برخی بانکها بر اساس برداشت خود از بخشنامههای بانک مرکزی، حقوق مشتریان بانک را تضییع میکنند. داستان از این قرار است که یکی از بانکها در قرعهکشیهای خرد مبلغ جایزه را به علاوه ۱۰۰هزار تومان (حداقل موجودی حسابهای قرضالحسنه) که در حساب سپرده جاری یا سرمایهگذاری مدتدار مشتری بانک موجود است به مدت ۹۰ روز مسدود میکند که به نظر میرسد این اقدام و این عملیات پولی و بانکی برخلاف قوانین و قواعد جاری بانکداری باشد. بانک مرکزی در رابطه با این عملیات و عقود هماهنگ نشده با مشتری و سپردهگذار بانکها میگوید: چنانچه افتتاح حساب قرضالحسنه مشتری کمتر از ۵۰ روز بود، در قرعهکشی شرکت داده شود، اما باید ۹۰ روز مبلغ جایزه و حداقل موجودی مسدود شود. با توجه به تناقضی که در اجرای بخشنامه از سوی برخی بانکها وجود دارد، به نظر میرسد بانک مرکزی نظارت بیشتری بر نحوه اجرای بخشنامهها داشته باشد تا از اجرای سلیقهای جلوگیری شود چراکه مبلغ ۶۰۰هزار تومان بعد از سه ماه ارزش فعلی را ندارد، ضمن اینکه ممکن است تعداد کسانی که شامل این بند میشوند، هزاران نفر باشند، در این صورت، بانک سودمیلیاردی از این مبالغ خواهد داشت.
به گزارش «جوان» بر اساس بخشنامه بانک مرکزی که در دی ماه ۱۳۹۵ با عنوان «دستورالعمل اعطای جوایز به سپردههای قرضالحسنه پسانداز (ریالی- ارزی)» صادر شده است، مواردی به بانکها و مؤسسات اعتباری ابلاغ شده است تا برای اعطای جوایز حسابهای قرضالحسنه رعایت شود. در ماده ۸ این بخشنامه آمده است: «شرکت در قرعهکشی جوایز حسابهای قرضالحسنه منوط به مفتوح بودن حساب و داشتن حداقل موجودی است. چنانچه قرعه به حسابی اصابت نمود که از نظر مبلغ، کافی ولی از لحاظ مدت طی دوره قرعهکشی به حد تعیین شده نرسیده باشد، اعطای جایزه منوط به حصول شرایط از نظر مدت خواهد بود. در هر صورت شرایط اعطای جایزه حفظ حداقل موجودی طی سه ماه یا ۹۰ روز متوالی طی دوره یا از زمان آخرین مهلت افتتاح حساب یا تکمیل موجودی خواهد بود.»
با توجه به بخشنامه فوق، برخی بانکها با توجه به برداشتی که از این بخشنامه دارند، به سلیقه خود عمل میکنند. به عنوان مثال مشتری که هم حساب جاری و هم کوتاهمدت دارد، در قرعهکشی شرکت داده میشود و با برنده شدن مبلغ ۵۰۰هزار تومان، ۱۰۰هزار تومان از موجودی مشتری برداشت و ۶۰۰هزار تومان به مدت ۹۰ روز مسدود میشود. این اتفاق زمانی منجر به تضییع حقوق مشتری میشود که فرد هیچ پیامکی از سوی بانک مبنی بر برنده شدن در قرعهکشی دریافت نمیکند و بدون اجازه مشتری مبلغ ۱۰۰هزار تومان از حسابش برداشته و مسدود میشود. قطعاً برایهزاران مشتری دیگر این اتفاق افتاده و بانک مذکور از محل مسدودی این حجم پول سود بالایی نصیبش میشود.
همواره بانکها در تیزرهای تبلیغاتیشان افتتاح حسابهای قرضالحسنه را کاری خداپسندانه معرفی میکنند و مشتریان متمول را به افتتاح این حسابها تشویق میکنند، اما با این رفتارهای سلیقهای برخی بانکها، کارهای خداپسندانه، سود میلیاردی برای بانکها به همراه دارد. با توجه به تبلیغات سوئی که در این ماههای اخیر صورت گرفته است و سپردهگذاران تشویق میشوند که داراییشان را از سیستم بانکی خارج کنند، چنین رفتارهای سلیقهای از سوی برخی بانکها تأثیر بدی بر افکار عمومی خواهد داشت، ضمن اینکه مسدودی ۶۰۰هزار تومان به مدت سه ماه، هم لذت برنده شدن در قرعهکشی را از مشتری سلب میکند و هم اینکه با توجه به رشد نرخ تورم، معلوم نیست این مبلغ ارزش فعلی را حفظ کند. تلاش خبرنگار «جوان» برای کسب اطلاعات بیشتر از اداره مطالعات و مقررات بانک مرکزی در خصوص برداشت بانکها از بخشنامه فوق و چگونگی برخورد با این تخلف آشکار برخی بانکها تا لحظه تنظیم خبر ناکام ماند. به نظر میرسد بانک مرکزی باید نظارت بیشتری بر نحوه اجرای بخشنامهها از سوی سیستم بانکی داشته باشد تا حقوق مشتریان تضییع نشود. انتظار میرود مسئولان مربوط در بانک مرکزی ضمن پیگیری این تخلف از تضییع حقوق مشتریان بانکها جلوگیری کنند.
