تماس تلفني امير قطر با وليعهد عربستان براي ازسرگيري گفتوگوها، جنجال تازهاي ميان اين دو كشور به وجود آورده و بار ديگر روزنه اميد براي حل بحران را مسدود كرده است. عربستان سعودي با متهم كردن قطر به تحريف جزئيات اين گفتوگو اعلام كرد تا زماني كه دوحه موضع رسمي خود را بهطور علني اعلام نكند، وارد گفتوگو با قطر نخواهد شد. چهار كشور عربي هم در بيانيه مشترك تأكيد كردند كه تنها راه ازسرگيري روابط با قطر اين است كه دوحه مطالبات سيزدهگانه اين كشورها را اجرا كند.
با گذشت بيش از سه ماه از قطع روابط ديپلماتيك اعراب با قطر، تنشها بين دو طرف وارد فاز جديدي از بحران شده است. در شرايطي كه دولت قطر آمادگي خود را براي مذاكره و پايان دادن به بحران با كشورهاي عربي اعلام كرده است، عربستان سعودي و متحدانش همچنان به ادامه بحران اصرار دارند. خبرگزاري قطر جمعه شب گزارش داد تميم بن حمد بن خليفه آل ثاني، امير قطر در تماسي تلفني با محمد بن سلمان، وليعهد عربستان سعودي از ابراز تمايل كشورش براي حل بحران به وجود آمده ميان دوحه و چهار كشور عربي سخن گفته است. خبرگزاري قطر همچنين گزارش داد وليعهد عربستان «انتصاب دو نماينده براي حل مناقشه كنوني» را پيشنهاد داده است و سران هر دو كشور همچنين «بر لزوم حل اين بحران در جهت تضمين وحدت و ثبات» شوراي همكاري خليج فارس تأكيد كردهاند. چنين گزارشي با خشم گسترده عربستان سعودي مواجه شد و اعلام كرد كه به علت درج تحريفآميز محتواي اين مكالمه در رسانههاي قطري، تمام تماسها با دوحه تعليق ميشود. خبرگزاري رسمي عربستان سعودي «اياسپي» نيز با اعلام خبر گفتوگوي تلفني امير قطر و وليعهد سعودي، گزارش داد جزئيات اين گفتوگو پس از تفاهم طرف عربستاني با امارات، بحرين و مصر اعلام خواهد شد.
ساعتي بعد از انتشار اين خبر، وزارت خارجه عربستان سعودي، خبرگزاري قطر را به تحريف حقايق متهم كرد و گفت تا زماني كه دوحه با انتشار يك بيانيه رسمي مواضع خودش را روشن نكند، تمامي گفتوگوها و تماسها با اين كشور را تعليق ميكند. به گزارش بيبيسي، يك مقام وزارت خارجه عربستان در اظهاراتي با بيان اينكه اين تحريف ثابت ميكند كه قطر به سياستهاي نادرست پيشين خود ادامه ميدهد و در انجام گفتوگوها جدي نيست، گفت: «اين اتفاق نشان ميدهد مقامهاي قطري هنوز درك نكردهاند كه عربستان سعودي، تحريف حقايق و شكستن توافقات را تاب نميآورد.»
انتشار روايتهاي مختلف از محتواي اين گفتوگو به كشمكشي تازه ميان دوحه و رياض تبديل شده و يكبار ديگر روزنه اميد براي شكستن قفل اين بحران را مسدود كرده است. اين درحالي است كه برخي منابع غربي گزارش دادهاند احتمالاً طي هفتههاي آينده محمد بن سلمان، به جاي پدرش به تخت پادشاهي مينشيند و به نظر ميرسد با اين تغييرات در خاندان سعودي، تنشها بين قطر و كشورهاي عربي بيش از پيش تشديد شود، زيرا به گفته كارشناسان، سياست خارجي عربستان در سالهاي گذشته توسط بن سلمان هدايت ميشود و در بحران قطر هم وليعهد سعودي نقش مهمي داشته است.
گزينه نظامي در كار نيست
هرچند برخي منابع در ماههاي اخير از احتمال بهكارگيري گزينه نظامي اعراب عليه قطر سخن ميگفتند اما محور سعودي ميگويد كه چنين گزينهاي در دستور كار نيست. خالد بن احمد آل خليفه، وزير خارجه بحرين روز شنبه در صفحه خود در توئيتر آنچه را ادعاهاي قطر مبني بر برخي تلاشها جهت يكسره كردن بحران بين قطر و كشورهاي عرب حوزه خليجفارس از طريق «گزينه نظامي» خواند، رد كرد و گفت: «كشورهاي ما (كشورهاي تحريمكننده قطر) هيچ تلاشي براي هرگونه تهديد نظامي نكرده و نخواهند كرد اما چيزي كه جهان ميداند اين است كه ما به هيچ طرف بزرگ يا كوچكي اجازه نخواهيم داد امنيت ملتهاي ما و ثبات آنها را تهديد كند.» به گزارش روسيا اليوم، انور قرقاش وزير مشاور در امور خارجه امارات هم ضمن قدرداني از تلاشهاي امير كويت براي حل بحران قطر گفت: «حل بحران قطر از ابتدا ديپلماتيك بود و گزينه نظامي مطرح نبود.» همچنين چهار كشور عربي در بيانيهاي مشترك به صورت تلويحي بر ادامه تحريمهاي قطر تا زماني كه دوحه شروط سيزدهگانه اعراب را برآورده كند، تأكيد كردند. به گزارش شبكه الجزيره، احمد بن سيد الرميحي، مدير دفتر اطلاعرساني وزارت خارجه قطر در واكنش به موضع جديد اعراب، گفت كه بيانيه چهار كشور عربي و ادعاهاي آنها درباره مداخله قطر در امور داخلي ديگر كشورها و حمايت از تروريسم صحت ندارد و برخلاف اركان سياسي قطر و اذعان بينالمللي به تلاشهاي دوحه در زمينه مبارزه با تروريسم است.
ميانجيگري واشنگتن
به دنبال طولاني شدن بحران قطر، امريكا بار ديگر تلاش ميكند به اختلافات بين متحدان عربياش در منطقه پايان دهد. به گزارش رويترز، كاخسفيد گزارش كرده دونالد ترامپ، رئيسجمهور امريكا در تماسهاي تلفني جداگانه با رهبران عربستان، امارات و قطر گفتوگو كرده است. روز پنجشنبه ترامپ در نشست خبري مشترك با امير كويت گفت: «اگر بتوانم بين قطر و مشخصاً امارات و عربستان سعودي ميانجيگري كنم، آماده اين كار هستم و فكر ميكنم بتوانيم خيلي سريع به توافقي برسيم.» در همين حال، صباح احمد جابر صباح، امير كويت كه در كاخ سفيد با ترامپ ديدار ميكرد گفت كه به كمك رئيسجمهور امريكا براي حل بحران قطر بسيار اميدوار است. اگرچه به نظر ميرسيد ميانجيگري ترامپ براي حل بحران قطر به نتيجه رسيده و منجر به تماس تلفني امير قطر با وليعهد عربستان شده است، اما اكنون با موضعگيري جديد رياض و متهم كردن دوحه به تحريف واقعيات به نظر ميرسد يكبار ديگر روزنه اميد براي حل اين بحران از بين رفته است. اين درحالي است كه ترامپ در گفتوگوي تلفني جداگانه با وليعهد عربستان، وليعهد ابوظبي و امير قطر بر ضرورت وحدت شريكان عربي واشنگتن براي مقابله با تهديد ايران تأكيد كرده است اما ادامه اختلاف اعراب واشنگتن را در تشكيل اتحاد همهجانبه عليه ايران ناكام ميگذارد.
