سرویس ایثار و مقاومت جوان آنلاین: به مناسبت ۲۹ فروردین روز ارتش و روز تقابل تاریخی ناوشکنهای سهند و سبلان و ناو موشکانداز جوشن با ناوگان امریکا در خلیج فارس و شهادت تنی چند از دریادلان ارتش با ناخدایکم بازنشسته تکاور دریایی «نامدار اروجعلیان» به گفتگو نشستیم تا از نقش مهم، اما کمتر پرداخته شده نیروی دریایی در هشت سال دفاع مقدس بیشتر بدانیم.
نقش نیروی دریایی را در طول هشت سال جنگ تحمیلی چطور ارزیابی میکنید؟
در طول این سالها چندان به نقش مؤثر نیروی دریایی در هشت سال دفاع مقدس پرداخته نشده است. نیروی دریایی از همان روزهای اول جنگ و حتی قبل از شروع جنگ، یگانهای ناو تیپ هشتم را در خرمشهر مستقر کرد و چهار فروند از ناوشکنهایش در آنجا حضور یافتند، اما از آنجایی که تهدیدات دشمن رصد و احتمال تجاوز آنها داده میشد، طی یک اقدام هوشمندانه نیروی دریایی این ناوشکنها و هواناوهایی که در خسروآباد آبادان مستقر بودند را قبل از شروع جنگ در ۳۱ شهریور از خرمشهر بیرون آورد تا این تجهیزات در آنجا محبوس نشوند. یگانی از تکاوران عملیات ویژه نیروی دریایی به خاطر تحرکات ضدانقلاب در خرمشهر مستقر بودند که بلافاصله یک گردان از این تکاوران بعد از حمله روز ۳۱ شهریور عراق به مصاف آنها رفتند و دشمنی که قصد داشت سه روزه خرمشهر را تصرف کند، نتوانست به این هدفش دست پیدا کند. رزمندگان توانستند ۳۴ روز در خرمشهر مقاومت کنند و این جز به همت تکاوران نیروی دریایی و نیروهای مردمی و بسیج محقق نمیشد.
در ادامه جنگ هم میبینیم که نیروی دریایی یکی از یگانهایی بود که همواره نقش مهمی در پیشبرد مسائل جنگ داشت.
بله، نیروی دریایی بلافاصله بعد از شروع جنگ، قرارگاهی را به عنوان نیروی رزمی ۴۲۱ تشکیل داد که در بوشهر مستقر بود و تمام کنترل واحدهای شناور، ناوشکن، ناوهای موشکانداز و وسیلههای پروازی را تحت کنترل قرار داد و شروع به شناسایی اهدافی کرد که وجود داشت. از همان روزهای ابتدایی جنگ عملیات «اشکان» و بعد عملیات «شهید صفری» که فاز نهایی آن عملیات افتخارآفرین «مروارید» بود اجرایی شد و تحرکات دریایی رژیم بعث عراق را در ساحل اروند و خور عبدالله رصد کرده و بلافاصله آنها را از دستیابی به شمال خلیج فارس ناکام گذارده و توانست نیروی دریایی عراق را به طور کامل منهدم کند. همه این رشادتها باعث شد تا آخرین روز جنگ سیادت دریایی را در خلیج فارس حفظ کنیم و در نهایت در ۷ آذر ۱۳۵۹ توانستیم تکلیف نیروی دریایی عراق را مشخص کرده و اجازه ندهیم تا پایان جنگ در خلیج فارس عرض اندام کند.
نیروی دریایی حد فاصل سالهای ۵۹ تا ۶۰ و در روند اجرای عملیات ثامنالائمه نقش مهمی را ایفا کرد. از حضورتان در این عملیات بگویید.
در عملیات ثامنالائمه (ع) که با فرمان حضرت امام خمینی (ره) منجر به شکست حصر آبادان شد نیروی دریایی از سال ۵۹ تا ۶۰ نقش مهمی ایفا کرد. پدافند در جزایر مستقر بود و هواناوهای نیروی دریایی اجازه ندادند محاصره آبادان کامل شود. زمانی که دشمن جاده آبادان- خرمشهر را تصرف کرد و از سمت خشکی کاملاً در محاصره قرار گرفت، تنها راهی که امکان کمک به خرمشهر وجود داشت، از طریق ساحل «بهمنشیر» بود که هواناوهای نیروی دریایی در آن مناطق باتلاقی و سخت، کار انتقال نفرات، تجهیزات، شهدا و مجروحین را انجام میدادند. در مدت این یک سال چند هزار ساعت پرواز انجام گرفت. نیروی دریایی در شب عملیات زیر آتش مستقیم توپخانه و تیربارهای سبک و سنگین عراق قرار داشت. در مناطق صعبالعبور و کوهها و مناطق باتلاقی تنها وسیلهای که میتوانست فعالیت کند، هاورکرافتها بودند که قابلیت داشتند روی هر زمینی پرواز کنند، در شرایطی که بالگردها، شناورها و قایقها، نمیتوانستند زیر آتش دشمن فعالیتی کنند این هاورکرافتها بودند که نگذاشتند حصر آبادان کامل شود. در عملیات ثامنالائمه هم هاورکرافتها به نیروی دریایی کمک و جناح طرف دریا را تأمین کردند. نقش نیروی دریایی در همه این مأموریتها، اسکورت کشتیها، ایجاد سیادت دریایی در همان نخستین روزهای جنگ در سال ۵۹ و حماسه ناو موشکانداز «پیکان» بود که تکاوران نیروی دریایی با مقاومت دلیرانه در خرمشهر مقاومت کردند.
در زمان جنگ تحمیلی، عراق هر وقت روی زمین کم میآورد، سعی میکرد آسمان و دریا را ناامن کند، به همین خاطر یکی از کارهای عمده نیروی دریایی اسکورت کشتیها بود. در این مورد توضیح دهید.
از اقدامات نیروی دریایی اسکورت کشتیهایی بود که باید برای تأمین نیازها و مایحتاج کشور در آن شرایط فعالیت میکردند و تنها ترمینال نفتی ما در جزیره «خارک» بود که صادرات نفتمان از آنجا صورت میگرفت و ما باید نفت هم صادر میکردیم. نیروی دریایی با قدرت و توانمندی بالایی که داشت توانست تا آخرین روز جنگ حدود ۱۰ هزار فروند کشتی تجاری و نفتکش را اسکورت کند. نیروی دریایی کشتیهایی که عازم بندر امام بودند، را به صورت کاروانی و با تعیین فرمانده ستون حرکت میداد و توسط یگانهای موشکانداز یا ناوشکنهای نیروی دریایی تا مقصد اسکورت انجام میشد و بلافاصله در زمان حملات هوایی و موشکی دشمن تمهیدات مناسب در نظر گرفته میشد. علاوه بر این نفتکشهایی که قرار بود از جزیره خارک به سمت تنگه هرمز بروند هم از سوی نیروی دریایی اسکورت میشدند. مأموریت نیروی دریایی در زمان جنگ باز نگه داشتن خطوط مواصلاتی خودی و بستن خطوط مواصلاتی دشمن بود که دشمن را از آن دستیابیها محروم کند.
یکی دیگر از مأموریتهایی که نیروی دریایی از همان ابتدا تا انتهای جنگ بر عهده داشت، علاوه بر مأموریتهای جاری که کنترل تنگه هرمز بود، اعمال محدودیتهایی برای سایر کشورها از نظر کنترل و تردد بود. کشتیها حق نداشتند به سمت عراق بروند و اسلحه و تجهیزات جنگی حمل کنند. نیروی دریایی نیرویی بود که به طور مستقیم در مقابل استکبار جهانی ایستاد و بعد از حمله امریکا به سکوی «نصر» با آنها درگیر شد و تکاوران نیروی دریایی که در آنجا مستقر بودند اقدام به دفاع کرده و شهدای بسیاری را تقدیم نمودند.
یک جایی خواندم نیروی دریایی اعلامیهای هم در زمینه تردد کشتیهای دیگر کشورها صادر کرده بود.
بله، این اعلامیه به عنوان نخستین اعلامیه بعد از جنگ به صورت بینالمللی صادر شد و ما در این بیانیه اعلام کردیم که مانع تردد کشتیها میشویم و حتی چند کشتی را نیز توقیف کردیم. از مأموریتهای نیروی دریایی در طول این هشت سال دفاع از جزایر بود و تا پایان جنگ هم این مأموریت ادامه داشت. به خاطر تمهیداتی که نیروی دریایی ایران، حتی بعد از جنگ در خلیج فارس انجام داده بود کشتیهایی مثل کشتیهای کویت، این ننگ را به جان خریدند و با پرچم امریکا کشتی خود را حرکت دادند، اما با توجه به اینکه ما اعلام کرده بودیم اگر قرار است خلیج فارس ناامن باشد باید برای همه ناامن باشد، از این رو حتی حرکت کشتیها با پرچم امریکا هم مورد اصابت قرار میگرفت. جنگ نفتکشها مربوط به آن زمان است.
از وضعیت نیروی دریایی در سالهای پایانی جنگ و مداخله قدرتهای استکباری برایمان بگویید.
در اواخر فروردین ۱۳۶۷ و در آخرین روزهای جنگ درگیریهای مستقیمی داشتیم. امریکا، سکوی «نصر» که تکاوران ما در آن مستقر بودند را مورد هجوم قرار داد. از این رو به ناو موشکانداز «جوشن» مأموریت داده شد که به سوی این سکوها برود. در حین انجام این مأموریت ناوچه جوشن مورد اصابت موشکهای امریکایی قرار گرفت. ناوشکن «سهند» نیز که در حال مأموریت در دریا بود و برای دفاع رفت مورد اصابت موشکهای هوایی قرار گرفت. البته نیروهای ما توانستند یک فروند هلیکوپتر امریکا را منهدم کنند، اما در آخرین لحظهای که این ناو در حال مقاومت بود، ناوشکن سهند و ناو موشکانداز جوشن در درگیری مستقیم با امریکا مورد اصابت قرار گرفتند. البته شروع درگیری از طرف ما نبود، امریکا به تعدادی از سکوهای ما حمله کرده و ما مجبور به دفاع و مداخله شدیم. رژیم بعث عراق در روزهای آخر جنگ کاملاً در موضع ضعف قرار داشت و امریکا به هر ترتیبی بود میخواست این جنگ را به یک نحوی خاتمه بدهد که عراق بیش از این ضربه نخورد و ما را مجبور به نوعی عقبنشینی در جبههها کند، اما ما این کار را نکردیم و با امریکا به طور مستقیم درگیر شدیم، مردانه ایستادیم و شهدای بسیاری تقدیم کردیم.
جا دارد از همرزمان شهیدتان هم یادی کنیم.
بله، میخواهم اینجا از شهید «مسعود انشایی» نام ببرم که افسر توپخانه ناو موشکانداز «جوشن» بود و در مصاف با امریکا، مأموریت را بر عهده داشت. در حین مأموریت گشتزنی بودند که به ایشان ابلاغ کردند که باید به سمت نیروهای امریکایی برود. شهید مسعود انشایی متولد سال ۱۳۴۱ در شهرستان فسا بود که در سال ۱۳۶۰ به صف دریادلان نیروی دریایی ملحق شد و پس از گذراندن دورههای تخصصی مورد نیاز با نمرات عالی فارغالتحصیل شد. مسعود جزو اولین فارغالتحصیلان دانشگاه علوم دریایی امام خمینی (ره) بود. ایشان از برجستهترین و متدینترین دانشجویان این مرکز بود. مسعود پس از اتمام تحصیل به منظور ادامه خدمت به منطقه دوم دریایی (بوشهر) منتقل شد و در سمت افسر جنگافزار ناو جوشن انجام وظیفه کرد و از افسران شایسته و با تعهد نیروی دریایی بود و بارها از سوی فرماندهان مورد تشویق قرار گرفت. شهید مسعود انشایی در تاریخ ۱۹ فروردین ۱۳۶۷ در مقابله با نیروهای امریکای متجاوز در نبرد رویارو با ناوهای امریکایی همگام با پرسنل غیور ناو جوشن با مقاومت جانانه خویش برگ زرین دیگری را بر تاریخ دفاع مقدس و نیروی دریایی رقم زده و پیکر پاکش آذین آبهای نیلگون خلیج فارس شد و به درجه رفیع شهادت نایل آمد.
در پایان ما را مهمان خاطراتی از جنگ و روزهای رزمتان در دریا کنید.
خاطرهای که همیشه در ذهن من مانده این است که به محض ورود به مأموریت رفتم. وقتی از دانشگاه فارغالتحصیل شدم، به بوشهر آمدم تا خودم را معرفی کنم. گفتند باید خودت را به یکی از ناوهای موشکانداز معرفی کنی، من هنوز ساکم دستم بود که فرمانده ناو گفت آماده باش داریم میرویم دریا، در همان زمان در اطراف جزیره «خارک» وضعیت قرمز اعلام شد. نفتکشهایی در آنجا مستقر بودند که چند موشک «اگزوسه» به سمت آنها پرتاب شد. بچهها توانستند این موشکهای اگزوسه را با آتشبار پاشنه مسلسل ۴۰ میلیمتری منهدم کنند، اما آن روز برایم خاطره شد. شعلهای که از موتور موشک اگزوسه بیرون آمد را با چشم تعقیب میکردم که بلافاصله دستور آتش داده شد و تمام رینگ پدافندی اطراف به سمت این موشک زده شد و حتی وقتی موشک در هوا منفجر شد و نور بنفشی از موتور موشک ساطع شد، من که تا آن روز جنگ و موشک را از نزدیک ندیده بودم برایم جالب بود. در آنجا چند نفر هم شهید شدند.
اگر صحبت خاصی دارید، بفرمایید.
نیروی دریایی، نیرویی خط مقدم است. اگر تعرضی به این کشور شود، تهدید دریا پایه است. همان طور که رهبر معظم انقلاب فرمودند نیروی دریایی، نیروی راهبردی است. این نشان از اهمیت این نیرو دارد. ما برای اینکه اقتدار خود را نشان دهیم نیاز داریم در زمان صلح نیز آن را به نمایش بگذاریم و در دریاهای آزاد حضور داشته باشیم. زمانی که ناوگروه ما از کانال سوئز عبور کرد و وارد دریای مدیترانه شد، همانطور که دیدید چه انعکاس خبری در جهان داشت. در پایان به فرموده مقام معظم رهبری اشاره میکنم که فرمودند: «خوب است مردم ما بدانند یکی از نتایج عملیاتهای نیروی دریایی این بود که چرخه اقتصاد مملکت سالم ماند.»
