اثری که هم اینک در معرفی آن سخن میرود، به بررسی ابعاد گوناگون دوران تبعید امام خمینی به نجف پرداخته است. این پژوهش نسبت به سایر تحقیقاتی که در این موضوع به عمل آمده، مزیتهایی دارد که معرفینامه کتاب بر تارنمای مرکز اسناد انقلاب اسلامی (ناشر کتاب)، به شرح ذیل به آن پرداخته است:
«نظریهپردازی در تبعید، توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی روانه بازار کتاب شد. این اثر در پی آن است تا هنر، سیاست و توان امام خمینی را در مقدمهچینی، بسترسازی و آماده کردن شرایط برای طرح و تبیین اصل ولایت فقیه و کیفیت اجرای حکومت بر مبنای این اصل در عصر غیبت را بنمایاند و کتاب حاضر، تلاش پژوهشگونهای است که در قالب تاریخ شفاهی از سوی افراد آگاه و آشنا به محدوده زمانی و مکانی تحقیق، ارائه شده است.
نظریهپردازی در تبعید مشتمل بر پنج بخش است که هر بخش خود به چند فصل تقسیم میشود. بخش اول تحت عنوان: ورود امام به نجف، لطف خفیه الهی، مشتمل بر سه فصل است. در فصل نخست، سعی شده تا حوادث زمانی و تصمیمهای رژیم پهلوی در مورد امام، در فاصله زمانی تبعید ایشان به ترکیه تا عزیمت به نجف بررسی شود. فصل دوم با عنوان: روایت استقبال از یک تبعیدی، در چهار گفتار به روایت استقبال از امام خمینی در شهرهای سامرا، کربلا و نجف پرداخته است. دیدارها با امام و بازدیدهای ایشان نیز موضوع فصل سوم است. عنوان بخش دوم، حوزه نجف در آن ایام است. در این بخش ضمن ارائه تصویری اجمالی از احوال آن روزهای حوزه علمیه نجف، ابتدا به تمایزات دو حوزه قم و نجف در دوره معاصر پرداخته شده است. سپس از علمایی سخن به میان آمده که همزمان با حضور امام در عراق میزیستند. نوع تعامل علما با امام، این عالِم تبعید شده به آن کشور از دیگر موضوعات این فصل است. بخش سوم کتاب حاضر با عنوان سیاست امام در آمادهسازی فکری حوزه نجف به دو فصل فعالیتهای ایجابی و برخوردهای سلبی تقسیم شده است. در فصل اول تعامل حضرت امام با مراجع، همچنین تعامل ایشان با طلاب و سایر اقشار بررسی شده است. منع تبلیغ از خود، سختگیری در برابر دشمن، صبوری در برابر ناجوانمردیها، از مؤلفههای فصل دوم این بخش به شمار میآید. بخش چهارم کتاب با عنوان درس فقه امام، در سه فصل تنظیم شده است: در فصل اول، امتناع امام از تدریس بررسی شده است. موضوع فصل دوم تدریس در تبعید و عنوان سومین فصل، شاگردان امام در نجف میباشد. عنوان بخش پنجم، درس ولایت فقیه طرحی پس از تثبیت در نجف است که در دو فصل ارائه شده است. ترسیم خط بطلان براندیشه جدایی دین از سیاست، ایجاد باور در تشکیل حکومت اسلامی، ارائه طرحی جایگزین برای سرنگونی رژیم پهلوی، بیانی تفصیلی از ولایت مطلقه فقیه، بازتابهای درس ولایت فقیه امام خمینی و... از موضوعات این بخش است. کتاب نظریهپردازی در تبعید تألیف دکتر حجتالله علیمحمدی، در ۵۰۵ صفحه و با قیمت ۱۰۵ هزار تومان توسط مؤسسه فرهنگی هنری مرکز اسناد انقلاب اسلامی چاپ و منتشر شده است. علاقهمندان میتوانند این کتاب را از فروشگاه این مرکز واقع در خیابان انقلاب، خیابان ۱۲ فروردین، نبش مجتمع ناشران تهیه کنند یا از صفحه منشورات سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی سفارش دهند...».
