انتشار فیلم سرقت خودروی زن جوان در خیابان هاشمیه مشهد، واکنش بسیاری از کاربران را به همراه داشتهاست. بر اساس فیلم منتشرشده، زن جوان بعد از توقف مقابل یک ساختمان، بدون اینکه خودروی خود را خاموش و سوییچ آن را بردارد، از پشت فرمان پیاده میشود و برای بازکردن در پارکینگ، به سمت ساختمان میرود. همزمان مردی رهگذر که در حال عبور است، از فرصت استفاده میکند و به سرعت خودش را پشت فرمان میرساند و خودرو را سرقت میکند. زن جوان که تازه متوجه سرقتشده خودش را به خودرو میرساند و بعد از بازکردن در جلو، به در آویزان میشود تا شاید بتواند مانع فرار سارق شود. سارق بیرحم، اما پا را روی پدال گاز فشار میدهد و با سرعت بیشتری به فرار ادامه میدهد که در جریان فرار، زن جوان پس از اینکه چند متر روی زمین کشیده میشود، سرانجام به زمین سقوط میکند و سارق هم موفق به فرار میشود.
یکی از جنجالیترین پروندههایی که به این شیوه اتفاق افتاد، ۲۹ تیرماه سال ۱۳۹۶ در شهرستان پاکدشت تشکیل شد. روز حادثه دو رهگذر در حال عبور از خیابانی در پاکدشت بودند که با دیدن خودروی سواری پراید روشن به سمت آن رفتند و خودرو را سرقت کردند و یکی از جنجالیترین پروندهها را تشکیل دادند. راننده که برای بستن در پارکینگ خودرو را ترک کردهبود، وقتی متوجه سرقت خودرو شد، به سمت آن دوید که مانع سرقت شود، اما موفق نشد و سارقان موفق به فرار شدند. سارقان هنوز مسافت زیادی از محل دور نشدهبودند که متوجه نوزاد دختری در صندلی عقب خودرو شدند و از آنجا که نمیدانستند با طفل چه کنند، ساعتی بعد خودرو را در حالی که طفل داخل آن بود، در یکی از خیابانها رها کردند. تلاشهای پلیس برای بازداشت سارقان و نجات طفل هشت ماهه که بنیتا نام داشت، شش روز به درازا کشید، اما آن زمان طفل به دلیل شدت گرما داخل خودرو تلف شدهبود. دو متهم بعد از کاملشدن تحقیقات در شعبه نهم دادگاه کیفری یک استان تهران محاکمه شدند که در جریان آن متهم ردیف اول ۲۸ خرداد ماه یک سال بعد قصاص و متهم ردیف دوم به حبس محکوم شد.
شکلگیری پروندههایی از این دست از چند منظر قابلبررسی است:
یک: مجرمان از همه فرصتهایی که در ارتکاب عمل مجرمانه برایشان فراهم شود، استفاده میکنند تا به خواستهشان برسند. سرقت عملی خشونتآمیز است و بدیهی است سارقان وقتی با مقاومت مالباخته مواجه شوند، دست به خشونت بیشتری بزنند، بنابراین نمیشود از مجرمان انتظار داشت که در ارتکاب عمل مجرمانهشان رأفت به خرج دهند.
دو: به زعمتلاشهای بسیاری که برای کاهش جرائم در حال انجام است، وضعیت موجود نشان میدهد هر روز بر دامنه جرائم اضافه میشود. در چنین وضعیتی گستره دامنه جرائم از برخوردهای پلیسی و قضایی پیشی گرفتهاست.
سه: تأمین امنیت عمومی یکی از مطالبات اساسی جامعه است که بروز جرائم خصوصاً شکلگیری پروندههای جنجالی امنیت روانی جامعه را با آسیبهای بسیاری مواجه میکند. بیتوجهی به پیوستهایی که منجر به بروز جرائم میشود، سبب شدهاست دامنه بروز جرائم گسترده شود و احساس امنیت کاهش پیدا کند.
چهار: دستگیری و مجازات مجرمان به عنوان یکی از راهکارهای سلبی همواره مورد استفاده قرار گرفتهاست. با این حال رویکرد مورد نظر در کاهش جرائم و ارتقای امنیت مؤثر واقع نشدهاست.
پنج: اقدامهای خودمراقبتی، دریافت آموزشهای اجتماعی و توجه به ساختارهای پیشگیرانه منجر به مصونیت فرد و هم منجر به ارتقای امنیت میشود از همینرو افرادی که از آگاهیهای عمومی بهره بیشتری میبرند و نسبت به هشدارهای پیشگیرانه دقت و توجه میکنند، کمتر به آسیبهای اجتماعی مبتلا میشوند.
