پیشتر در صفحه تاریخ جوان، در بـــــــــــاب مجموعـــــــــه «شخصیتهای مانا» و موضوع برخی از آنها سخن گفتهایم. امروز درصددیم تا از این مجموعه، مجلدی را که مربوط به زندهیاد استاد سیدغلامرضا سعیدی بیرجندی است به محضرتان معرفی کنیم. با این حال پیش از ورود به موضوع این یادداشت، مناسب است تا در باب مکانت سعیدی در عرصه اندیشه و فرهنگ اسلامی در دوران معاصر، اشاراتی داشته باشیم. بیتردید وی در قرن حاضر، در عداد مصلحان و منادیان بازسازی اندیشه دینی به شمار میرود. او به درازای یک قرن و با مشاهده شرایط فرهنگی و سیاسی ایران و جهان اسلام به این باور رسیده بود که هرگونه تغییری تنها با اصلاح رویکردهای نظری مسلمانان امکانپذیر است و از این روی، تمام تلاش خویش را بر این مهم متمرکز نمود. کتب و مقالات گرانسنگ و ارجمندی که در این باره از وی باقی مانده، شاهدی بر این مدعاست. اثری که هم اینک در باب آن سخن میرود تلاش دارد تا سیمای این جهادگر پرسابقه و مصمم را به اجمال و البته با ادبیاتی نوین به شرح بنشیند. اکبر خوشزاد مؤلف این دفتر، در دیباچه آن و در باب آنچه مطرح کرده است توضیحاتی به قرار ذیل دارد:
«کتاب حاضر بررسی کوتاهی از زندگی و فعالیتهای فرهنگی و سیاسی سیدغلامرضا سعیدی است. محدوده زمانی این اثر، از بدو تولد وی در ۱۲۷۵ ش، مطابق با ۱۳۱۴ ق، تا زمان فوتش در ۱۳۶۷ ش است. او با عمری نزدیک به یک قرن، شاهد وقایع مهمی در تاریخ ایران و جهان بوده که از آن جمله میتوان به انقلاب مشروطیت، جنگ جهانی اول و دوم و تأثیرات آن بر ایران و جهان، استقلال کشورهای مسلمان، ملی شدن صنعت نفت در ایران و پیروزی انقلاب اسلامی ایران اشاره کرد. در دورانی که تفکرات سکولاریسم و کمونیسم در جهان گسترش مییافت، وی متأثر از سیدجمالالدین اسدآبادی و اقبال لاهوری، تحولی در افکار خود ایجاد کرد و با نگرشی جدید، هویت مذهبی و ملی خود را بازیافت. او با دیدی انتقادی به فرهنگ غرب، در آگاهی بخشی به مسلمانان تلاش بسیاری کرد. سیدغلامرضا سعیدی با تسلط بر چند زبان خارجی و شرکت در مجامع و کنفرانسهای بینالمللی اسلامی با رهبران مسلمانان جهان، بحث و تبادل نظر میکرد. وی نقش فعالی در احیای تفکر دینی و بازیابی هویت اسلامی در عصر حاضر دارد.
این اثر شامل بخشهایی درباره دوران کودکی و تحصیل در مدرسه شوکتیه بیرجند و فعالیتهای علمی و فرهنگی سعیدی در قم و تهران مانند همکاری با مجامع مذهبی چون: جمعیت اتحادیه مسلمین و دارالتبلیغ اسلامی قم و حسینیه ارشاد است. به دلیل توجه خاص سعیدی به مشکلات مسلمانان شبهقاره هند، بخشی از کتاب نیز به موضوع استقلال پاکستان اختصاص یافته است. علاقه بسیار وی به علامه اقبال لاهوری و آثاری که درباره اقبال منتشر کرده، بخش دیگری از این کتاب است. به مسئله فلسطین و صهیونیسم نیز که از دغدغههای سعیدی بود، جداگانه پرداخته شده است. همچنین در بخش پایانی، آرا و نظریات وی بررسی شده است. در بخش تألیف و ترجمه هم با نگاهی کوتاه به برخی آثار مشهور وی، همه آثار انتشار یافته سعیدی به ترتیب الفبا معرفی شده است.»
