اختراع سه محقق ایرانی با عنوان سیستم یکپارچه حسگر هوشمند که مخصوص حفاظت و حراست از موزههاست به تازگی جایزه طلای مسابقات اختراعات جهانی در سوئیس و ترکیه را از آن خود کرد. این اختراع در موزه ارامنه تهران به طور کامل عملیاتی شد.
ایده حفاظت هوشمند و الکترونیکی برای حراست از موزهها که یکی از کاملترین نمونهها در جهان است، پس از یک سال پژوهش مستمر یک تیم مهندسی جوان به نتیجه رسید.
کلیسای اسقف اعظم آرداک میزبان اختراع ایرانی
تیم سه نفره محققان ایرانی که شامل «مرجان حاجی رحیمی»، «محمودرضا گرجی» و «سالار بصیری» است، دستگاهی را با نام «سیستم یکپارچه هوشمندسازی موزهها» اختراع و آن را در موزه ارامنه در کلیسای اسقف اعظم آرداک مانوکیان تهران به عنوان پایلوت موزههای کشور عملیاتی کردند. کار نصب این سیستم از یکشنبه ۲۱ آذر آغاز و دو روز پیش عملیاتی شد. این اختراع در نخستین دوره مسابقات مخترعان جهان ویژه اعضای ایفیا در سوئیس و ششمین دوره نمایشگاه اختراعات کشور ترکیه در سال ۲۰۲۱ مدال طلا را کسب کرد.
حفاظت از اشیای تاریخی و از میان بردن مشکلاتی که در نگهداری آثار تاریخی موزههای کشور وجود دارد، تاکنون بودجه زیادی را میطلبید، زیرا نیاز به تجهیزاتی وارداتی داشت. به طور نمونه از اسپریهای مخصوص در دورههای زمانی متعدد برای کنترل رطوبت، نور، دما و دفع حشرات از آثار تاریخی استفاده میشد. برای صحتسنجی سلامت اشیا هم مدام باید پرسنل موزهها این وسایل را چک کنند که این مسئله هم به مرور باعث آسیب به اشیای موزه میشود.
ارسال اطلاعات آنلاین از بخشهای مختلف موزه
محمودرضا گرجی در خصوص عملکرد این سامانه به خبرگزاری صدا و سیما گفت: آشکارسازی این حسگر شامل گرما، رطوبت، نور و گازهای مختلف هم میشود. این حسگر اطلاعات و وضعیت آثار داخل ویترین و مخازن موزهها را به صورت برخط یا آنلاین در اختیار یک سامانه مرکزی قرار میدهد. وی در توضیح این سامانه افزود: مانیتور دستگاه مرکزی این سامانه، بنا به حسگرهایی که در بخشهای مختلف موزه جاگذاری شدهاست، به مدیریت موزه گزارش میدهد. مثلاً در بخشی از این مانیتور گزارش مربوط به مخزن مرکزی موزه را میتوان دریافت کرد. در بخشی دیگر، گزارش مربوط به کتابهای خطی را میتوان مشاهده کرد. در قسمتی دیگر گزارش مربوط به وضعیت کتابهای چاپ سنگی را میتوان دریافت کرد. همچنین گزارش وضعیت سالنهای مختلف موزه و قفسههای مختلف را هم میتوان به صورت جداگانه از مانیتور به صورت لمسی دریافت کرد.
دفع هوشمند بدون ارسال آلارم
مرجان حاجی رحیمی، دیگر عضو تیم طراحان این اختراع هم با بیان اینکه این حسگرهای هوشمند فقط ارسال اطلاعات نمیکنند، گفت: تفاوت سامانه طراحی شده ما با دیگر سامانههای هوشمند در موزههای بزرگ جهان در برخی جزئیات دیجیتالی آن است.
مثلاً در همین موزه ارامنه، سامانه مستقر در ویترین نسخههای خطی و نسخههای چاپ سنگی، فقط آلارم حشرات نمیدهد، بلکه مشکل را کشف و به طور اتوماتیک این مشکلات را دفع میکند. این پژوهشگر توضیح داد: سامانهای که ما برای حراست هوشمند از موزهها طراحی و تولید کردیم فقط دفع اتوماتیک حشرات ندارد، بلکه انواع مختلف گازهای سمی را هم شناسایی و دفع میکند.
تفاوت با دیگر سامانههای مشابه خارجی
سالار بصیری، دیگر مخترع این سامانه هم درباره تفاوتهای این اختراع با نمونههای استفاده شده در موزههای مهم جهان گفت: داشتن عمر طولانی نسبت به دیگر سامانههای الکترونیکی حراست از موزهها از ویژگیهای متمایزکننده این سامانه با مشابههای خارجی است. فناوری جدیدی که ما برای این کار پیادهسازی کردیم، این قابلیت را دارد که با باتری حتی تا دو سال به کار خود ادامه دهد. بصیری افزود: قابلیت استفاده از این اختراع با کمک باتری موجب شده تا این سامانه هیچ نیازی به سیمکشی نداشته باشد. تیم ما امسال موفق شد که جایزه نخست سال ۲۰۲۱ اختراعات در کشور سوئیس و همین طور ترکیه را به خود اختصاص دهد.
کسب طلا در رقابت با بیش از ۱۰۰ کشور
گفتنی است این اختراع در مسابقات مخترعان جهان ویژه اعضای ایفیا در سوئیس در رقابت با بیش از ۱۰۰ کشور، مدال طلا به دست آورد. ایفیا، سازمان جهانی غیردولتی در حوزه اختراعات و ابتکارات است که در سال ۱۹۶۸ با هدف ایجاد بستر مناسب بینالمللی برای حمایت از مخترعان تأسیس شد. مأموریت ایفیا توسعه خلق دانش، ترویج فرهنگ نوآوری و تسهیل فرایند تبدیل ایده به ثروت است.
این نهاد علمی، عضو ناظر و مشاور «سازمان کنفرانسها و پیشرفتهای ملل متحد» (UNCTAD)، عضو و ناظر «سازمان ثبت اختراعات اروپا» (EPO)، مهمترین سازمان حمایتی برای مخترعان جهان زیر نظر «سازمان مالکیت فکری ملل متحد» (WIPO)، عضو سازمان توسعه صنعتی ملل متحد (UNIDO) و عضو ویژه اتحاد برای نوآوری اتحادیه اروپا (EAI) به شمار میآید. این نهاد مسئول برگزاری المپیاد اختراعات، جام جهانی اختراعات، نمایشگاههای تخصصی و بینالمللی اختراعات، کنفرانسها، و کارگاههای آموزشی مخترعان است. از جمله اهداف اصلی این فدراسیون حمایت مادی، معنوی و حقوقی از مخترعان جهان است.
قرار است این سامانه پس از گذراندن دورهای در موزه ارامنه تهران در سایر موزههای کشور هم نصب و استفاده شود.
