طی سالهای اخیر با تغییرات ایجاد شده در سبک زندگی و همچنین گسترش مطالعات، پژوهشها و تألیفات در زمینههای تربیتی و مهارتهای زندگی، موضوع تربیت جنسی و آموزش اصول مراقبت از بدن به کودکان در برابر غریبهها نیز اهمیت پیدا کرده است. تربیت جنسی فراهم کردن بستر مناسب برای رشد سالم جنسی و شناخت درست از هویت جنسی خود و انتظارات بجا از آن است. نکات مرتبط با اهمیت این موضوع را در ادامه میخوانید.
شکلگیری شخصیت: عمده شکلگیری شخصیت در هفت سال اول زندگی اتفاق میافتد، به همین علت حتماً باید به تربیت جنسی اهمیت دهیم خصوصاً که غریزه جنسی بر بسیاری از تمایلات انسان اثرگذار است. دوره کودکی دوره بسیار مهمی برای شکلگیری درست هویت جنسی و دوره نوجوانی و بلوغ زمان تثبیت آن است.
نقش محوری والدین و وجود رقبای تربیتی: رقبای تربیتی بسیار بیشتر از قبل شدهاند، بچهها به سادگی جذب گروههای مختلف میشوند و در آن گروهها نیازشان را هرچند به شیوه نادرست تأمین میکنند. والدین اگر نتوانند نقش خودشان را به درستی ایفا کنند طبیعتاً مسئله ایجاد میشود.
رشد اینترنت و دسترسی آسان به محتوای جنسی: امروزه به واسطه پررنگشدن نقش رسانهها در خانهها، دسترسی به اینترنت بسیار افزایش یافته و ابزارهایی مانند موبایل، تبلت و لپ تاپ ابزار بازی و کار کودکان شده است. بنابراین دسترسی به محتوای جنسی بسیار راحتتر از قبل شده است و اگر والدین در این زمینه فعالانه و هوشمندانه عمل نکنند با چالشهای بسیاری روبهرو خواهند شد.
اثرگذاری روی سایر معضلات اجتماعی: تربیت جنسی اثرگذاری زیادی روی سایر معضلات اجتماعی دارد، بنابراین حتماً باید در این رابطه آموزش دید. برای مثال طلاق که بخش زیادی از علل آن به مسائل جنسی مربوط میشود و برای پیشگیری از آن باید از دوران کودکی و نوجوانی روی برخی آموزشها و نگرشها به صورت علمی کار کرد.
مسئولیت تربیت جنسی با کیست؟: بیتردید مهمترین کسانی که میتوانند عهدهدار تربیت جنسی کودک و نوجوان شوند والدین هستند.
والدینی که میخواهند فرزندشان را با موضوع جنسیت و تربیت جنسی آشنا کنند معمولاً به دو دسته تقسیم میشوند: دسته اول معتقدند بدون ترس و کاملاً مستقیم درباره بدن و مراقبت از آن با کودک صحبت کنند. این دسته از والدین در پاسخ به احتمالات خطراتی مانند دادن اطلاعات بیش از سن کودک یا تبعاتی، چون کنجکاوی و بلوغ زودرس معتقدند «ندانستن از تربیت جنسی به مراتب تأثیر بدتری روی کودک خواهد داشت.»
دسته دوم معتقدند آموزشهای مستقیم حداقل تا هفت سال اول به طور قاطع کمک کننده نیست. در واقع والدین باید ازطریق آموزش مستقیم و کودکان به روش آموزش غیر مستقیم در این زمینه پیش بروند.
ضرورت آموزش طیب و ایمن به کودکان: آموزش نادرست و غیر طیب درباره جنسیت و مسائل جنسی میتواند اثرات سوء زیادی بر روان و آینده کودک داشته باشد. یکی از اصول بسیار مهم در تربیت جنسی این است که محیط رشد کودک پاک و طیب باشد؛ در نتیجه باید در محیط خانه از هر کلام غیر طیب دوری کنیم و از آموزش غیر طیب به معنای آموزشی که مناسب سن کودک نیست پرهیز کنیم.
آموزش غیر طیب یعنی آموزشی که در آن مباحث نامناسب و بزرگتر از سنکودک مطرح میشود و بیتردید به کودک احساس عدم امنیت و اضطراب میدهد، چون کودکان در سنین خردسالی هنوز میل جنسی ندارند و آموزش غیر طیب ممکن است تمایلات جنسی را در آنها بهطور کاذب و از سر کنجکاوی ایجاد کند. از طرفی به کودک حس ناامنی میدهد و کودک همیشه این تصور را خواهد داشت که «دنیا جای امنی نیست» و «همه میخواهند مرا اذیت کنند.»
نباید از نظر دور داشت حداقل نیاز هر انسانی نیاز به امنیت است و این حس برای بچهها از حیاتیترین و کلیدیترین احساساتی است که به آن نیاز دارند.
*کارشناس ارشد مدیریت و برنامهریزی آموزشی
