چقدر حفظ پوشش به لحاظ روانی برای زن و مرد دارای اهمیت است؟
پوشش را خداوند هم برای زن و هم برای مرد قرار داده است تا به اهمیت ازدواج پی ببریم. خداوند در آیه ۲۱ سوره روم میفرماید: «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُمْ مِنْ أَنْفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ/ یکی از آیات (لطف) او آن است که برای شما از جنس خودتان جفتی بیافرید که در کنار او آرامش یافته و با هم انس گیرید و میان شما رأفت و مهربانی برقرار فرمود. در این امر نیز برای مردم با فکرت ادلهای (از علم و حکمت حق) آشکار است.» از این آیه میتوان فهمید زن و مرد با ازدواج در کنار یکدیگر نیازهای هم اعم از نیازهای مادی و معنوی را برآورده میکنند و به آرامش میرسند. درغیر اینصورت همین زن و مرد قبل از ازدواج دو موجود نامحرمی هستند که اگر کنار هم قرار گیرند ایجاد اضطراب میکنند. به همین دلیل است که خداوند میفرماید ازدواج از نشانههای خداست. پس زن و مرد وقتی ازدواج میکنند و خانواده تشکیل میدهند برای یکدیگر بهرهمندی دارند و به لحاظ روحی یکدیگر را به کمال میرسانند. زن با تکیه به قدرت مرد صاحب امنیت میشود و مرد هم با تکیه به محبت زن فروتنی و آرامش به دست میآورد. بنابراین به اهمیت پوشش پی میبریم، چراکه عامل آسایش در ازدواج است، اما فقدان آن عامل عدم آسایش در اجتماع است. پوشش یعنی زن و مرد نامحرم از هم دور شوند و ذهنهایشان مشغول هم نباشد. در کتاب «بحران در خانواده» نوشته دکتر سمیعی آمده است در غرب بدون پوشش، ارتباطات بین زن و مرد نامحرم موجب اضطراب و به دنبال آن قتل و جنایت و آشوب میشود. از پیامبر اکرم (ص) خطاب به حضرت علی (ع) نقل است اگر زن و مردی حلال در کنار هم قرار نگیرند و به نفر سومی فکر کنند، فرزند آنها خوب بار نمیآید. با توجه به این فرمایش پیامبر گرامی، وقتی زن و مردی بدون پوشش در یک جامعه به یکدیگر نگاه و این احساس را به زندگی شخصیشان منتقل کنند همین ضایعاتی حاصل میشود که متأسفانه در جوامع امروزی دیده میشود. بنابراین پوشش هم برای آقایان و هم برای زنان دارای اهمیت زیادی است تا حدی که در عبادت هم پوشش تعریف شده است چه برسد در روابط بین زن و مرد. حتی به پدران و مادران توصیه شده است در خانه مقابل چشم فرزندان پوشش داشته باشند. فرزندان نباید پدر و مادر را با لباس کم ببینند. در جامعه با داشتن پوشش میتوانیم با آرامش نیازهایمان را برطرف کنیم. درغیر این صورت وقتی برای انجام کاری از خانه بیرون میرویم با دیدن مردمی که پوشش مناسبی ندارند، با نگاههای شهوانی حاصل از عدم پوشش و حیا، انسان از برآوردن نیاز منصرف میشود و این خود یک نداشتن آرامش را در پی دارد. البته این را هم باید گفت سلامت روابط فقط به پوشش نیست به عفت هم است. عفت در نگاه، رفتار و گفتار. عفت یعنی اینکه اشخاص نیاز جنسیشان را مخفی کنند تا احدی به آن پی نبرد. پوشش هم از مؤلفههایی است که آرامش را تأمین میکند و در عین حال زیبایی است. بنابراین باید لباسی برای حفظ آن انتخاب کنیم که حرمتها نگه داشته شود. هم حرمت مرد و هم حرمت زن. یک خاطره بگویم. مدتی قبل در همسایگی ما زنی خارجی زندگی میکرد. او وقتی به حیاط میرفت چادر سر میکرد. از او سؤال کردیم، در جواب گفت مردهای ایرانی زنان بیحجاب را دوست ندارند من باید به آنها احترام بگذارم. او در واقع با پوشش خود میخواست به طرف مقابل احترام بگذارد. باید یاد بگیریم به فرد مقابل چه زن و چه مرد با حفظ پوشش موقرانه احترام بگذاریم. وقتی برهنگی باشد امنیت از زن و مرد گرفته میشود.
چه عواملی بر انتخاب پوشش تأثیر میگذارد؟
متأسفانه افراد شایستهای که بر اساس اراده، عقل و اندیشه لباس مناسب انتخاب میکنند در همه جای دنیا در اقلیت هستند. خانمها و آقایان دوست دارند لباسی بپوشند تا مورد احترام بیننده قرار گیرند و کسانی که او را میبینند به او احترام بگذارند. شخصیت انسان برای او خیلی مهم است و دوست دارد نقصی در ظاهرش نباشد. در قرآن هم آمده است: کرمنا بنی آدم؛ ما انسان را گرامی قرار دادیم. این را هم باید گفت آنچه در افکار عمومی رواج پیدا میکند در انتخابها اثر میگذارد. مثلاً در گذشته لباس پاره مایه ننگ بود ولی الان این نوع لباس مایه افتخار است، چراکه از افکار معیوب خارج از کشور رسوخ کرد و حالا افرادی آن را میپوشند که نمیدانند با خودشان چه میکنند. بنابراین مد در انتخاب افراد اثر دارد و انسانهای ضعیف و سست عنصر چیزی را انتخاب میکنند که فقط مد است.
در بیش از این چهار دههای که از انقلاب گذشت تریبونهای مختلفی برای ترویج حجاب و پوشش داشتیم، به نظر شما چرا موفق نبودیم؟
شاید بعضی از زنان و مردان ما حدود حجاب را نمیدانند و از سوی خانوادهها هم به درستی تعریف نشده است. به همین دلیل وقتی از حجاب آنها ایراد میگیریم در جواب میگویند، من حجاب دارم و در آن اشکالی نیست. دلیل دیگر عملکرد ضعیف رسانههاست که برای پوشش، تبلیغات خوب و مناسبی انجام ندادهاند. بارها خواسته شد حدود حجاب در شبکههای مختلف سیما به صورت زیرنویس پخش شود ولی در این زمینه کاری انجام نگرفت. باید حدود حجاب از زبان علما هم اطلاعرسانی شود. قوانین بسیاری در حدود حجاب هم برای زنان، مردان و حتی کودکان و نوزادان داریم که شاید خیلی از افراد آن را نشنیده و نمیدانند. اگر قوانین حجاب را به زنان و مردان بگوییم قطعاً خیلی از افرادی که قائل به حجاب نیستند آگاه میشوند. گاهی هم با حجاب سلیقهای برخورد میشود به همین دلیل وقتی به خانمی تذکر میدهیم او میگوید حجاب من همین است و همین برای من بس است!
حجاب یعنی من محترم هستم، حریم دارم و حرام است نامحرم مرا ببیند. در این باره روایتی از امام صادق (ع) داریم که روزی مردی نزد امام رفت و گفت زنی در کاروان ما از دنیا رفته است. نه زنی هست که او را غسل دهد و نه آن زن محرمی دارد. چطور او را غسل میت بدهیم؟ حضرت به آن مرد گفت مواضع تیمم او را آب بریزید، اما روی بدن دست نکشید. از این روایت اینطور برداشت میشود که مرده زن مسلمان هم محترم است و نباید مکشوف شود.
راهحل برون رفت از شرایط موجود چیست؟
مسئله بیحجابی باید دقیق بررسی شود. اینکه در مقابل عدهای مخالف حجاب سکوت کنیم خطای بسیار بزرگی است. فریادهای امروز در جامعه به خاطر زخمهای کهنه روحی و روانی است که در باطن جامعه بوده و نباید آن را انکار کنیم. جنس زن ویژگیهای عجیبی دارد. حضرت علی (ع) در کتاب علل الشرایع، جلد دوم میفرماید: «زنها وقتی محتاجند هیچ تقوایی ندارند.» حال باید بدانیم زنها به چه چیزهایی احتیاج دارند؟ وقتی در قانون مقدس اسلام دختر تحت ولایت پدر و زن در حمایت شوهر قرار میگیرد و در قرآن هم آمده است «عاشروهن بالمعروف» به خاطر این است که زن ظریف است و باید مواظبت شود. خدا مردها را محافظ خلق کرده است و این موضوع در مدارس به دختران و پسرانمان آموزش داده نمیشود که بدانند مردان قوی چه شاخصههایی دارند. در جامعه هم از زبان تأثیرگذار آهنگ و موسیقی همیشه مرد ذلیل معرفی شده در صورتیکه خدا مردان را حامیان قدرتمند و امین زنان خلق کرده است. یک جامعه شناس غربی در مثالی گفته است اگر ۳۰۰ مرد، زن و بچه را در بیابانی بگذارند و ۵۰ قلاده گرگ را به طرف آنها رها کنند، زن بچه را بغل میکند و خودش را طعمه گرگ میکند، اما مرد چوب را برمیدارد و گرگها را میکشد. او میگوید خداوند مردان را جنگ آور خلق کرده است تا حامی زنها باشند. پس زن به یک مرد قوی، اما خوش اخلاق و صبور نیاز دارد. حال ببینیم آیا این قبیل مردان را تربیت کردهایم؟ وقتی مردان قوی شوند زن محتاج نخواهد شد پس عفیف میماند. زنی که محتاج شد برای سیر کردن شکم خود یا فرزندش مقابل هر مردی سر خم میکند و برای کسب شغل و درآمد مقابل هر مردی متواضع میشود. مردان باید طوری تربیت شوند که زنان را تکریم کنند و گرامی بدارند. مردان کریم، زن را گرامی و مردان پست زن را اذیت میکنند. ما باید طوری برنامهریزی کنیم که همزمان هم مرد و هم زن را در جامعه آموزش دهیم.
به نظر شما چرا طی این چند سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی این همه هجمه به سمت خانوادهها و زنان ایرانی بوده است؟
چون زنان ایرانی تربیت کننده فرزندانی بودهاند که اثر تربیتیشان در طول هشت سال دفاع مقدس نمایان شد. این تنها گوشهای از تربیت دینی اسلامی زنان ماست. آنها در بررسیهایشان به این نکته پی بردند که فرزندان تربیت شده زنان ایرانی اصیل توانستند هشت سال دفاع مقدس را رقم بزنند و یک وجب از خاک کشور را به دست دشمن ندهند. وقتی آنها دیدند زنهای متعالی بچههای شهید را تحویل جامعه میدهند، به فکر خدشهدار کردن این قشر تأثیرگذار افتادند، چراکه رأس یک خانواده زن است. آنها سالها قبل از روستاها شروع کردند. خبرنگاری میگفت در روستایی خانوادههای فقیری زندگی میکردند طوریکه بچههایشان مداد رنگی نداشتند، اما در خانههایشان ماهواره داشتند. وقتی پیگیر موضوع شدیم فهمیدیم از آن طرف مرزها، ماهواره به صورت رایگان در اختیار خانوادههای روستایی قرار گرفته است.
پس این همان شبیخون فرهنگی است که مقام معظم رهبری (مدظله العالی) چند سال قبل گوشزد کردند؟
بله دقیقاً، ولی متأسفانه تلاش زیادی برای مقابله با این حملات فرهنگی انجام نشد.
به نظر شما علت چیست و چه باید کرد؟
همه منتظرند فرد دیگر یا مسئول دیگری کار انجام دهد. مسئولان حکومتی هدف و برنامهای ارائه نمیدهند. در همه دولتهای جهان مردم و مسئولان تابع اهداف دولت کشورشان هستند. وقتی برای حجاب تصمیمگیری میشود حق نداریم بگوییم هر کس هر چه خواست ارائه کند. وقتی مقام معظم رهبری (مدظله العالی) میگویند ایران یک کشور جمهوری اسلامی است، یعنی آرای مردم و معارف الهی. وقتی میگویند مردم و نظر آنها مهم است، یعنی مردمی که هتک حرمت و فساد نمیکنند. باید مردمی حرف بزنند که به شرع اسلام و معارف الهی پایبند باشند. قرآن میگوید مردمی که کتاب خدا را قبول نمیکنند چند گروه هستند؛ دستهای ظالم که حق دست درازی به جامعه را ندارند. دستهای دیگر میانهرو و دستهای دیگر صادق، گروهی هم مکذبین که دستورات را نمیپذیرند بلکه تخلف هم میکنند و خدا آنها را لعنت کرده است. بنابراین باید بدانیم برای چه کسانی در جامعه تصمیم میگیریم و بالعکس چه تصمیمی برای ما میگیرند. خداوند در آیه ۴۱ سوره قصص میفرماید: «وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَیَوْمَ الْقِیَامَةِ لَا یُنْصَرُونَ؛ و ما آن قوم (ظالم) را پیشوایان (ضلالت و) دعوت به دوزخ قرار دادیم و روز قیامت یاری نخواهند شد.» طبق این آیه، کسانی که حجاب را با قصد و نیت تکذیب میکنند و برهنگی را در خیابان به نمایش میگذارند مکذب هستند و طبق این آیه میتوان با این قبیل افراد برخورد قانونی کرد.
تلاش دیگر برای مقابله با تهاجمات فرهنگی، فقها هستند که باید این قبیل آیات را تبیین و قانونمند کنند. تاکنون ۵۰۰ آیه از بین آیات قرآن کریم استخراج و به احکام تبدیل شده است، اما مطالبه بیشتری داریم. به طور مثال در آیه ۳۴ سوره نساء میتوان دهها قانون مدنی استخراج کرد، اما انجام نشده است. مقام معظم رهبری (مدظله العالی) حتی درباره سبک زندگی هم فرمودند که آن را از قرآن استخراج کنید. جمع این موارد میتواند ما را مقابل این هجمه از تهاجمات فرهنگی مقاوم کند که باید مطالبه شود.
