کارشناس محيط زيست به «جوان» گفت: سياست‌گذاري‌هاي جهاد کشاورزي براي تعيين حق‌آبه کشاورزان بايد متناسب با وضعيت خشکسالي اهاي امروز باشد

تالاب شادگان تبديل به کانون دوم ريزگردها در خوزستان مي‌شود

چندسالي مي‌شود که نام ريزگردهاي خوزستان با خشک شدن تالاب هورالعظيم گره خورده است. معضلي که سال گذشته به حدي افزايش يافت که مردم اين استان را از تمام خدمات زيرساختي همچون برق، آب، تلفن و غيره به مدت چند روز محروم کرد. حالا با اين شرايط، چندي پيش تصاويري در فضاي مجازي منتشر شد که در آن نشان مي‌داد تالاب بين‌المللي شادگان هم در مسير هورالعظيم قرار گرفته است. مسئله‌اي که امسال از بحراني بزرگ‌تر از قطع شدن تمام زيرساخت‌هاي خوزستان خبر مي‌دهد و در اين رابطه کارشناسان محيط زيست معتقدند سياست‌گذاري‌هاي جهاد کشاورزي بايد در راستاي احياي تالاب‌ها تغيير کنند و نماينده مردم اهواز در مجلس هم خواستار حقيقت‌گويي مسئولان سازمان محيط زيست است. با اين شرايط هنوز خبري از برنامه‌ريزي براي علاج واقعه قبل از وقوع نيست.

نويسنده: ميترا شهبازي

طي روزهاي گذشته تصاوير متعددي از مرگ ماهيان و پرندگان در حاشيه تالاب بين‌المللي شادگان در رسانه ا و شبکه هاي مجازي منتشر شد. تصاويري که نشان مي داد ذخاير آبزيان از بين رفته و پرندگاني هم که از سيبري مي‌آمدند تا ييلاق و قشلاقي کنند، ديگر مسير خوزستان را از نقشه حرکت و اقامت خود پاک کرده اند. چرا که طي چند سال گذشته ميزباني خوبي از اين مهمانان به عمل نيامده است و تعداد زيادي از پرندگان اسير خشکسالي، آلودگي آب و ريزگردها شدند. البته مشکل تالاب شادگان تنها به چند قلم پرنده خاص ختم نمي‌شود و کم آب شدن شادگان بعد از تالاب مهم هورالعظيم نويد روزهاي سخت بلند شدن طوفان‌هاي بزرگ ريزگردها را مي‌دهد. ريزگردهايي که اواخر سال گذشته با قطع کردن تمام زيرساخت‌ها و خطوط الکترونيکي ارتباطي، خوزستاني‌ها را درست قبل از سال نو شگفت زده کرد.

تالاب شادگان در مسير خشکسالي

در تصاويري که چند روز گذشته از تالاب شادگان منتشر شد، ديگر اثري از تالاب ديده نمي‌شود و تنها رگه‌هايي از آب هستند که در لابه‌لاي اجساد ماهيان و پرندگان، نام تالاب را به سختي به يدک مي‌کشند. طبق گفته مردم خوزستان در حال حاضر آنطور که ديده مي‌شود، 80 درصد تالاب ۵۷۰ هزار هکتاری شادگان به خشکی و نمکزار تبديل شده است.

در اين رابطه کارشناس محيط زيست به خبرنگار «جوان» مي‌گويد:« 20 سالي مي‌شود که تالاب‌هاي خوزستان به اغما رفته‌اند» خشکسالي‌اي اکثر مسئولان آن را طبيعي مي‌دانند و کاهش ميزان بارندگي را به عنوان علل آن معرفي مي‌کنند. با اين حال حميدرضا ميرزاده معتقد است که طبيعي بودن اين وضعيت به اين دليل است که طي سال‌هاي گذشته سياست‌گذاري مناسبي براي بقاي تالاب‌ها انجام نشده است.

وي با اشاره به اينکه در حال حاضر حق‌آبه‌اي که براي کشاورزي تعيين شده است بر اساس روزهاي پرآبي است، ادامه مي‌دهد:« جهاد کشاورزي علاوه بر تغيير کشت محصولات پر آب بر به محصولات کم آب‌بر، بايد ميزان حق‌آبه کشاورزان را هم با توجه به شرايط امروز خوزستان تعيين کند.» چرا که در صورت ادامه اين وضعيت نه تنها منابع آبي براي کشاورزي در استان باقي نمي‌ماند، بلکه محيط زيست و منابع تامين آب شرب هم به خطر ميفتند.

سازمان محيط زيست تعارف را کنار بذار

با اين تفاسير که شادگان هم در مسير هورالعظيم قرار گرفته است و در حال تبديل شدن به کانون دوم ريزگردها است، شايد ريزگردها مسئله کوچک‌‎تري نسبت به معضل کم آبي پيش رو باشد. دردي که اگر امروز از سوي مسئولان براي آن چاره‌اي انديشيده نشود، خيلي زود حتي اشتغال خوزستاني‌ها را هم تحت الشعاع قرار مي‌دهد. چرا که ديگر آبي براي امور کشاورزي و صنعتي باقي نمي‌ماند.

در اين بين که شادگان روزهاي آخر خود را طي مي‌کند، مسئله ديگري که دوستداران محيط زيست و خوزستاني‌ها را نگران کرده است، مسئله تبديل شادگان به نمکزار است. در اين راستا نيز کارشناسان انگشت اتهامشان را به سمت زهاب نیشکر مي‌گيرند. در اين رابطه نماينده مردم اهواز مجلس شوراي اسلامي به خبرنگار «جوان» مي‌گويد:« بايد از نيشکر بازخواست کرد که چقدر از پسآبي که به تالاب مي‌ريزد تصفيه شده است؟»

علي ساري با اشاره به اينکه اگر از نيشکر سوال کنيد که مرکزي براي تصفيه پساب دارد يا نه؟ با جواب منفي روبه‌خواهيد شد، ادامه مي‌دهد:« در اين رابطه سازمان محيط زيست هم بايد بازخواست شود که چرا نظارت دقيقي ندارد؟» وي مي‌گويد:« محيط زيست بايد به صورت شفاف در رابطه با وضعيت تالاب‌هاي استان پاسخگو باشد.» چرا که طي فصول پر بارش سال اين سازمان از رفع معضل تالاب‌ها و آبگيري 80 درصدي هورالعظيم خبر داده بود. در حالي که به طور طبيعي در فصول بارندگي پر شدن دوباره تالاب‌ها امري طبيعي است و سياست‌گذاري‌ها بايد به نحوي باشد که در فصول کم بارش، اين تالاب‌ها خشک نشوند.

ستاد مديريت بحران وارد ميدان شود

درحال حاضر با مشاهده نقشه‌هاي ماهواره‌اي، حتي کساني که نمي‌توانند وضعيت تالاب شادگان را از نزديک ببنيد هم به سادگي به اين موضوع پي مي‌برند که اين تالاب روزهاي آخر عمر خود را طي مي‌کند. به اين دليل که اين تالاب در سطح بين‌المللي به ثبت رسيده، از اهميت بالاتري برخوردار است و در رديف ذخاير مهم جهاني قرار مي‌گيرد که عدم نگهداري مناسب از آن تبعات منفي بسياري را در سطح بين‌المللي دارد. ساري، نماينده مردم ساي در مجلس با تاييد مطالب فوق مي‌گويد:« در حال حاضر ورودي‌هاي آب به تالاب بسته شده است که اين نيازمند توجه ويژه‌اي هست.» در راستاي اين موضوع کارشناس محيط زيست با انتقاد از برداشت‌هاي رسمي و غير رسمي از اطراف تالاب مي‌گويد:« بايد نظارت دقيقي روي برداشت‌ها انجام شود و جلوي هدر رفت منابع آبي را گرفت.»

ميرزاده با اشاره به اينکه در حال حاضر هم برنامه‌هايي براي مديريت منابع آبي نوشته مي‌شود، مي‌افزايد:« متاسفانه هرکجا که مقداري آب با برنامه ريزي ذخيره مي‌شود، با بي‌توجهي و نبود دور انديشي مسئولان، صرف امور کشاورزي مي‌شود.» با اين شرايط که دير يا زود تالاب شادگان هم به کانون دوم ريزگردهاي خوزستان تبديل مي‌شود، ستاد مديريت بحران استان بايد با همکاري نهادهاي ذيربط برنامه‌اي جامع براي جلوگيري از اين بحران زيست‌ محيطي بزرگ طرح کند.