سرویس سیاست جوان آنلاین: در حالی هر روز اخبار و موضعگیریهای جدیدی در باب فشار امریکا – اروپا برای گنجاندن مباحث موشکی و منطقهای در مذاکرات احتمالی با طرف ایرانی به گوش میرسد، قانون اخیر مجلس شورای اسلامی تحتعنوان «اقدام راهبردی برای لغو تحریمها» محاسبات طرفهای غربی را تا حدود زیادی تغییر داده و آنها را به این باور رسانده است که بدون فوت وقت کار «پیوند زدن پرونده موشکی و منطقهای به برجام» را در این دولت یکسره کنند.
از روزی که قانون «اقدام راهبردی برای لغو تحریمها» نهایی شده است، تاکنون مقامات مختلف کشورهای امریکا، فرانسه و آلمان و حتی برخی از کشورهای همپیمان غرب در منطقه نیز نسبت به بازگشت قدرت بازدارندگی ایران در زمینه هستهای احساس خطر کرده و نسبت به تبعات منفی آن موضعگیری میکنند.
محور اصلی موضعگیری غربیها طی چند روز اخیر «ضرورت منضم کردن مقوله موشکی و منطقهای به سند هستهای» است؛ هدفی که کشورهای روسیه و چین نیز طی دو روز اخیر مواضعی را نسبت به آن اتخاذ کردهاند.
سخنی از امتیازدهی به طرف ایرانی نیست!
مقامات دولت آینده کاخ سفید به اتفاق همچنان معتقدند بازگشت به برجام یک هدف دستیافتنی و غیرقابل انکار است که میتواند منطقه خلیجفارس را از تهدیدات آتی و بحرانهای فعلی نجات دهد. کلیدیترین نکتهای که میان سخنان مقامات دولت آینده امریکا و شخص جو بایدن به وضوح قابل رؤیت است، این مسئله است که تاکنون یک بار نیز سخن از برداشتن تحریمهای ضدایرانی یا چگونگی برداشتن بخشی از آنها حرفی به میان نیامده و تنها مسئلهای که مورد تأکید است، ضرورت متوقف کردن رشد و پیشرفت ایران در حوزههای غیرهستهای است.
اینکه امریکاییها ابراز علاقهای به ابزارهای تشویقی برای کشاندن طرف ایرانی پای میز مذاکره نمیکنند، خود گویای این تلقی است که آنها اطلاعات مناسبی از نوع تفکر و خواستههای طرف ایرانی داشته و به اصطلاح شناخت کاملی از رویکرد طرف مقابل دارند. امریکاییها معتقدند طرح اصل مذاکره برای جماعت خوشبین به مذاکره در داخل کشور حائز اهمیت است و آنچه از اولویت برخوردار نیست، بحث برداشتن تحریمهایی است که بهواسطه شعارهایی که در رابطه با آن سر دادند، توانستند آرای عمومی را در انتخابات سالهای ۹۲ و ۹۶ جلب کنند.
همه چیز به ایران بستگی دارد!
روز گذشته نیز جیک سالیوان، نامزد معرفی شده از سوی جو بایدن، رئیسجمهور منتخب امریکا برای سمت مشاور امنیت ملی در سخنرانی خود در اجلاس شورای مدیریت والاستریت ژورنال ابراز خوشبینی کرد که فرصت بازگشت به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در دولت آینده امریکا وجود دارد. شبکه بلومبرگ، گزارش میدهد که سالیوان میگوید: «اکنون در وضعیت خطرناکی هستیم. آنها (ایران) اورانیوم بیشتری غنیسازی کردهاند. ما (از توافق) خارج شدیم و تنها هستیم. قصد دولت بایدن این است که ایران را به پایبندی کامل (برجام) بازگرداند، کاری که برنامه هستهای ایران را بار دیگر تحتکنترل قرار میدهد. هر زمان که به این هدف دست پیدا کنیم، زمینه برای مذاکرات جدید بر سر دیگر مسائل (درباره ایران) فراهم خواهد شد.» سالیوان در ادامه با ادعای اینکه همه چیز به ایران بستگی دارد، گفت: «اگر مقامات ایران از پیوستن مجدد سر باز بزنند، امریکا میتواند به جهان بگوید که اکنون شما باید به ما بپیوندید تا راهبردی ایجاد کنیم که به ایرانیها نشان دهد واقعاً انتخاب دیگری وجود ندارد.»
دلالی اروپاییها
بسیاری از صاحبنظران داخلی معتقدند که بیپاسخ ماندن نقض برجام توسط امریکا و خروج این کشور از برجام باعث شده است که اروپاییها نیز جری شده و درخواستهایی مبنی بر منضم کردن مباحث موشکی و منطقهای به توافق هستهای را مطرح کنند؛ چراکه همانطور که اشاره شد اروپاییها طی روزهای بعد از قطعی شدن رئیسجمهور شدن جو بایدن از ضرورت مذاکرات جدید با ایران در قالبهای فراهستهای سخن به میان آوردند و کمافیسابق نقش دلالی را بازی میکنند که موظف است امتیازات سیاسی از ایران برای کسب رضایت امریکاییها اخذ کند.
رفتار امریکا موجب زیادهخواهی اروپا شده است
عبدالرضا فرجیراد، سفیر پیشین ایران در مجارستان در خصوص اظهارات اخیر وزیر امور خارجه آلمان مبنی بر لزوم توافق گستردهتر با ایران اظهار داشت: «امروز ما شاهد شرایط خاصی هستیم که از یک طرف آقای ترامپی که برجام را لغو کرد در حال خروج از کاخ سفید است و در همان کشور رئیسجمهوری قرار است بر سر کار بیاید که معتقد است باید به برجام بازگشت، هر چند که برای آن هم شروطی مطرح میکند.»
وی گفت: «از طرف دیگر آقای بایدن معتقد است باید با متحدان سابق امریکا یعنی اروپا که آقای ترامپ آنها را کنار گذاشته بود، همکاری بهتر و گستردهتری داشته باشد.»
سفیر پیشین ایران در مجارستان افزود: «اقداماتی که آقای ترامپ در دوره چهار ساله خود انجام داد، شرایطی را در عرصه بینالملل به وجود آورده که موجب شده اروپاییها امروز به میزانی از خودخواهی برسند که برخلاف گذشته که تأکید میکردند باید برجام به هر ترتیب حفظ شود، با مطرح کردن برخی شرایط بخواهند موضوع را پیش ببرند.» فرجیراد بیان کرد: «از طرف دیگر آنها میبینند که مجلس شورای اسلامی قانونی را به تصویب رسانده که به موجب آن برخی اقدامات از سوی ایران انجام خواهد شد که مورد رضایت و پسند آنها نیست، به همین دلیل است که وزیر خارجه آلمان، میگوید که شاید برجام به تنهایی کافی نباشد و ما نیاز به برجام پلاس داریم.»
وی افزود: «بر اساس این قانون زمانی که رئیسجمهور امریکا در کاخ سفید مستقر شود، باید در حدود ۱۰ روز تحریمهای ایران را لغو کند، وگرنه براساس قانون مجلس، دولت موظف است از پروتکل الحاقی خارج شود.»
سفیر پیشین ایران در نروژ اظهار کرد: «به اعتقاد من این مدت زمان کوتاهی است و شاید بتوان گفت که اگر زمان بیشتری برای این موضوع در نظر گرفته میشد، نتیجه بهتری را در برداشت، اما به هر حال باید دید در آینده مسائل در ایران و در کشورهای طرف مقابل ما چگونه پیش خواهد رفت.» فرجیراد در پایان خاطر نشان کرد: «به اعتقاد من برای آنکه بخواهیم بگوییم این قانون میتواند منجر به جلوگیری از زیادهخواهی طرف مقابل شود یا خیر زود است، اما آنچه مشخص است، اینکه طرف مقابل نسبت به این اقدام جمهوری اسلامی ایران از خود واکنش نشان داده است.»
غرب میخواهد قدر موقعیت و موهبت کنونی را بداند
تشدید فشارهای مشترک امریکا و اروپا برای وادار کردن طرف ایرانی به مذاکرات جدیدی که مناقشه موشکی و منطقهای را نیز شامل شود با این هدف صورت میگیرد که طی ماههای باقی مانده از عمر دولت تدبیر و امید چنین گامی برداشته شود تا کار به دولت بعدی ایران که مشخص نیست رئیس آن با چه مختصاتی با غرب روبهرو شود، موکول شود. تجربه امریکا- اروپا در رویارویی با دولت فعلی کشورمان آنها را به این تلقی رسانده است که معامله کردن با این دولت از هر اقدام دیگری نتیجه بخشتر خواهد بود و فرصت چند ماه اخیر تا انتخابات خردادماه را باید ارج و قرب نهاد و از آن نهایت استفاده را کرد.
