سرویس جامعه جوان آنلاین: هفت سال پیش، سیاستهای کلی جمعیت تدوین و در نهایت در ۱۴ بند از سوی رهبر معظم انقلاب به رؤسای قوای سهگانه و همچنین مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغ شد. قرار بود که با این سیاستها و به مرور زمان، ساختار جمعیتی کشور اصلاح شود، اما متأسفانه در این هفت سال، مسئولان اجرایی کشور، اقدام مناسبی انجام ندادند و در نهایت جمعیت کشور هر سال پیر و پیرتر شد. حالا زنگ خطر بحران جمعیتی کشور به صدا درآمده و باید دولت جدید، برنامهای جدی در این خصوص داشتهباشد.
صالح قاسمی، پژوهشگر تحولات جمعیت ایران و جهان با اشاره به اینکه دولت جدید باید ناجی ساختار جمعیتی کشور باشد به خبرنگار «جوان» میگوید: «دولت سیزدهم به لحاظ مقطع زمانیای که در آن قرار میگیرد بسیار مهم و حائز اهمیت است به این جهت که ما در حال حاضر به نیمه پنجره جمعیتی رسیدهایم.»
او ادامه میدهد: «پنجره جمعیت یعنی وقتی که گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ ساله کشور بیش از ۶۰ درصد کشور را تشکیل بدهند. وقتی این اتفاق میافتد یعنی پنجره جمعیتی باز میشود. معمولاً پنجره جمعیت به لحاظ اسمی حدود ۳۵ تا ۴۰ سال در هر کشوری اتفاق میافتد، اما شرایط مختلف میتواند باعث شود که فرصت جوانی جمعیتی و پنجره جمعیت زمانش از ۳۵ تا ۴۰ سال کمتر شود و به نظر من در ایران حدود ۳۰ سال خواهد بود.»
قاسمی درباره عملکرد ضعیف دولتیها برای عمل به سیاستهای کلی جمعیت اظهار میدارد: «پنجره جمعیتی از سال ۸۵ درایران باز شده و ۱۵ سالش را طی کردیم و ما در سال ۱۴۰۰ یعنی در حال حاضر داریم وارد نیمه دوم پنجره جمعیتی ایران میشویم و یک نیمه حدود ۱۵ ساله وقت داریم. اگر چه سالهای پایانی یعنی پنج سال آخر خیلی به لحاظ کیفیت اعمال سیاستها و به لحاظ میانگین سنی شاید نتوانیم کاری انجام دهیم، با این اوصاف یعنی ما حدود ۱۰ سال از پنجره جمعیتی مان باقی مانده است.»
پژوهشگر تحولات جمعیت ایران و جهان با بیان اینکه ۱۰ سال فرصت برای حل بحران جمعیتی کشور در دو دولت چهار سالهای که به زودی انتخاب خواهد شد، قرار میگیرد، بیان میکند: «دولت سیزدهم و اینکه احتمالاً همان دولت در دوره بعدی نیز تکرار میشود، این امر مهم را در اختیار میگیرد، بنابراین با توجه به نکاتی که گفته شده، دولت سیزدهم میتواند دولت نجات ساختار جمعیتی ایران باشد یا اینکه آخرین فرصتهای کشوردر پنجره جمعیتی را هم از بین ببرد و همچنان مانند دولت تدبیر و امید فرصت سوزی کند.»
او در پاسخ به این سؤال که این دولت چه ظرفیتهایی دارد برای اینکه دولت نجات باشد، میگوید: «اول اینکه ما سیاستهای کلی جمعیت را داریم که در ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۳ توسط رهبر معظم انقلاب به قوای سهگانه و مجمع تشخیص مصلحت نظام ابلاغشده و تأکید شده که باید با سرعت و دقت اجرا شود و گزارش مستمر داده شود. دوم اینکه این سیاستها که یک سند بالادستی است دارد که تبدیل به طرح حفظ جوانی جمعیت شدهاست. همانطور که میدانید این طرح در مجلس شورای اسلامی مصوب شد و بعد از رفتن به شورای نگهبان، اشکالاتی بر آن گرفته شد و مجلس در حال رفع اشکالات آن است که بعد از آن به زودی به تصویب نهایی شورای نگهبان خواهد رسید.»
قاسمی ادامه میدهد: «سومین ظرفیت موجود برای دولت سیزدهم برای نجات ساختار جمعیتی کشور، برنامه هفتم توسعه است؛ در حال حاضر آخرین مقطع زمانی برنامه ششم توسعه را سپری میکنیم و برنامه هفتم توسعه نیز در حال نگاشت و طراحی است که ملاحظات جمعیتی کاملاً در آن دیدهشده و خواهد شد. چهارم گفتمان عمومی و مردمی فرزندخواهی و مطالبهگری از نهادهای مسئول شکل گرفتهاست. اینکه برخلاف چهار، پنج سال گذشته، امروز عموم مردم مسئله فرزندآوری را درک میکنند و اگر چه موافقین و مخالفینی دارد، اما گفتمان شکل گرفتهاست و رفت و آمد نظرات و دیدگاه و تبادل آرا و دیدگاهها دارد شکل میگیرد و این کمککننده به دولت سیزدهم است که بتواند این سیاستها را اجرایی کند.»
پژوهشگر تحولات جمعیت ایران و جهان تأکید میکند: «باید با یک مطالبهگری از نامزدهای انتخاباتی بخواهیم که بهصورت جدی برنامههای روشن خودشان را برای اجرای سیاستهای کلی جمعیت برای حمایت از خانواده و فرزندآوری ارائه کنند و در صورت ارائه این برنامهها براساس عملکرد دولت منتخبی که سرکار خواهد آمد، میتوانیم عملکرد را قضاوت کنیم. بنابراین مطالبهگری برای ارائه برنامه هم نکته مهمی است که باید به آن توجه کرد و امیدواریم که دولت سیزدهم دولت نجات ساختار جمعیت ایران و دولت اصلاح الگوی فرزندآوری در کشور باشد.»
