چرا اعتیاد به سمت زنانهشدن در جریان است؟
عوامل بسیار زیادی میتواند با این موضوع ارتباط داشته باشد. در سال گذشته پژوهش بسیار خوبی درباره علل زنانه شدن اعتیاد مورد بررسی قرار گرفت. تا دیروز بحث اعتیاد مردانه مطرح بود، اما امروزه با پدیده جدیدی روبهرو شدهاست. طبق پژوهشی که در منطقه ۱۰ تهران صورت گرفت، مشخص شد ضریب جنسیتی در این منطقه زیاد شدهاست؛ یعنی زنان سرپرست خانواده به دلایل مختلف بیشتر شدهاست و همین موضوع باعث میشود که آسیبپذیرتر شوند. ما در این پژوهش متوجه موضوع جدیدی شدیم که اسم آن را مادرانگی معتاد (مادران معتاد) گذاشتیم. البته در اعتیاد زنان عوامل دیگری، چون از بین رفتن کانون خانواده، مشکلات اقتصادی، معیشتی و اجتماعی میتواند تأثیرات زیادی داشته باشد.
مادرانگی معتاد چه خصایصی دارد؟
منظور از این واژه این است که اعتیاد از مرحله زنانگی به مرحله مادرانگی تغییر کردهاست. ما در پژوهشی که انجام دادیم، متوجه شدیم برخی از مادران که معتاد هستند به محض آنکه فرزند خود را به دنیا میآورند با فرستادن آنها به بهزیستی، درصدند که خودشان هم تحت حمایت بهزیستی قرار بگیرند. برخی از زنان معتاد هم با به دنیا آوردن فرزند، زمینه فراهم آوردن بازار کار را برای خودشان فراهم میکنند و مورد آخر هم برخی از این به اصطلاح مادران معتاد با فرزندآوری زمینه فروش آنها را فراهم میکنند.
اعتیاد زنانه مخربتر است یا مردانه؟
قطعاً زنانه. هر چند از نگاه آمار و اطلاعات و تاریخچه، اعتیاد بیشتر مردانه است و در قشر بانوان بسیار کمرنگ است، اما اعتیاد زنان، به دلیل رابطه بیشتر و عاطفیتری که با خانواده دارند، آسیبهای بیشتری را در پی خواهد داشت و بنیان خانواده را متزلزل میکند. ضمن اینکه اعتیاد در زنان با توجه به تأمین هزینههای موادمخدر زمینهساز انحرافات دیگری میشود.
با توجه به جنسیت، درمان اعتیاد زنان هم باید متفاوت باشد؟
در جامعه نوین امروز، بحث اعتیاد زنان بسیار فراگیر شدهاست، حالا اعتیاد به سیگار باشد یا قلیان یا شیشه. واکاوی این موضوع با توجه به جنسیت زنها باید در متن اجتماعی زنانه صورت بگیرد تا فهم و درک عمیقی از این آسیب نوین به دست آید. همانطور که اشاره کردم، پژوهشی که در تهران صورت گرفت، مشخص شد امروزه اعتیاد زنان به اعتیاد شیک تبدیل شدهاست و اصطلاحاً در انحصار زنان شیکپوش قرار گرفتهاست. موضوع اعتیاد سیگار و قلیان که بیشتر برای خوشگذرانی استفاده میشود، فرهنگ عمومی جامعه هم آنها را معتاد تلقی نمیکند، اما موضوع اعتیاد شیک که بیشتر اعتیاد زنان به خصوص زنان جوان به شیشه تلقی میشود برای افرادی است که سطح مالی خوب و قشر متوسط روبه بالای جامعه و به لحاظ پوشش ظاهری متمایز هستند و به لحاظ فرهنگ عمومی جامعه جز معتادان شیک پوش قرار میگیرند.
چرا اعتیاد زنان از حالت پنهان به حالت نیمهآشکار درآمده است؟
در سالهای گذشته، اعتیاد زنان شکل پنهانتری داشت، اما در حال حاضر این پدیده به خاطر عوامل مختلف در حال خروج از این حالت است و به همین دلیل است که امروز در خیابان و مراکز عمومی و تفرجگاهها میبینیم زنان به راحتی در حال استعمال سیگار و قلیان هستند. امروزه در لایههای عمیق جامعه توجه میشویم که زنهای معتاد با ارتباطگیری با جنس مخالف در محافل عمومی مبادرت به مصرف شیشه میکنند. معمولاً بیشتر این زنها با جدا شدن از خانواده خیلی راحت به مواد مخدر سوق پیدا میکنند. البته بسیاری از آرایشگاهها و مراکز ورزشی پاتوقی برای هدایت زنان جامعه برای استعمال مواد شدهاست. مشورتهای غلط برای لاغری و زیبایی اندام، بسیاری از زنان ما را ناخواسته به سمت اعتیاد میکشاند و زمانی متوجه اصل موضوع میشوند که دیگر کار از کار گذشته است و راه خروجی نیست.
اعتیاد زنان چه نگرانیهایی را درحوزه آسیبهای اجتماعی بهوجود میآورد؟
مهمترین آسیب بر میگردد به خانواده و بنیاد خانواده. با توجه به اینکه زنان در خانواده از جایگاه خاصی برخوردار هستند اعتیاد زنان، آسیبهای جبرانناپذیری را وارد میسازد. بیشک فروپاشی بنیان خانواده باعث نابودی خانواده میشود و در دراز مدت بر پیکره جامعه تأثیر میگذارد. زن معتاد دیگر نمیتواند ستون محکمی برای خانواده باشد و ازهمین رو باعث فروپاشی خانواده و جامعه میشود.
