سرویس جامعه جوان آنلاین: سنبل آبی یکی از ۱۰ گونه گیاهان مهاجم دنیاست. این گیاه در اکوسیستم تالابها در مدت ۱۰ روز میتواند جمعیت خود را به میزان دو برابر افزایش داده و یک بوته با ۲۰ گل میتواند ۳ هزار دانه تولید کند و هر دانه آن بین پنج تا ۲۷ سال میتواند زنده بماند.
گیاهی که دشمن کشاورزی است
گیاه مهاجم سنبل آبی به عنوان گونه زینتی وارد اکوسیستم آبی کشور شده و به دلیل تکثیر و رشد بالای این گیاه، به شدت سطح آب را پوشانده و مانع ورود نور و اکسیژن به داخل آب میشود و به دلیل تولید لجن آلی باعث خشک شدن پهنههای آبی میشود.
در حال حاضر حدود ۶ هزار هکتار از تالابهای شمال کشور به گیاه مهاجم سنبل آبی آلوده شدهاست. سنبل آبی اکوسیستم جانوری و گیاهی را از بین میبرد و به شدت آب مصرف میکند. در تالاب انزلی این گیاه پهنه وسیعی از تالاب را اشغال و صدمات بسیاری بر گونههای جانوری این منطقه وارد کردهاست.
این گیاه در تمام رودخانهها و تالابهایی که فاضلاب به آنها میریزد، رشد چشمگیری دارد. تالاب انزلی هم به جهت ورود فاضلابهای انسانی، پساب کشاورزی و فاضلاب صنایع متأسفانه در محاصره سنبل آبی قرار گرفتهاست. جذب بسیار بالای آب توسط این گیاه، حتی آن را به تهدیدی جدی برای حوزه کشاورزی تبدیل کردهاست تا جایی که فائو (سازمان خواروبار سازمان ملل متحد) هم اخیراً در این زمینه به سازمان محیطزیست کشور هشدارهایی دادهاست.
ورود محققان به معضل محیط زیستی
جالب اینکه محققان در مرکز رشد واحدهای فناور دانشگاه گیلان، دستگاه جمعآوری سنبل آبی ساختهاند و با موفقیت هم آزمایش شدهاست. این دستگاه در روزهای اخیر در تالابهای شمال کشور به کارگیری شد. از آنجایی که مشکل این گیاه مهاجم در سالهای قبل هم وجود داشت، محققان دانشگاه گیلان به موضوع ساخت این دستگاه ورود کردند و در نهایت دستگاه جمع کن گیاه مهاجم ساخته شد.
مدیر کل حفاظت محیطزیست استان گیلان با بیان اینکه تالاب انزلی در وضعیت مطلوبی نبوده و در تلاش هستیم تا این تالاب را احیا کنیم، گفت: «افزایش یا کاهش عمق در دریای خزر بر عمق و سطح آب تالاب انزلی اثر مستقیم دارد؛ در دو دهه گذشته شاهد کاهش تدریجی سطح تراز آب دریاچه خزر هستیم که این خود از عوامل کاهنده عمق و مساحت تالاب انزلی است.»
ساسان کفایی گفت: «ورود انواع پسابهای خانگی، صنعتی و کشاورزی، رسوباتی که از بالا دست وارد تالاب میشوند و همچنین وجود گیاهان مهاجم مانند آزولا و سنبل آبی باعث میشوند تا پویایی تالاب انزلی با چالش مواجه شود و در این زمینه باید برای هر کدام از مؤلفههای مذکور راهکاری اجرا شود.»
کفایی افزود: «تیر ماه امسال در کمیته ملی تالابهای کشور طرح میانمدت هفت ساله احیای تالاب انزلی با بودجه بالغ بر ۲ هزار و ۵۵۸ میلیارد تومان تصویب شد، دستگاههای ذینفعی که در این برنامه هفت ساله حضور دارند هر کدام براساس طرح مدیریت جامعی که سازمان حفاظت محیطزیست کشور نظارت آن را بر عهده دارد، انجام بخشی از مؤلفههای احیای تالاب انزلی را برعهده دارند.»
مردم هم نقش ایفا کنند
وی گفت: «هر کدام از دستگاههای ذینفع مذکور در زمینههای مختلف مانند کارهای آبخیزداری تالاب انزلی، مبارزه با گونههای مهاجم موجود تالاب، جلوگیری از ورود پساب، لایهروبی و پرداختن به وضعیت معیشتی جوامع محلی اطراف تالاب انزلی فعالیت دارند. به جهت مبارزه با سنبل آبی در تالابهای شمال کشور پس از رایزنیهای فراوان برای اولینبار در کشور مبلغ ۱۲۰ میلیارد ریال از طرف وزارت کشور به محیطزیست اختصاص یافت.»
کفایی خاطر نشان کرد: «بیش از چهار دهه است که طرحهای حفاظت از منابع طبیعی این فرضیه را که نگهداری از زیستبومها فقط با کمک جوامع محلی و ذینفع کنار تالاب محقق میشود، اشاعه میدهد و این جوامع محلی زمانی به کمک این طرح میآیند که اعتمادشان جلب شده و درآمد ناشی از حضور زنده تالاب شامل آنها نیز شود.»
وی عنوان داشت: «بخشی از موضوع احیای تالاب انزلی به فرهنگسازی ارتباط دارد و اگر ما در پایشهای شبانهروزی از ورود پسابهای صنعتی و کشاورزی به درون تالاب جلوگیری کرده و مردم نیز در این امر ایفای نقش کنند همه اینها در نهایت به حفاظت و احیای تالاب انزلی ختم میشود.»
گفتنی است مهمترین چالش پس از جمعآوری سنبل آبی، پایش تالابهاست. رودخانه و تالابها باید مجدد مورد بررسی قرار گیرند و هر جا ریشهای از این گیاه دیده شد، جمعآوری شود. آنچه از جمعآوری این گیاه مهمتر است معدوم کردن و دفن آن در مکانهایی است که محیطزیست پیشبینی کردهاست.
