بیتوجهی به وجوه عقلانی و حماسی قیام اباعبداللهالحسین علیهالسلام و برجسته کردن وجوه احساسی این حادثه عظیم در تبلیغات محیطی پایتخت که بوی سکولاریزه کردن مراسم و عزاداری ماه محرم از آن به مشام میرسد، مورد انتقاد حداد عادل، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت و سوژه بخش خبری ۲۰:۳۰ شبکه ۲ سیما هم شد.
تابلوهای شهری با موضوع فرهنگی جزو اثرگذارترین ابزارهای تبلیغی محسوب میشوند. این تابلوها به دلیل در معرض دید بودن میلیونها عابر و مخاطب که هر روزه از مقابل آنها عبور میکنند، به همان اندازهای که در گستره تحریک روانی و انگیزشی مردم برای خرید یک محصول مؤثر هستند، چندین برابر در ترویج و تبلیغ ارزشها و هنجارهای یک جامعه اثرگذاری دارند. سازمان زیباسازی شهرداری تهران به عنوان متولی این عرصه تکالیف سنگینی در حوزه تبلیغ و ترویج شعائر، ارزشها و هنجارهای ایرانی اسلامی دارد که در صورت هوشمندی و دقت و ظرافت هنری میتواند اثرگذاری فرهنگی خوبی روی مخاطب میلیونی داشتهباشد، اما اینکه این مجموعه چه اندازه در استفاده از این فرصت خوب عمل میکند، قابلبررسی است. متأسفانه گاهی به دلیل کجسلیقگی یا اشراف نداشتن مسئولان این سازمان بر عرصههای متنوع و بسیار ظریف هنری یا نداشتن سواد بصری و رسانهای مرتبط با بحث تبلیغات محیطی شاهد نصب تابلوها و نوشتههایی هستیم که نهتنها در ارسال پیام و هدف غایی و اصلی الکن و قاصرند، بلکه حتی در بسیاری موارد ضد تبلیغ هستند. نزدیکترین شاهد مثال در این زمینه انتقاد دکتر غلامعلی حداد عادل، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی به محتوا و مضمون ارائه شده در تابلوهای شهری است.
مشاور عالی رهبر معظم انقلاب و رئیس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی در انتقاد به این تابلوها به خبرنگار بخش خبری ۲۰:۳۰ شبکه ۲ سیما میگوید: «نهضت سیدالشهدا نهضتی است منطقی و عقلانی که با معیارهای معرفتی قابلتصدیق است. من در آگهیهای بزرگ و کوچکی که در سطح شهر تهران نصب شدهاست، عموماً عبارات عاطفی میبینم و درباره فلسفه قیام حسینی کمتر عبارت میبینم.»
ظاهراً این تابلوهای تبلیغی قرار بوده با محوریت معرفی فرهنگ حسینی، ماه محرم و ایام عزاداری اباعبداللهالحسین علیهالسلام به مسئله قیام عاشورا بپردازند؛ موضوعی که در عمل به مثابه نقض غرض عمل کرده و بیشتر از آنکه وجوه عقلایی، شرعی و اصلی قیام امامحسین علیهالسلام و اهداف متعالی الهی و اجتماعی ایشان را به مخاطبان ارائه بدهند صرفاً به یک مصرع از شعری خاص یا یک جمله احساسی اکتفا کردهاست. جملات کوتاهی مانند «کیست که نتپد قلبش در غمت»، «حسین (علیهالسلام) نام تو بردن چه لذتی دارد»، «تربت اعلا مال کربلا» و «از آب هم مضایقه کردند کوفیان» درج شدهاست تا احساسات مخاطب را درگیر کند و از وجوه عقلی قیام عاشورا و اهداف متعالی آن یا حتی دلایل برپاکننده چنین حادثهای هیچ خبری نیست؛ مثلاً در یکی از این تابلوها در قالب شبهجملهای عجیب نوشتهاند «بیا که تو را میشناسند حسین (علیهالسلام)» که کاملاً مصرع گنگی است و بدون مصرعهای قبل و بعد معنای دقیقی نمیدهد، چه اینکه در ذهنیت مردم امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) ذخیره الهی هستند و آمدنی.
البته روزنامه «جوان» پیش از این به بحث لزوم توجه به مباحث زیباییشناختی، تبلیغ و ضدتبلیغ و همچنین دقت بیشتر هنرمندان و مسئولان سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران به مسائل شناختی، ادراکی و تأثیرگذاری این تابلوها در قالب گزارشهایی انذار دادهبود. از جمله این مطالب میتوان به بحث تابلوهای محیطی که در ایام رحلت بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) نصب شدهبودند، اشاره کرد که در آن تابلوها نیز بسیاری از اصول هنری و بدیهی رعایت نشدهبود. به نظر میرسد که مسئولان سازمان زیباسازی شهرداری تهران بهتر است برای ارائه محتواهای مناسبتی و تقویمی و جلوگیری از حیف و میل بیتالمال با افراد خبره و حرفهای هم مشورت کنند.
