«اين روزها كه اردوهاي راهيان نور غرب كشور كار خود را آغاز كرده است، شاهد حضور زائران در استانهاي آذربايجانغربي، كردستان، كرمانشاه و ايلام هستيم. اميد است مردم عزيز كشورمان براي يك بار هم كه شده سفر راهيان نور را كه بسيار ارزشمند است از دست ندهند. انشاءالله امسال برنامههاي خوبي براي ارتقای محتوا و اثربخشي اين سفرها تدارك ديده شده است.»
اينها بخشي از صحبتهاي قاسم داورزني، مدير راهيان نور سازمان اردويي و گردشگري بسيج است كه به بهانه آغاز سفرهاي راهيان نور غرب كشور از ابتداي تيرماه سال جاري با ما همكلام شد تا از برنامههاي اين سازمان در اين خصوص برايمان بگويد.
بيش از دو سال است اردوهاي راهيان نور به دليل شيوع ويروس كرونا، تقريباً به صورت نيمهتعطيل درآمده است. براي آغاز مجدد راهيان نور برنامهريزي داريد؟
همانطور كه ميدانيد در اواخر سال1398 به رغم برنامهريزي و آمادگي براي حضور خيل زائران شهدا در مناطق عملياتي و يادمانهاي دفاع مقدس، بيماري كرونا آغاز و به منظور حفظ سلامتي هموطنان عزيزمان، اردوهاي راهيان نور متوقف شد. ليكن در اواخر سال1400 با توجه به انجام واكسيناسيون سراسري و مديريت شيوع ويروس منحوس كرونا در كشور و با شرط تداوم رعايت دستورالعملهاي بهداشتي، مجوز آغاز اغلب فعاليتهاي اجتماعي و سفرها نيز صادر شد و به فضل الهي آغاز مجدد فرايند راهيان نور در اسفند ماه سال1400 نيز رقم خورد. لازم به ذكر است در اسفند و فروردين گذشته حضور آحاد و اقشار مردم به خصوص جوانان و دانشجويان در راهيان نور چشمگير و بسيار بيشتر از پيشبينيها و تقريباً مشابه استقبال از راهيان نور جنوب (مناطق عملياتي خوزستان) در سالهاي قبل از كرونا بود كه نشانگر علاقه و انتظار بسياري از مردم براي آغاز مجدد سفرها و به خصوص شركت در سفرهاي معنوي و پرخير و بركت راهيان نور است، البته خوب است اين نكته را نيز توجه كنيم كه به لطف خداوند و با هماهنگي و همكاري همه دستاندركاران و خادمان راهيان نور در سراسر كشور و ميزباني شايسته و خوب خوزستان از زائران، اين اردوها تقريباً بدون حادثه و سانحه جدي برگزار شد و گزارش خاصي از شيوع كرونا در فرايند راهيان نور و ابتلاي زائران نيز گزارش نشد. تجربه شيرين آغاز مجدد راهيان نور جنوب باعث شد آیين افتتاحيه راهيان نور سال1401 نيز به رسم سالهاي قبل در ارديبهشت ماه سال جاري و در يادمان شهداي بازي دراز كرمانشاه برگزار شود و همزمان اردوهاي راهيان نور به مقصد مناطق عملياتي غرب و شمال غرب كشور (استانهاي ايلام، كرمانشاه، كردستان و آذربايجانغربي) هم آغاز شود. با توجه به برنامهريزيهاي صورتگرفته در ستاد مركزي راهيان نور كشور و قرارگاه تابعه آن از جمله قرارگاه مركزي راهيان نور سپاه و بسيج، ايام اوج اجراي راهيان نور غرب و شمال غرب از ابتداي تيرماه اعلام شده است و تا امروز هم استقبال نسبتاً خوبي را شاهد بودهايم.
زمينه و امكانات لازم براي ميزباني از زائران راهيان نور فراهم شده است؟
بله، دستاندركاران راهيان نور در تمام طول سال آمادگي اجراي اين برنامه را در هر چهار مرحله «دعوت، عزيمت، زيارت و مداومت» دارند. به عنوان نمونه با اعلام ايام اوج اجراي راهيان نور غرب و شمال غرب صدها نفر از خادمان شهدا و راويان دفاع مقدس در يادمانها، اردوگاهها، زائرسراها و اماكن راهيان نور استقرار يافتهاند و پذيراي زائران عزيز هستند. ميزباني استانهاي غرب و شمال غرب كشور به رغم دو سال توقف اين برنامه و فرسودگي نسبي زيرساختها و امكانات لازم براي اجراي اين فعاليت سنگين اردويي و از طرفي افزايش چندين برابري هزينههاي آمادهسازيها و ايجاد بسترهاي لازم اين كار، به صورت جهادي و انقلابي انجام ميگيرد و بسيار ستودني است. اين استانها علاوه بر آمادگي كامل براي ميزباني از زائران كارواني يا هموطناني كه با خودروهاي شخصي و خانوادگي در اين مناطق حضور پيدا ميكنند، برنامههايي نيز براي ارتقای محتوا و اثربخشي اين سفرها تدارك ديدهاند كه يكي از آنها برگزاري نمايشهاي رزمي، فرهنگي و بصيرتي است. در اين نمايشها حوادث تاريخي و حماسههاي منجر به پیروزي انقلاب، مقابله با گروهكهاي معاند و دفاع جانانه مردم از انقلاب و نظام اسلامي به خصوص در هشت سال جنگ تحميلي به صورت ميداني به تصوير كشيده ميشود و با اجراي جلوههاي ويژه رزمي و هنري، همواره مورد توجه اغلب شركتكنندگان در اين برنامهها قرار گرفته است. نكته ديگري كه بر جذابيت اردوهاي راهيان نور غرب و شمال غرب اضافه ميكند، حضور رزمندگان و راويان بومي و محلي و روايت با زبان شيرين مردم مقاوم و سلحشور اين استانهاست كه نشان ميدهد دفاع مقدس توسط همه آحاد، اقشار و اقوام ايراني صورت گرفته و وحدت حول رهبري نظام اسلامي تا امروز مايه شكست دشمنان و دشمنيها در عرصههاي مختلف رويارويي با نظام سلطه بوده است و بعد از اين نيز انشاءالله باعث عبور از مشكلات و موانع و رسيدن به پيروزيهاي بزرگتر نيز خواهد بود، البته از همه رزمندگان و راويان از سراسر كشور كه در عملياتها و جغرافياي دفاع مقدس در غرب و شمال غرب حضور داشتهاند نيز براي روايتگري دعوت شده است و ايشان به همراه كاروانهاي راهيان نور در اين اردوها حضور دارند يا در يادمانهاي دفاع مقدس و زيارتگاههاي شهدا استقرار پيدا كردهاند.
همانطور كه ميدانيد اين كار بزرگ فرهنگي نياز به ايجاد و توسعه زيرساختهاي مناسب و كافي براي استقبال از زائران دارد. آيا اين كار در اولويتهاي شما قرار دارد؟ برنامهاي براي توسعه ظرفيت اردوگاهها و زائرسراهاي راهيان نور داريد؟!
از ابتداي تشكيل قرارگاه راهيان نور در سپاه و بسيج، همه مسئولان قبلي و فعلي موضوع ايجاد و توسعه زيرساختها را در اولويتهاي مهم خود دانسته و ميدانند و تا امروز هم توفيقات زيادي داشتهايم. به عنوان مثال در دهه گذشته از 10هزار نفر اسكان شبانه راهيان نور به نزديك 100هزار نفر رسيدهايم و اين افزايش 10برابري خود گوياي اهتمام جدي در راستاي ارتقای كمي و كيفي زيرساختهاست، البته ايجاد و توسعه زيرساختها و فعاليتهاي عمراني باعث نبوده و نيست كه راهيان نور متوقف يا معطل بماند چراكه همه دستگاهها و نهادها در تأمين نيازمنديهاي اسكان و پذيرايي مشاركت داشته و دارند و به خصوص در استانهاي غرب و شمال غرب به دليل كافي نبودن اردوگاهها و زائرسراهاي راهيان نور، بيشترين همكاريها و مشاركتها را شاهد هستيم. مدارس، خوابگاههاي دانشآموزي و دانشجويي، حسينيهها، اردوگاههاي ساير دستگاهها و نهادها با هماهنگي مسئولان لشكري و كشوري در راهيان نور مورد استفاده زائران قرار ميگيرند. بدون ترديد در غرب و شمال غرب كشور نياز به توسعه بيشتر و سريعتر زيرساختها داريم.
در بحث زيرساختها نكته قابل توجه در سالهاي اخير، به خصوص بعد از كرونا، رويكرد رونق دادن سفرهاي خانوادگي و غيركارواني راهيان نور است تا جايي كه با توجه به اين رويكرد جديد در سال گذشته قرارگاه راهيان نور خودروی شخصيها را راهاندازي كرديم و اين مهم زيرساختهاي اسكان خانوادگي را طلب ميكند و به مرور اين نياز بيشتر هم خواهد شد، لذا ما در مجموعه قرارگاه مركزي راهيان نور سپاه و بسيج پيگير هستيم و از همين فرصت هم استفاده و درخواست ميكنيم از همه مسئولان دولتي، خيرين و گروههاي مردمنهاد كه در اين راستا همت و ايجاد و توسعه زيرساختهاي اسكان خانوادگي را در اولويتهاي خود لحاظ كنند تا امكان بيشتر و بهتري براي پذيرايي از اردوهاي خانوادگي راهيان نور را كه اردوهاي بسيار خاطرهانگيز و ماندگاري نيز هستند، داشته باشيم.
چه برنامهاي براي بحث گردشگري دفاع مقدس با رويكرد گردشگري ارزشمحور داريد؟
سالها برنامهريزي و برگزاري اردوهاي متنوع در بسيج و به خصوص نزديك 30سال سابقه برگزاري اردوهاي راهيان نور، ساخت و بهرهبرداري از مجموعههاي اردوگاهي و رفاهي، حضور و فعاليت شبكه انساني گسترده بسيجيان در اقصي نقاط ميهن اسلامي و ساختارهاي به وجود آمده در عرصه اردويي، راهيان نور و گردشگري بسيج، به خوبي استعدادها و ظرفيتهاي ممكن و موجود مجموعه بسيج براي حضور اثرگذار در عرصه گردشگري را نشان ميدهد. لازم به ذكر است گردشگري ارزشمحور يا تعاليبخش اولين بار در بسيج گفتمانسازي شد و در ادبيات گردشگري و صنعت توريسم كشور رايج شده است چراكه مقوله تفريح و سفر از مهمترين بخشهاي سبك زندگي ايراني- اسلامي است و نيازمند اين هستيم گردشگري را بر اساس آموزههاي اسلامي و سنتهاي اصيل ايراني تعريف و ترويج كنيم. امروزه همه ميدانند و ميدانيم كه گردشگري يكي از مؤثرترين اجزای فرهنگ، زندگي اجتماعي و اقتصاد در دنياست و به عبارتي «فرهنگيترين كار اقتصادي يا اقتصاديترين كار فرهنگي» است. از طرفي كشور ما علاوه بر جاذبههاي معنوي و زيارتي، يكي از قطبهاي گردشگري منطقه و دنيا در عرصههاي تاريخي، مذهبي، طبيعي، آداب و رسوم سنتي و بومي محلي است و نيازمند اين هستيم جايگاه واقعي خودمان را در اين پديده جهانشمول پيدا كنيم يا حتي بسازيم و سهم ايران را از گردشگري و توريسم واقعيسازي كنيم كه البته مستلزم نوسازي و بهينهسازي زيرساختهاي لازم و كافي در اين زمينه نيز است. ما در حال حاضر در اردوهاي بسيج به خصوص اردوهاي راهيان نور در تلاش هستيم امكان بازديد از ظرفيتهاي گردشگري كشورمان را نيز فراهم كنيم تا خودمان آنچه را درباره گردشگري ارزشمحور گفتيم، اجرايي كنيم، حتي بازديد از پيشرفتهاي دفاعي، صنعتي و علمي كشور نيز جزو برنامههاي اردويي و سفرهاي بسيج است و روزبهروز نيز توسعه و تعميم پيدا ميكند. باز هم تأكيد ميكنم كه سفرهاي راهيان نور يك مدل مناسب براي معرفي و حتي توسعه گردشگري ايراني- اسلامي و به عبارتي ارزشمحور است. انتظار داريم همه كشور به خصوص مجموعه راهيان نور كشور در ارتش، فراجا، جهاد، وزارتخانههاي آموزش و پرورش و علوم، تحقيقات و فناوري به موضوع گردشگري ارزشمحور ورود كنند و ايران اسلامي اصطلاحاً برند مختص خودش را در صنعت گردشگري و توريسم دنيا توليد و معرفي کند، اين شدني است. گردشگري ارزشمحور علاقهمندان و مخاطبان زيادي دارد و خواهد داشت، اگر زمينههاي متناسب با مخاطبشناسي را فراهم كنيم و به عقيده بنده همانطور كه راهيان نور معرفيكننده دفاع مقدس و انتقالدهنده ارزشهاي آن دوران به نسلهاي بعد از جنگ بوده، گردشگري ارزشمحور نيز راهيان نور انقلاب و نظام اسلامي است، به اين معنا كه ميتواند و بايد معرفيكننده انقلاب و ارزشهاي انقلاب و نظام اسلامي به نسلهاي جديد باشد تا دچار آسيبهاي انقطاع نسلي و بحران هويت نشويم. اين نكته هم حائز اهميت است كه گردشگري جنگ يكي از شاخههاي پرطرفدار صنعت گردشگري در جهان است.
به نظر شما راهيان نور شامل اين گردشگري ميشود؟ با چه اهدافي ميتوان سراغ اين موضوع رفت؟
بله، كشور ما داراي پتانسیل خوبي جهت رشد و توسعه گردشگري جنگ است. يكي از نمونههاي بارز آن بازديد زائران و گردشگران داخلي و حتي خارجي از مناطق جنگي هشت سال دفاع مقدس است. اگر چه گردشگري جنگ در ايران در مقايسه با اين نوع گردشگري در جهان تفاوتهايي دارد، ليكن باز هم مورد توجه علاقهمندان اين شاخه از گردشگري است، به عنوان مثال آقاي امانوئل گاليانا، استاد دانشگاه و گردشگر راهيان نور بودند كه بعد از بازديد از مناطق جنگي گفت: «من تازه متوجه شدم در جنگ ايران با بعثيها چهها گذشته و ايران شروعكننده جنگ نبوده و از خود دفاع كرده است.» از طرفي خود گردشگري دفاع مقدس كه عمدتاً در قالب راهيان نور در ايران انجام ميشود، باعث ايجاد موارد مشابه در برخي كشورها به خصوص كشورهاي اسلامي منطقه شده و اخيراً گزارشهايي از برنامهريزي و اجراي راهيان نور در لبنان، عراق و سوريه نيز به دست آمده است. اينكه دفاع مقدس ما تبلور و بروز و ظهور ارزشهاي ناب اسلامي و انقلابي بوده و مجموعه جذابي از امدادهاي غيبي و رشادتهاي تحسينبرانگيز پير و جوان، و زنان و مردان اين سرزمين را رقم زده است، گردشگري آن نيز داراي كاركردهاي اجتماعي و فرهنگي گوناگوني در جامعه است، لذا همانطور كه مقام معظم رهبري فرمودهاند: «دوران دفاع مقدس اوج افتخارات ملت ايران است و اگر بخواهيم انقلاب و كشور بيمه باشند، بايد اين شور و شوق اين حركت عمومي و بسيج ملت را روزبهروز تقويت كنيم»، ما هم امكان حضور نوجوانان، جوانان، دانشجويان، طلبهها و مبلغان علوم ديني، نخبگان و فرهيختگان و اقشار مرجع، عموم مردم و گروههاي محلي و مردمنهاد را در راهيان نور فراهم كردهايم تا ضمن آشنايي آنها با دفاع مقدس، اهداف مهمتري از جمله كادريابي و كادرسازي براي اداره انقلاب و نظام در آينده را نيز فراهم كرده باشيم؛ همان كادري كه در عرصههاي مختلف دفاع از كشور حاضر بوده، هستند و خواهند بود تا از سلامت مردم، امنيت كشور، پيشرفتهاي مورد نياز علم و صنعت كشور، دفاع از حريم اسلام و حرمهاي اهل بيت(ع)، حفاظت از كيان و مرزهاي كشور، حضور در عرصههاي جنگ نرم و مقابله با تهاجم فرهنگي، مبارزه با تحريمهاي اقتصادي و سياسي از جان و مال خود بگذرند و حتي به مقام رفيع شهادت نيز نائل آيند. بحث ديگر ما هم در گردشگري ارزشمحور به خصوص در اردوهاي بسيج و راهيان نور، موضوع بازديد گردشگري پيشرفت و آبادانيهاست، با اين هدف كه به رغم دشمنيها و كارشكنيهاي نظام سلطه و مزدوران آنها و به وجود آوردن حجم قابل توجهي از مشكلات در كشورمان، همه به خصوص نسلهاي جديد كشور بايد بدانند و ببينند و باور كنند كه خيلي كارها در كشور انجام شده و نباید تحتالشعاع كاستيها و نواقص قرار بگيرند، لذا علاوه بر راهاندازي اردوهاي پيشرفت و آباداني، در ساير اردوها نيز زائران و شركتكنندگان از قطبهاي پيشرفت و آباداني كشورمان از جمله سدها، پالايشگاهها، كارخانجات مولد، صنايع دفاعي و هوافضا و بنادر استراتژيك نيز بازديد ميكنند. بدون اغراق و ترديد ميتوان گفت، گردشگري جنگ در كشور ما كه با عنوان اردوهاي راهيان نور انجام ميشود، تلفيقي از اردوي زيارتي، سياحتي و گردشگري است.
با اشاره به اردوگاههاي متمركز بسيج در كشور، اهميت و كاركرد اين مراكز را هم توضيح بدهيد.
اردوگاههاي متمركز كشوري كه در حال حاضر در مشهد مقدس، مازندران، تهران بزرگ، خوزستان و همدان هستند، در حقيقت مراكز آموزش جهاد فرهنگي و مقابله با جنگ نرم و مراكز آموزش كادر مورد نياز انقلاب و نظام اسلامي است. به لطف خداوند و با همت دستاندركاران مسئول، نياز است ايجاد و توسعه اين مراكز اردوگاهي در كرمان، فارس، آذربايجانغربي و شرقي، بوشهر و هرمزگان نيز دنبال شود. اين اردوگاهها در تمام فصول سال كه شرايط آب و هوايي اجازه ميدهد، مملو از جوانان بسيجي و انقلابي و آحاد و اقشار جامعه است كه دورههاي آموزشي، بصيرتي، تربيتي و فرهنگي مانند طرح ولايت، دورههاي عقيدتي، آموزشهاي تشكيلاتي، سفرهاي زيارتي و معنوي را برگزار ميكنند.
در مورد مباحث مطرحشده فوق اگر نكتهاي مدنظرتان است بفرمایيد.
ضمن قدرشناسي از توجه و فعاليتهاي ارزشمند رسانهاي شما در موضوعات مطروحه، همين جا از همه مردم دعوت ميكنيم تجربه سفرهاي راهيان نور را از دست ندهند چراكه سفر راهيان نور يك سفر تركيبي است و هم زيارت دارد و هم سياحت و هم به نوعي يك گردشگري نوين و ارزشمند و البته امن براي ثبت يك تجربه ماندگار، به خصوص براي نوجوانان و فرزندانمان ميباشد. اميدوارم در اردوهاي راهيان نور غرب و شمال غرب كه اين روزها در آذربايجانغربي، كردستان، كرمانشاه و ايلام جريان دارد و نمونه بارز سفرهاي تركيبي زيارتي و سياحتي است، شاهد حضور خيل مشتاقان و علاقهمندان سفر و راهيان نور باشيم. بإذنالله
