فردا مهلت پیش ثبت نام برای نامزدهای مجلس شورای اسلامی به پایان میرسد. صرف نظر از اهداف و انگیزههای پیش ثبت نامکنندگان نفس استقبال غیرقابل پیشبینی و تعداد بالای آنها نمایانگر متفاوت بودن انتخابات ۱۴۰۲ نسبت به همه انتخاباتهای گذشته است.
البته این تمایز تابع متغیرهای جدیدی است که در گذشته وجود نداشته است که مهمترین آنها عبارتند از:
۱) اولین متغیر تغییر قانون انتخابات است که فرآیند آن را تحت تأثیر قرار داده و اساساً تاکنون مرحلهای به نام پیش ثبت نام وجود نداشته است. این متغیر سبب بروز چندین رویداد جدید شده است که از جمله آنها انتخاباتی شدن فضای سیاسی کشور است. این درحالی است که در انتخاباتهای گذشته چنین امکانی وجود نداشته و مردم تا چند روز پیش از انتخابات هم بعضاً از تاریخ برگزاری آن بی اطلاع بودهاند. ضمن آنکه رهبر معظم انقلاب اسلامی هم به شکل متفاوتی از همان روزهای آغازین سال به موضوع انتخابات آن هم با نگاهی متفاوت وارد شده بودند.
۲)دومین متغیر، برگزاری انتخابات از سوی دولت سیزدهم است که به لحاظ شکل برگزاری حایز اهمیت است. ضمن اینکه از نظر کیفی نیز این امر میتواند تأثیر زیادی بر مؤلفههای امنیت، مشارکت، رقابت، سلامت و حتی نتیجه انتخابات داشته باشد، چراکه برخی از جریانهای سیاسی و شخصیتهای مؤثر در این حوزه موفقیت خویش در انتخابات را در گرو حمله به دولت سیزدهم و تضعیف آن میدانند. علاوه بر این، متأسفانه انتساب «اولین دولت تک دورهای» به این دولت میتواند چالشهای جدیدی را نیز به دنبال داشته باشد. چنانکه در انتخابات ریاست جمهوری دهم همین کلید واژه به اسم رمز فتنه تبدیل شد و جریانهایی برای تکدورهای کردن دولت به هر قیمت ائتلاف کردند.
۳) سومین متغیر اغتشاشات یا به عبارت دقیق جنگ ترکیبی سال گذشته است؛ عاملی که ممکن است بر انتخابات آینده تأثیر داشته باشد، چرا که از منظر دشمنان اسلامی، ابعاد شناختی نرم جنگ سال گذشته همچنان ادامه دارد و انتخابات ۱۴۰۲ میتواند به میدان رویایی غرب با جمهوری اسلامی تبدیل شود. مقام معظم رهبری در ابتدای سال جاری بر همین دیدگاه تأکید کرده و فرمودند: «اگر میخواهید جلوی فشار دشمن گرفته بشود، باید قوی بشویم. یکی از ابزارهای مهم قوت کشور همین انتخابات است.»
بنابراین، میتوان گفت دشمن به دو دلیل به موفقیت خویش در این جنگ شناختی از طریق انتخابات امید بسته است؛ دلیل اول اینکه گمان میکند با تداوم اغتشاشات در نیمه دوم سال میتواند فضای کشور را امنیتی کند و در روحیه مردم در دفاع از نظام و نهایتاً حضور سیاسی در پای صندوقهای رأی تأثیر منفی بگذارد. البته این فضا الزاماً نباید مطابق با واقعیتهای میدانی باشد. چنانکه در سال گذشته نیز اتفاق اصلی در فضای مجازی و ذهن جامعه رخ میداد که فاصله زیادی با واقعیتها داشت.
ضمن آنکه دشمن امید دارد که اگر بتواند با ادامه دوقطبی حجاب اجباری و اختیاری فضای ذهنی جامعه را به این سمت هدایت کند که نظام اسلامی به هر دلیلی از ارزشهای مورد نظر خویش عدول کرده، در واقع ناامنی ذهنی را شکل میدهد؛ بنابراین بحران مشروعیت از طریق کاهش مشارکت یکی از اهداف اصلی دشمن در این انتخابات است که علاوه بر راهبرد امنیتی، راهبردهای اقتصادی و سیاسی، فرهنگی و اجتماعی نیز برای آن دارد.
دلیل دوم آن است که اگر نتواند تحریم حداکثری را شکل دهد، با دوقطبیسازیهای کاذب بر سر حجاب اختیاری و اجباری افراد متمایل به خود را روانه مجلس کند و براندازی پارلمانی را تعقیب نماید. تحلیل دقیق پیش ثبت نامکنندگان میتواند تا حدود زیادی رویکرد دشمن در این دو مسیر را مشخص نماید. اگر پیش ثبت نامها خودجوش و با انگیزههای خداپسندانه صورت گرفته باشد، مفهوم آن افزایش مشارکت و عبور از خط تحریم است، ولی اگر دگرجوش و با مدیریت جریانهای سیاسی صورت گرفته باشد، میتواند چالشهایی را پیش از انتخابات، حین و بعد از انتخابات به دنبال داشته باشد. اگرچه قضاوت در این خصوص بسیار زود و کاملاً نسبی است، اما آنچه مسلم است انتخابات ۱۴۰۲ از جهات عدیده متفاوت و متمایز از گذشته خواهد بود.
