ایران کشوری حادثه خیز است و در این میان زلزله نشان داده که وقت و مکان ندارد و میتواند فجایعی را رقم بزند که سالیان سال از ذهنها پاک نشود. بر همین اساس بحث مقاومسازی مسکن روستاییان سالهاست که مطرح شده است، اما هر بار و با بهانه و دلایل مختلف هرگز به نتیجه نرسیده است. در همین راستا سال گذشته رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی اعلام کرد که «بر اساس افق ۱۰ ساله، تا سال ۱۴۱۰ باید تمام واحدهای مسکونی در تمام روستاها مقاومسازی و بهسازی شوند»، اما با گذشت یکسال و عدم همکاری بانکها و روند کندی که پرداخت تسهیلات دارد باید گفت این کار تا ۵۰ سال بعد هم عملی نخواهد شد. همانطور که یزدیها از دریافت تسهیلات انصراف داده و ترجیح میدهند خانههایشان را خودشان تعمیر کنند و زیر بار قوانین و اجبارها نروند.
اگر وضعیت استانهای کشور را مورد بررسی قرار دهیم مشخص میشود به طور ﻣﺘﻮﺳﻂ ﻫﺮ ۵/۲ ﺳﺎل، ﯾﮏ زﻟﺰﻟﻪ ﺑﺎ ﺑﺰرﮔﯽ ۵/۶ رﯾﺸﺘﺮ در منطقهای رخ داده است.
این در حالی است که جمعیت قابل توجهی از ایرانیان در روستاها استقرار دارند و نیمی از سکونتگاههای روستایی بر بنیاد معماری بومی و سنتی و به مفهومی گویاتر، معماری روستایی بنا شده است. این وضع، توجه و اقدام شایسته ملی را در رابطه با مقاومسازی و بهسازی سکونتگاههای روستایی، ضروری میسازد. تجربه نشان داده است که در بازسازیهایی که طی نیم قرن اخیر در زلزلههای گذشته، صورت گرفته، دو مسئله پیشروی مسئولان و سازندگان این مناطق قرار داشته است. اول مساکن روﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺼﺎﻟﺢ ﮐﻢ دوام و ﺳﺎزهﻫﺎی ﻧﺎﻣﻘﺎوم ﺳﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪهاﻧﺪ و سپس بازﺳﺎزیﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ اﻏﻠﺐ ﺑﺪون رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﺳﺎﺧﺖ و ﺳﺎزﻫﺎی ﺳﻨﺘﯽ و ﻣﻌﻤﺎری ﺑﻮﻣﯽ و ﻧﯿﺰ در ﺗﻀﺎد ﺑﺎ ﻧﻈﺎم ﻣﻌﯿﺸﺘﯽ روﺳﺘﺎﻫﺎی آﺳﯿﺐ دﯾﺪه، ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ.
از حرفهای رئیس تا کم کاری بانکها
آذرماه سال گذشته بود که رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با بیان اینکه براساس افق ۱۰ ساله، تا سال ۱۴۱۰ باید تمام واحدهای مسکونی در تمام روستاها مقاومسازی و بهسازی شوند، گفت: «در حال حاضر ۵۰درصد واحدهای مسکونی روستایی مقاومسازی شده است.»
اکبر نیکزاد ادامه داد: «این در حالی است که در سال ۸۴ که این مسئولیت برعهده بنیاد مسکن انقلاب اسلامی گذاشته شد، این میزان تنها هفتدرصد بود.» این مسئول تأکید کرد: «ایران کشوری زلزله خیز است و وضعیت نامناسب خانههای مسکونی در برخی روستاها، هشداری جدی برای مسئولان و البته مردم است بر این اساس همه باید برای مقاومسازی خانههای روستایی، اقدام کنند. هیچ مسئولی حق ندارد از فرصتی که برای بازسازی و مقاومسازی واحدهای مسکونی روستایی ایجاد شده استفاده نکند و باید از حداکثر ظرفیتهای استانی و همچنین بانکهای عامل استفاده کند.»
به گفته رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، باید با مقاومسازی خانههای روستایی از بروز فاجعه در زمان وقوع حوادث جلوگیری کنیم تا در این مواقع افسوس اقدامات انجام شده گذشته را نخوریم.
جالب اینکه رئیس بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، در مراسم تودیع و معارفه مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان یزد سخن میگفت و در همان زمان عنوان کرد: «استان یزد در زمینه همراهی و جذب ظرفیتهای بانکهای عامل بسیار موفق بوده است و مسئولان استانی باید توجه ویژهای به رونق روستاها داشته باشند زیرا روستاها صحنه بروز اقتصاد مقاومتی هستند و اگر روستاها رونق داشته باشند، دیگر تحریم معنی ندارد.»
حالا بعد از گذشت حدود یکسال از آن روزها و حرفهای آقای رئیس، مشخص شده سهمیه ساخت مسکن مقاوم ۲ هزار واحد روستایی در استان یزد به دلیل عدم همکاری بانکها، معطل باقی مانده است.
ساخت خانه غیر اصولی، اما ارزان
خسارت ناشی از حوادث طبیعی اخیر از جمله سیل و طوفان در بسیاری از روستاها و خراب شدن بخش قابل توجهی از خانههای روستایی ضرورت مقاومسازی ساخت و سازهای روستایی را مضاعف کرده است. اقدامی که در ۱۵ سال اخیر با پرداخت تسهیلات کمبهره در استان یزد آغاز شده و توانسته تعداد از واحدهای مسکونی روستایی استان را مقاوم کند. اما در حال حاضر و با اینکه پرداخت تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی برای ساخت ۲ هزار واحد مسکونی مقاوم به استان ابلاغ شده، اما بانکها باز هم همکاری خوبی در این مسیر ندارند.
با شرایط اقتصادی امروز نه این میزان تسهیلات برای ساخت مسکن مقاوم کفاف میدهد و نه روستاییان درآمد اقتصادی دارند که بتوانند اقساط را پرداخت کنند از اینرو به نظر میرسد که دولت باید راهکار دیگری را دنبال کند. جمعی از روستاییان یزدی از طولانی شدن روند پرداخت تسهیلات گلایه دارند و معتقدند که مشکلات دست به دست هم میدهند که بسیاری از روستاییان قید دریافت تسهیلات را بزنند و خانهها را به صورت غیراصولی، اما با هزینه کمتر بسازند.
دولت باید بانکها را به همراهی در اجرای این طرح ملزم کند تا قبل از اتفاقات ناگوار شاهد مقاوم شدن خانههای روستایی باشیم.
آنها میگویند: «عدم حمایت دولت از ساخت وسازهای روستایی، آینده ناایمنی برای روستاها ساخته و به ناچار خالی شدن آنها از سکنه را به همراه دارد. راهکار دولت باید طوری باشد که روستاییان توان مشارکت در آن را داشته باشند.»
استفاده از مصالح ساختمانی استاندارد نیز لازمه ساخت و ساز مقاوم است که باید به آن توجه و اهتمام لازم را داشت. تجربه نشان داده است که خسارت جانی و مالی ناشی از حوادث طبیعی در روستاهایی که با تسهیلات بنیاد مسکن انقلاب اسلامی مقاومسازی شدهاند، بسیار ناچیز بوده و این نتایج اهمیت اجرای طرح را مضاعف میکند.
حالا مدیرکل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی یزد از ابلاغ پرداخت تسهیلات ۲۰۰ میلیون تومانی برای ساخت ۲ هزار واحد مسکونی مقاوم در روستاهای استان با نرخ مشارکت پنجدرصد و بازپرداخت ۲۰ ساله و ۳۶ ماه دوران مشارکت خبرداده است.
علیرضا نادریانزاده گفته که در حال حاضر پرداخت این تسهیلات به هفت بانک استان ابلاغ شده و برای هر بانک سهمیهبندی شده است، اما در حال حاضر بانکها با مشکل منابع مالی مواجه هستند از اینرو روند پرداخت به کندی پیش میرود.
وی با بیان اینکه یکی از دلایل این روند، منفی بودن تراز مالی بانکهاست و در تمام سرفصلها پرداخت تسهیلات سخت پیش میرود، ادامه داد: «استقبال از طرح مقاومسازی چندان خوب نبوده و یکی از دلایل این است که متقاضی باید برای دریافت این تسهیلات ضوابط را رعایت کند و فکر میکند ساخت و ساز بدون مقاومسازی از نظر اقتصادی برایش مقرون به صرفهتر است.»
