كشورهای غربی به رهبری آمریكا پس از 11 سپتامبر 2001 به بهانه مبارزه با طالبان و القاعده به كشور افغانستان حمله كردند و از ابتدا به افكار عمومی جهان قول دادند كه در این راه هم تروریسم و هم كشت مواد مخدر را در افغانستان ریشهكن خواهند كرد، چون این كشور 80 درصد مخدر جهان را تولید میكند. اما پس از گذشت چند سال از حمله به افغانستان در خبرها آمد كه انگلستان با حمایت از كشت خشخاش در این كشور نه تنها به تجارت آن پرداخته بلكه جنگ جدید تریاك را علیه كشورهای منطقه آغاز كرده است. در این خصوص نظر دكتر نوذر شفیعی، كارشناس مسائل شبه قاره را جویا شدهایم. *****بر اساس اخبار موجود، انگلیسیها در افغانستان در حال انجام تجارت مواد مخدر هستند. آیا این مسأله صحت دارد؟ در صورت مثبت بودن جواب، انگلیس با این كار چه اهدافی را دنبال میكند؟ به نظر من باید بین دولت انگلیس و نیروهای مستقر در افغانستان تفاوت قائل شد. شاید هیچ دولتی به طور رسمی در پی تجارت و ترانزیت مواد مخدر نباشد اما نیروهای انگلیسی كه فرسنگها از كشور خود فاصله دارند و در محیط سخت افغانستان به خدمت گرفته شدهاند ممكن است در چارچوب زد و بندهای داخلی با مافیای مواد مخدر در افغانستان یا به دلیل افسردگی ناشی از حضور در این كشور به سمت مصرف مواد مخدر و در كنار آن به تجارت آن نیز روی بیاورند.در مناطقی از افغانستان كه انگلیس در آنجا حضور دارد كشت مواد مخدر افزایش پیدا كرده است، برخی از كارشناسان بر این اعتقاد هستند كه انگلیس با كشت مواد مخدر و صدور آن به كشورهای منطقه مثل روسیه، ایران و ... به جنگ جدید تریاك روی آورده است و از این طریق در پی تضعیف زیر پوستی كشورهایی است كه سیاست همسانی با كشورهای غربی ندارند، نظر شما در این باره چیست؟چند نكته در مورد انگلستان و مسأله مبارزه با مواد مخدر را باید در ذهن داشته باشیم. یكی از مناطقی كه مواد مخدر افغانستان به آنجا منتقل میشود اروپا و از جمله خود انگلستان است. از این رو انگلیس باید به مبارزه جدی با آن بپردازد. اما اگر كوتاهی در این زمینه صورت گرفته باشد سه عامل میتواند در آن دخیل باشد؛ اول اینكه آمریكایی ها به انگلستان فشار آوردهاند تا به مبارزه جدی با مواد مخدر نپردازند چون آمریكا معتقد است هر نوع برخورد با دهقانان و كشاورزان افغان میتواند به نوعی به شورش اجتماعی منجر شود و كار ناتو و آمریكا علیه تروریسم را با مشكل مواجه كند. دوم اینكه تعلل احتمالی انگلستان در این مورد ممكن است با هدف شراكت دادن سایر كشورهای اروپایی به مبارزه با مواد مخدر مربوط شود. به عبارت دیگر انگلیسیها نمیخواهند هزینه مبارزه مخدر را یكتنه تقبل كنند بلكه تمایل دارند كه كشورهای اروپایی نیز در این زمینه سهمی به عهده بگیرند. و سوم اینكه شاید انگلیسیها به دنبال این هستند كه بعضی از كشورهایی كه مخالف سلطه و نفوذ غرب در سراسر جهان هستند به نوعی دچار آلودگی مواد مخدر شده و به جای اینكه توجهشان معطوف به مبارزه با سیاستهای غرب باشد به سمت مشكلات داخلی كشانده شوند. برخی از كارشناسان بر این عقیدهاند تا زمانی كه مسأله فقر و مواد مخدر در افغانستان حل نشود مشكلات غرب و ناتو در این كشور پا برجا خواهد ماند. با این وجود به نظر شما آیا غرب بهویژه انگلستان با حمایت از كاشت مواد مخدر دچار تضاد رفتاری نشدهاند كه هم خود و هم مردم افغان را گرفتار كردهاند؟ این یك واقعیت است. اولا كشت خشخاش در افغانستان به عنوان یك كشت سنتی مطرح است كه زحمت كم اما منافع زیادی به همراه دارد و متاسفانه هنوز هیچ طرح جامعی برای حل این معضل ارائه نشده است حتی كشت جایگزین خشخاش هم به نتیجه ای نرسید و طرح یك موسسه فرانسوی برای قانونمند كردن تولید مواد مخدر در افغانستان تا كنون بدون نتیجه باقی مانده است. آنچه مشخص است این است كه آمریكا و اروپا در افغانستان و در ارتباط با بحث مواد مخدر با یك تناقض جدی مواجه هستند. آنها از یك طرف میترسند مبارزه با مواد مخدر به شورش اجتماعی منجر شود، بنابراین در این مورد تعلل میكنند. از طرفی دیگر درآمدهای حاصل از تجارت مواد مخدر اقتصاد جنگی طالبان را تغذیه میكند و امكان پایداری بیشتری را به آنها میدهد. این تناقضی است كه در استراتژی های آمریكا و غرب وجود دارد. حال به نظر میآید باراك اوباما با طرح سیاست «اف – پك» سعی میكند با در پیش گرفتن خط مشی جامع كه در آن مقولههایی همچون امنیت، سیاست، اقتصاد، فرهنگ و اجتماع توامان در نظر گرفته شوند با مسأله افغانستان برخورد كند تا در ذیل آن بتواند بحث مواد مخدر را هم حل كند كه در این باره باید منتظر آینده و عملكرد اوباما ماند.
