سرویس ایران جوان آنلاین: خشکسالیهای مداوم در کنار برداشت بیش از حد از عرصههای طبیعی در مناطق گرم و خشک از جمله دلایلی است که باعث شده پوشش گیاهی این مناطق به شدت آسیب دیده و عامل مهمی برای بیابانزایی در این مناطق شود. در این میان استان سمنان خصوصاً شهرستان دامغان از جمله مناطقی به شمار میرود که در چند سال گذشته منابع طبیعی آنها آسیب دیده و به شدت نیازمند احیاست؛ موضوعی که موجب شد تا طرح ترسیب کربن در مناطق روستایی دامغان اجرایی شود. طبق آخرین اطلاعات در حال حاضر عملیات ترسیب کربن در سطح ۷۰۰ هکتار از اراضی بیابانی جنوب شهرستان توسط صندوق توسعه پایدار روستایی اجرا شده که نویدبخش خوبی برای احیای پوشش گیاهی در این مناطق است.
استان سمنان با مساحتی بالغ بر ۷ /۹ میلیون هکتار در جنوب رشته کوههای البرز و بخش شمالی دشت کویر قرار دارد. اغلب اراضی این استان به دلیل دوری از منابع رطوبتی دارای اقلیم خشک و نیمهخشک است، به نحوی که حدود نیمی از اراضی این استان فاقد پوشش گیاهی است و از طرف دیگر در شمال استان رشته کوههای ستبر البرز و جنگلهای ناحیه خزری قرار دارد که از این لحاظ سمنان را در کشور منحصر به فرد میکند. در حال حاضر حدود ۶/ ۹۶ درصد سطح استان سمنان را عرصههای منابع ملی دربر گرفته است که از این میزان، عرصههای بیابانی با ۵۴ درصد بیشترین سطح و بعد از آن مرتع با ۳۹ درصد و جنگل ۶ /۳ درصد را به خود اختصاص دادهاند. این در حالی است که در سالهای اخیر ادامهدار شدن خشکسالی و کاهش بارندگی موجب شده تا روز به روز از عرصه مراتع و جنگلها کاسته و بر میزان بیابانهای استان افزوده شود.
سرسبزی در روستاهای دامغان
از سالها قبل طرحهای مقابله با بیابانزایی به طور جدی از سوی منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در دستور کار قرار گرفت. رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان دامغان با اشاره به اینکه احیای مناطق تحت پوشش طرح تعمیم ترسیب کربن در شهرستان دامغان چند روز قبل پایان یافت میگوید: «این عملیات در ۷۰۰ هکتار از اراضی بیابانی جنوب شهرستان دامغان و با مشارکت صندوق توسعه پایدار روستایی و با هدف مقابله با بیابانزایی انجام شد.» علیاکبر عباسیراد میافزاید: «طرح تعمیم ترسیب کربن از طرحهای موفق در زمینه مقابله با بیابانزایی و ظرفیتسازی اشتغال است. تاکنون در ۱۶ روستای دارای جمعیت بیش از ۲۰ خانوار شهرستان دامغان برنامه توانمندسازی آغاز و ۹۰۰ نفر در قالب گروههای توسعه پایدار ساماندهی شدهاند.» طرح تعمیم ترسیب کربن در جنوب دامغان با هدف مقابله با بیابانزایی در ۲۴۰ هکتار از اراضی بیابانی روستاهای خورزان، فرات، محمدآباد، صالحآباد، کوهزر، رشم، معلمان و سینگ انجام شد. این در حالی است که ظرفیتسازی اشتغال محلی، ایجاد مشاغل خرد و جلب مشارکت روستاییان در راستای احیا و مدیریت اقتصادی مراتع تخریب شده از دستاوردهای مثبت اجرای طرح تعمیم ترسیب کربن است.
مالچپاشی؛ آری یا خیر؟!
کاشت گیاهان سبز و انواع درختانی که مقاوم به کمآبی هستند در مناطق گرم و خشک میتواند با جذب گازهای مضر از جمله co۲ آنها را به اکسیژن تبدیل کند؛ موضوعی که در حال حاضر در بیشتر استانها در حال اجرا شدن است. با این وجود در برخی استانهای جنوبی کشور از جمله خوزستان برای مقابله با حرکت شنهای روان که نقش مهمی در پدید آمدن ریزگردها دارند اقدام به مالچپاشی از نوع نفت سیاه میکنند که این موضوع تأثیر منفی بر حیات جانوران منطقه میگذارد. یکی از کارشناسان کنترل آلودگی محیط زیست در گفتوگو با «جوان» میگوید: «مالچ نفتی یکی از اختراعات ایرانیان است که از ۷۰ سال قبل برای جلوگیری از شنهای روان کاربرد داشته و از ارزانترین روشها به شمار میرود.» حمیدرضا میرزاده میافزاید: «با وجود اینکه این روش در کوتاهمدت جواب میدهد، اما به شدت برای محیط زیست خطرناک و خسارتبار است و حیات حیواناتی را که در این مناطق زندگی میکنند به خطر میاندازد.» وی ادامه میدهد: «از آنجا که در این مناطق انواع گربه و روباه شنی، افعی، مار و عقرب زندگی میکنند لذا این مواد نفتی در اکثر مواقع برای آنها مرگبار است.» این کارشناس محیط زیست ادامه میدهد: «در سالهای اخیر دانشمندانی که در زمینه علوم دانشبنیان کار کردهاند موفق شدند انواع مالچهای بیخطر و دوستدار محیط زیست را از تراشه چوب و خاک خصوصاً خاک منطقه تولید کنند که کمترین خطر را دارد، اما از آنجا که قیمت آن بالاتر است رغبت کمتری به مصرف آن وجود دارد.»
