دانستن آمار مطالعه ایرانیان، شمارگان کتاب و شمار کتابخانهها در کشوری که مهد تمدن و فرهنگی کهن است، چیزی جز افسوس نصیبمان نمیکند. این اندوه، ریشهدارتر میشود اگر این ارقام را با برخی از کشورها مقایسه کنیم، بهویژه وقتی مطمئن باشیم سهم آنان از تاریخ علم و اندیشه در برابر تاریخ پرافتخار ما، مثال پیاله و دریاست. در این غصه، همه ما به نسبت کوتاهیهایمان نقش داریم و برای زدودن این افسوس، وظیفه. هفته کتاب و کتابخوانی غنیمتی است از فرصت برای چارهاندیشی در این موضوع و اینکه بیاموزیم چگونه مهربانتر از گذشته با کتابها رفتار کنیم. بیشک گسترش کتابخوانی به عنوان ضرورتی اجتنابناپذیر، تنها زمانی به فرهنگی عمومی تبدیل میشود که جامعه آن را نیازی پایانناپذیر و وسیلهای برای رشد و پویایی شخصیت خود بداند و مطالعه در کنار سایر کارهای روزانه، در زندگی مردم وارد شود و اینگونه نباشد که کتاب به افراد خاصی از جامعه اختصاص داشته باشد، بلکه همگان باید تکامل و پیشرفت را در انس با کتاب بدانند. البته گسترش کتابخانهها و چاپ فراوان کتاب و کارهایی همانند این نیز بیتأثیر نیست، ولی نکته مهم همان ایجاد میل و انگیزه در افکار جامعه است، یعنی برنامهریزی بهگونهای باشد که احساس نیاز به کتاب در جامعه زنده شود؛ بنابراین هفته کتاب و کتابخوانی غنیمتی است از فرصت برای چارهاندیشی در این موضوع.
از همینرو کتابخانه ملی ایران با اطلاعرسانی بهینه از آثار فراهمآوری شده در ترویج علم نقش مؤثری دارد. به عنوان مثال اکنون مجموعه نزدیک به ۲۰۰ هزار پایاننامه و بیش از ۳۰ هزار نسخه خطی از طریق وب قابل دسترسی برای محققان است و اصولاً برنامه حافظه ملی دیجیتال وظیفه اطلاعرسانی از انواع اطلاعات تولید شده در کشور را به عهده دارد. تولید ابزار لازم برای پردازش اطلاعات، غنیسازی ادبیات علم اطلاعات، دانششناسی و علوم آرشیوی از دیگر راههای ترویج علم است که کتابخانه ملی ایران با برنامه ریزیهای متعدد به این مهم میپردازد. همزمان با آغاز هفته کتاب، پویش «کتابخوانی ملی» هر ساله با حضور و مشارکت فرهیختگان، اندیشمندان، متفکران و اهالی فرهنگ و هنر با هدف گسترش فرهنگ مطالعه از سوی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار میشود. این پویش از سوی کتابخانه ملی ایران به عنوان پایگاه ملی مطالعه و جایگاه فرهیختگان و فرزانگان ایجاد شده و در راستای یکی از رسالتهای ذاتی کتابخانه ملی ایران در جریان انداختن ضروریات فرهنگی کشور است. راهاندازی بانک اطلاعات کتابشناختی منابع مورد نیاز سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از دیگر برنامههای این سازمان در هفته کتاب است.
کارشناس کتابداری سازمان اسناد و کتابخانه ملی*
