پروژه جهاد آبرسانی وزارت نیرو، از جمله طرحهای ملی و مهم در حوزه تأمین آب پایدار برای مناطق محروم به شمار میآید که در ۳۱ استان کشور به اجرا در آمده است. پروژهای چهار ساله که از ابتدای سال ۱۴۰۱ وارد فاز عملیاتی شد و بعد از ۱۵ ماه مجموعاً حدود ۴۰ درصد پیشرفت داشته است. این اتفاق میتواند علاوه بر تأمین آب سالم روستاها بخش زیادی از مشکلات این مناطق را مرتفع ساخته از مهاجرتهایی که به خاطر کم آبی صورت میگیرد جلوگیری کند.
یکی از بزرگترین دغدغهها در حال حاضر، تغییر اقلیم و کاهش نزولات آسمانی در استانهای مختلف است که منجر به کاهش منابع تأمین آب سطحی و زیر زمینی شده است. هر چند پیوسته تأکید میشود با رعایت مدیریت مصرف، همگام با اجرای پروژههای آبرسانی، میتوان به مشکلات تأمین آب فائق آمد، اما نباید فراموش کرد که اگر کارها به موازات هم پیش نرود نمیتوان به نتایج آن امیدوار بود.
افزایش روستاهای هدف
در آخرین روزهای سال ۱۴۰۱ و در بررسی قانون بودجه نمایندگان مجلس شورای اسلامی سازمان برنامه و بودجه را مکلف کردند در سال ۱۴۰۲ اعتبارات تأسیسات آبرسانی در روستاهای بالای ۲۰ خانوار را براساس اعلام وزارت نیرو تأمین میکند. اگرچه هدفگذاری ابتدایی طرح بزرگ جهاد آبرسانی برای ورود به ۱۰ هزار روستای دارای تنش آبی بود، اما به دنبال سرعت بالای اجرای پروژهها در سال نخست و با نظر مثبت هیئت دولت، تعداد روستاهای هدف این پروژه به ۱۶ هزار روستا افزایش یافت. در میان استانهای ایران، سیستان و بلوچستان با یکهزار و ۷۵۱ روستا بیشترین تعداد روستاهای هدف را به خود اختصاص داده است. بررسیهای بیشتر نشان میدهد در حال حاضر آبرسانی به چیزی حدود ۳هزار روستا از ۱۰ هزار روستای فاز نخست نهایی شده و عملیات آبرسانی به دیگر روستاها نیز با سرعت و قدرت در حال اجراست.
به گفته سیداحمد لنجانی، کارشناس حوزه آب، تأمین آب شرب روستاها از اولویتهای نظام تلقی میشود و حالا جزو سیاستهای اساسی وزارت نیرو و دولت سیزدهم است که اقدامات خوبی در این ارتباط طی سالهای اخیر رقم خورده است.
وی با بیان اینکه انعقاد قرارداد وزارت نیرو و شرکت مهندسی آبفا کشور با قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) جهت آبرسانی به ۱۰ هزار روستا یکی از این کارهاست، به «جوان» میگوید: «باید توجه داشت که اجرای طرح یکپارچه سازی شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی عمده مشکلات روستائیان در زمینه آبفا را برطرف میکند. در سالهای گذشته شرکتهای آب و فاضلاب شهری و روستایی در شهرستانها فعال بودند، اما به نظر میرسد نمیتوانستند از توانمندیهای موجود استفاده بهینه کنند، اما امروز با اجرای طرح جهاد آبرسانی میتوان آثار واقعی این یکپارچهسازی را ملاحظه کرد.»
استانها در رقابت برای آبرسانی
به استناد آمار، عملیات آبرسانی به روستاهای فاقد آب شرب بهداشتی و پایدار در سطح ملی مجموعاً ۴۰ درصد پیشرفت داشته است و از ۱۰هزارو ۸۳۹ کیلومتر خط انتقال و ۱۰ هزارو ۹۸ کیلومتر شبکه توزیعی که باید برای تکمیل فاز نخست این طرح اجرا شود، تاکنون اجرای ۳هزارو یک کیلومتر خط انتقال و ۲ هزارو ۶۲۴ کیلومتر شبکه توزیع نهایی شده است. در آذربایجانغربی ۳۹۱ روستا با اعتباری بالغ بر ۹۶۶ میلیارد تومان در طرح جهاد آبرسانی قرار دارد که باید در مدت ۳۰ ماه مشکلاتشان مرتفع شود.
آنطور که مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان عنوان کرده، در حال حاضر سامانه فاضلاب روستای ریحان آباد شهرستان ارومیه از ۹۰درصد پیشرفت فیزیکی برخوردار است و این طرح جزو مصوبات استانداری آذربایجانغربی برای شهرستان ارومیه به شمار میآید.
محمد اشرفی از انجام مطالعات سامانه فاضلاب چند شهر در شهرستان ارومیه خبر داده و میگوید: «در این راستا مطالعات اجرای سامانه فاضلاب در شهرهای قوشچی، سیلوانا، نوشین شهر و راژان با ۹۰درصد پیشرفت فیزیکی در حال انجام است. همچنین مطالعات مرحله اول فاضلاب سیلوانا و راژان جهت تصویب به شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور ارسال شده و مطالعات مرحله اول شهرهای قوشچی و نوشین شهر نیز تمام شده و به تصویب شرکت مهندسی رسیده و در مرحله تکمیل مدارک مربوط به ماده ۲۳ قرار دارند.»
رسیدگی به وضعیت فاضلاب روستاها این اجازه را میدهد که از هدر رفت آب جلوگیری شده و بتوان آن را دوباره به چرخه بازگرداند.
براساس تازهترین گزارشها، عملیات آبرسانی به روستاهای هدف در دو استان زنجان و البرز بیش از ۹۴ درصد پیشرفت داشته و پیشبینی میشود در ماههای آینده همه پروژههای آبرسانی به روستاهای این دو استان تکمیل شود. همچنین اجرای پروژههای آبرسانی به روستاهای هدف در استانهای مرکزی، کهگیلویه و بویراحمد، قم، فارس، ایلام و آذربایجانشرقی بیش از ۶۰ درصد و آبرسانی به روستاهای هدف در استانهای دیگری مانند یزد، همدان، لرستان، سمنان، خراسانجنوبی و بوشهر نیز با پیشرفت ۵۰ درصدی همراه است.
به هرحال جهاد آبرسانی طرحی برای رساندن آب به روستاهایی است که یا فاقد آب سالم بهداشتی هستند یا نیازمند بازنگری در تأسیسات آبرسانی. طرحی که به وسعت روستاهای ایران برای رفع تشنگی آنها تدوین و اجرا شده و پیشبینی میشود تا پایان دولت سیزدهم شاخص برخورداری از آب شرب روستایی به ۸۰ درصد برسد.
