با تأملی در سیره رسول اکرم (ص) اصل سادهزیستی را به روشنی در زندگی ایشان مشاهده میکنیم. به راستی چه الگویی زیباتر و کاملتر از رسول گرامی اسلام برای زندگی سالم و متعالی میتوان یافت. امیرالمؤمنین (ع) فرمودند: «کافی است که پیامبر خدا (ص) را سرمشق خود قرار دهی. او سرمشق توست در بیارزش بودن دنیا، رسواییها و بدیهایش، زیرا دنیا از او گرفته شد، اما برای دیگران مهیا گردید و او از شیر این مادر ننوشید و از زیباییهای آن برکنار داشته شد.» (نهج البلاغه، خطبه۱۶۰)
از دستورات مهم رسول خدا (ص) اجتناب از تکلف و ایجاد زحمتهای بیمورد میباشد تا جایی که فرمودند: «انی لَا أُحِبُ الْمُتَکَلِّفِین» – «من متکلفان را دوست نمیدارم.» (الکافی، ج۶، ص۲۷۶)
پیامبر (ص) روزی وارد خانه فاطمه (س) شدند و مشاهده کردند فاطمه، دستبندى از نقره به دست دارد و پرده رنگارنگی بر در آویخته است. تا با این صحنه روبهرو شدند با وجود علاقه فراوانی که به دخترشان داشتند، بدون اینکه سخنی بگویند، برگشتند. حضرت زهرا (س) احساس کردند، پدر این مقدار از تجمل را نیز براى او نمىپسندد، بنابراین دستبند نقره را از دست بیرون آورده و به همراه پرده، از سوی فردی به محضر پدر فرستادند. آن شخص وقتی به محضر حضرت رسید، عرضه داشت: یا رسول الله، اینها را دخترتان فرستاده و فرموده است در هر راهی که مىدانید، مصرف نمایید. پیامبر تا این کار فاطمه را مشاهده کردند، چهره مبارکشان شکفت و فرمودند: پدرش به قربانش.
(مجموعه آثاراستاد شهید مطهرى، ج۱۶، ص۹۳)
امیرالمؤمنین (ع) نیز بیرغبتی پیامبر (ص) به دنیا و ظواهر آن را اینطور بیان کردهاند: «پس پیامبر (ص) با قلب خویش از دنیا روی گرداند و یاد آن را در خاطر خود میراند و دوست داشت که زینت دنیا از او نهان بماند.» (نهج البلاغه، خطبه۱۶۰)
امیرالمؤمنین (ع) همچنین درباره سادهزیستی پیامبر (ص) در هنگام استراحت میفرماید: «رسول خدا (ص) روی حصیر میخوابید، در حالی که غیر آن حصیر، چیزی زیر ایشان نبود.» (بحارالانوار، ج ۱۶، ص۲۳۵)
و در سیره ایشان نقل گردیده است: «هیچگاه به بسترى که براى او در نظر مىگرفتند تا بنشیند یا بخوابد، خرده نمىگرفت. اگر چیزى پهن مىکردند، روى آن مىخوابید و اگر پهن نمىکردند، روى زمین مىخوابید.» (مهجه البیضاء، ج۴، ص۱۲۹)
امام باقر (ع) درباره سادهزیستی رسول خدا (ص) به هنگام تناول غذا میفرماید: «به هنگام خوردن غذا، در پایین مجلس مىنشست و در همانجا نیز مىخوابید.» (وسائل الشیعه، ج۲۴، ص۲۵۵)
و نیز فرمودهاند: «رسول خدا (ص) در زندگی، غذایش جو و شیرینیاش خرما و هیزمش پوست درخت خرما بود، اگر به دست میآورد.» (الکافی، ج۲، ص۱۳۸)
در سیره حضرت آمده است که همواره لباس سادهای به تن داشتند و از تجمل دوری مینمودند: «پیامبر اکرم (ص)، هر لباسی را که مییافت، مانند روپوش، پیراهن، عبا و غیر اینها میپوشید.» (مهجه البیضاء، ج۴، ص۱۴۰)
یکی از نشانههای سادهزیستی حضرت رسول (ص)، نشستن با فقرا و مساکین است که به علی بن ابی طالب (ع) نیز آن را توصیه میفرمودند: «ای علی، همانا خداوند دوستی مساکین و مستضعفین را به تو عطا فرمود، پس تو به برادری آنان خشنود شدی و آنان به امامت تو خشنود گردیدند.» (بحار الأنوار، ج۳۹، ص۳۰۶)
انس بن مالک، وجهی دیگر از سادهزیستی رسول خدا (ص) را بیان کرده است: «رسول خدا (ص) به عیادت بیمار میرفت و در تشییع جنازه شرکت و دعوت بندگان را قبول میکرد و بر الاغ سوار میشد.» (مکارم الاخلاق، ص۱۵)
اینگونه روایات تنها بخشی از احادیثی است که در مورد سادهزیستی پیامبر اعظم (ص) نقل گردیده است که به نظر میرسد جامع همه این موارد مطلبی است که بزرگان ما در کتب روایی خویش، آن را اینگونه نقل کردهاند: «و کانَ خَفیفُ المَؤنَة» - «رسول خدا کم خرج بود و با اندک به سر میبرد.» (وسائل الشیعه، ج۵، ص۵۴)
*تلخیص از: سبک زندگی دینی در سیره نبوی (سادهزیستی و خدمت رسانی) / پایگاه اطلاعرسانی مؤسسه پژوهشی بنالهدی.
