در دنیای وسیع فیلمهای مستند که انواع و شاخههای مختلفی را در بر میگیرد، یکی از جذابترین گونهها، مستندهای پرتره است. پرتره نگاهی دارد به زندگی و فعالیت شخصیتهایی که شناخت آن میتواند برای بیننده جذاب باشد.
گفته میشود فیلمبرداری از زندگی یک انسان واقعگرایانهترین نوع مستند است. از سوی دیگر آشنا شدن با زیر و بم زندگی افراد مشهور، از ابتدای تاریخ تاکنون در ادبیات مورد توجه بوده است. از داستان زندگی انبیا (ع) که در کتابهای مقدس آمده است تا کتابهای تاریخی که شرح زندگی قهرمانان را شرح دادهاند، همگی به نوعی مستندنگاری از شخصیت انجام دادهاند. سفرنامهها نیز پرترهنگاری میکنند ولی سینمای مستند، توانست مرز پرترهنگاری را وسعت زیادی ببخشد. تقریباً از دهه ۱۹۵۰ میلادی به بعد بود که مستندهای پرتره به جای آنکه نگاه صرف به زندگی رهبران سیاسی و فرماندهان نظامی داشته باشند، پرترهنگاری را به سمت طبقات دیگر جامعه متمایل کردند و حتی زندگی مردم عادی نیز سوژه پرترهنگاری شد. فراگیر شدن تلویزیون که در همان دهه ۱۹۵۰ رخ داد و آغاز تولید مستندهای تلویزیونی کمک شایانی به رونق مستندهای پرتره کرد. اکنون نیز مستند پرتره جزو محبوبترین تولیدات تلویزیونی به شمار میرود. نتفلیکس غول فیلمسازی شبکه نمایش خانگی نیز با علم به این موضوع دست به تولید آثاری در زمینه مستند پرتره زده است. یکی از این محصولات که با رضایت ۹۷ درصدی مخاطبان نیز روبهرو بوده، مجموعه «تصویر دانشمند» است که به زندگی زنان دانشمندی میپردازد که با وجود اقدامات مهم علمی، به دلیل تبعیضهای جنسیتی در جامعه امریکا، سالها در گمنامی باقی مانده بودند.
مستند پرتره از این منظر میتواند کمک خوبی به شناخت نخبگان علمی جامعه کند، به خصوص اینکه دانشمندان نسبت به جایگاه علمی و فرهنگیای که دارند، کمتر شناختهشده و قدر دیدهاند. در ایران نیز گر چه به صورت جسته و گریخته در خصوص زندگی دانشمندان ایرانی مستند تولید شده است، ولی مدتها بود جای یک کار منسجم و ادامهدار در زمینه معرفی نخبگان علمی و فرهنگی خالی بود. شبکه ۴ سیما با تولید مجموعه «حکایت دل» تلاش کرده است این جای خالی را به نحوی پر کند.
مجموعه برنامه «حکایت دل» به زندگینامه، پرتره علمی و حرفهای اساتید فاخر و مشاهیر معاصر کشورمان اختصاص دارد. این مجموعه در هر قسمت با معرفی یکی از چهرههای علمی یا فرهنگی در قید حیات کشور که بعضاً جزو چهرههای ماندگار ایران به شمار میروند، زندگی ایشان را بررسی میکند؛ اقدامی که میتواند با الگوسازی از زندگی نخبگان، نسل جوان را به پیروی از پیگیری سبک زندگی فرهیختگان تشویق کند. در جامعه ایرانی که رابطه نسل جوان با نخبگان به حداقل رسیده و عملکرد ضدفرهنگی سلبریتیها در فضای مجازی دردسرآفرین شده است، هر گونه تلاش برای شناساندن چهرههای علمی و فرهیختگان واقعی به جامعه قابل تقدیر است، از این رو «حکایت دل» باید تداوم داشته باشد که با ثبت لحظات زندگی نامآوران ایران معاصر، میتواند گنجینهای تصویری را برای نسلهای آینده به یادگار باقی بگذارد.
با سلام بسیار عالی 
