مراسم زیارت اربعین که از همان اربعین اول بعد از شهادت امام حسین (ع) آغاز شده و با پشت سر گذاشتن روندی تکاملی، از دوران امام صادق (ع) در زمره آیینهای شیعی قرار گرفته، به سنت و آیینی ماندگار و متصل به مراسم و آیین عاشورا تبدیل شده است، بهگونهای که این آیین حتی در دوران خلافت عباسیان با تمام سختگیریها نیز ادامه داشته و با وجود فراز و فرود، از آیینهای شیعیان، بهویژه شیعیان عراق قابل حذف نبوده است.
گرچه با سختگیری برخی حکام و رژیمهای مخالف شیعه و آیینهای شیعی از جمله رژیم بعث عراق، شکل پنهان و غیررسمی بهخود گرفته، ولی با سقوط و تغییر این رژیمها و حکام، دوباره رونق یافته و در اتصال به آیین عزاداری حسینی برقرار بوده است.
در دوران اخیر هم از دهه ۸۰ شمسی و همزمان با سقوط صدام این آیین برقرار بوده و البته حضور امریکاییها در عراق و سپس خروج داعش با نمادهای خلافت عباسیان و رویکرد خشن و وحشیانه علیه شیعیان، جهشی در روند تکاملی این آیین شیعی پدید آمده و آن را به الگو یا نمونه عالی از نظام معرفتی تفکر و مردم شیعه تبدیل کرده است، به گونهای که این مراسم روندی افزایشی یافته و سالبهسال بر رونق و شکوه آن افزوده شده و با وجود سانسور و بایکوت خبری به بزرگترین تجمع مذهبی در جهان و شاید تاریخ مذاهب جهانی تبدیل شده است.
تنها در سال گذشته ۲۲ میلیون نفر زائر از ۷۰ کشور جهان در این مراسم حضور داشتهاند که با توجه به مردمنهاد بودن آن، میتوان آن را بزرگترین اجتماع مردمی جهان نیز نامید.
این مراسم و آیین پرشکوه از اول تا بیستم صفر و در یک بازه حدوداً ۲۵ روزه برگزار و مسیر راهپیمایی نیز شهرهای مختلف عراق به سمت کربلای معلی است که البته مسیر نجف تا کربلا از جمله مسیرهای اصلی آن به حساب میآید.
در اربعین امسال پیشبینی میشود حدود ۵ میلیون ایرانی به زیارت اربعین مشرف شوند و تعدادی از زائران پاکستانی، افغانستانی و آذربایجانی هم با استفاده از خاک ایران به این مراسم بروند.
حال با توجه با محدود بودن بازه برگزاری این آیین پرشکوه و همچنین انبوه جمعیت پرشور و مشتاق برای شرکت در این آیین دینی-حماسی، انتظار میرود تمامی دستگاهها و مراجع مسئول و مرتبط، نسبت به انجام تکالیف و مسئولیتهای خویش اهتمام و تلاش مناسب مبذول دارند.
مهمترین عرصههای مرتبط با این آیین را میتوان صدور گذرنامه، ثبتنام رسمی و قانونی زائران، انتقال به مرزها و عبور از مرز، اسکان و پذیرایی و خدمات ایمنی و پزشکی برشمرد که با توجه به تجارب سالیان اخیر انتظار میرود بموقع و مناسب درخدمت زائران قرار گیرد.
باتوجه به حضور پرحجم و همراه با شور و اشتیاق زائران فراهم آوردن بسترها و امکانات ارائه خدمات موردنیاز زائران نیازمند برنامهریزی و اقدامات قبلی و بعضاً اقتضایی و عاجل است که گرچه برخی مراکز و نهادها دربرآوردن انتظارات موفق هستند، اما برخی مراکز و دستگاهها با موکول کردن آن به شروع مراسم موجب بروز اختلالها و گلهمندیهایی میشوند.
از آنجا که این مراسم دارای بازتاب رسانهای و آنهم فراتر از مرزها بوده و در مواردی نوع خدمات با آنسوی مرز نیز مقایسه شده و شاخص کارآمدی و دلسوزی مجموعههای درگیر بهحساب میآید؛ بنابراین اهتمام به تأمین خدمات و الزامات برگزاری این آیین حماسی هم نمادی از کارآمدی و خدمت و هم عقیده و باور به قداست مراسم و حرمت زائران است. بنابراین، توقع میرود مسئولان مرتبط نسبت به ادای وظایف و تکالیفشان به شکل جهادی اهتمام داشته باشند.
