نويسنده: دکتر مسعودی عضو هیات علمی دانشگاه شهید بهشتی
کوه تفتان دارای
قلههای زیادی است، یکی از این قله ها «چهل
تن» نام دارد، این قله در ۱۰۰کیلومتری زاهدان واقع شده و دارای ارتفاع
4020 متری است. تقریبا در همه حال از این
قله غبارهای آتشفشانی ناشی از گوگرد خارج میشود.
کوه تفتان در اصطلاح محلی به چهل تن معروف
است و شایع است چهل تن از راشدین مذهبی در این کوه ناپدید شده اند و به همین دلیل
به آن کوه چهل تن می گویند و شاخک شمال آن نیز به همین سبب به اسم کوه زیارت معروف
است.
نام تفتان از کجا گرفته شده است؟
در زبان بلوچی
«تَپت» به معنای گرما است، نام تفتان ریشه در کلمه تپتان دارد که خود جمع کلمه
تپت است. به دلیل اینکه
قله تفتان گرم و سوزان است آن را به این اسم نام گذاری کرده اند.
موقعیت جغرافیایی و ویژگی های منطقه
رشته کوه تفتان به طول 12 کیلومتر و با
مساحت کل 1800کیلومتر مربعو دارای قله های متعدد است. سه دهانه آتشفشانی
نیمه فعال بوده که از دهانه های آن بخار گازهای گوگردی متصاعد می شود وچشم انداز خیره
کننده ای را بوجود آورده است.
قله تفتان محوطه ای با دو دهانه آتشفشانی و
چهار قله به نام های: چهل
تن(زیارت) قله شمالی (مرتفع ترین قله)، مادر کوه قله جنوبی(آتشفشانی)، قله شمال
شرقی، صبح کوه نام دارد وغرب قله مادر کوه، نر کوه نامیده می شود
به طور معمول بارش و ذخیره برف در تفتان
نسبت به کوههایی مانند دنا و دماوند کمتر است که این مورد به ویژگیهای جغرافیایی
منطقه باز میگردد.
چگونه به قله تفتان
برویم؟
اگر از تهران
مسافر قله تفتان هستید باید از تهران به کرمان و سپس به زاهدان بروید. در این مسیر
از شهرهای متعدد کویری عبور میکنید. فاصله زمینی تهران تا زاهدان1485 کیلومتر است
و تقریبا 15 ساعت و 59 دقیقه زمان می برد که به مقصد برسید. فاصله هوایی تهران به زاهدان
نیز 1121 کیلومتر است وزمان پروازی تهران به زاهدان نیز یک ساعت و 54 دقیقه است.
خاش تا تهران نیز
1800 کیلومتر از یکدیگر فاصله دارند اگر اهل سفر زمینی باشید فاصله زیادی نیست و می
توانید از جاذبه های آن استفاده کنید و حتی کویر آن برای کسانی که اهل سفر و گردش هستند
لذت بخش و خاطره انگیز است.
اگر خستگی کمی در
راه برایتان پیش آمد بدون شک وقتی وارد این استان بشوید با دیدن سواحل زیبای دریای عمان در چابهار، قله باشکوه تفتان و کوههای مریخی این استان، جاذبههای
گردشگری متعدد و بازار چهارراه رسولی زاهدان،
خستگی راه را فراموش خواهید کرد.
اگر حوصله رانندگی
به مدت طولانی را هم ندارید قطار وسیله بسیار مطمئن و راحتی است و با این وسیله می
توانید وارد استان بشوید، کسانی که از تهران به این استان قصد سفر دارند باید برای
استفاده از راهآهن سوار قطار تهران - کرمان - زاهدان بشوند. با قطار یک روز کامل هم
در راه خواهید بود.
در نهایت اگر وقت
کافی ندارید اما علاقمند رفتن به قله تفتان هستید می توانید هوایی سفر کنید، شهرهایی
مانند زاهدان، ایرانشهر، چابهار و زابل دارای فرودگاه هستند.
اما مسافران
تفتان حتما باید فرودگاه زاهدان را انتخاب کنند و سپس از زاهدان به شهر خاش سفر
کنند، فاصله بین زاهدان تا خاش 178 کیلومتر
و 2 ساعت و 8 دقیقه زمان لازم دارید تا به خاش برسید پس از طی حدود ۲۰ کیلومتر تابلوی
بزرگی را مشاهده خواهید کرد که مسیر دسترسی به تفتان را نشان میدهد و به خروجی روستاهای
«تمندان» و کوشه دسترسی پیدا می کنید. پس از آن باید حدود ۲۸ کیلومتر دیگر را طی کنید
تا به تفتان برسید.
فاصله زمینی دیگر مراکزاستان ها تا زاهدان
زاهدان تا ساری
1427 کیلومتر، زاهدان تا رشت 1805 کیلومتر، زاهدان تا اصفهان 1182 کیلومتر، زاهدان
تا شیراز 1056 کیلومتر، سنندج تا زاهدان 1808
کیلومتر، کرمانشاه تا زاهدان 1819 کیلومتر، ایلام تا زاهدان 1807 کیلومتر، زاهدان تا همدان 1619 کیلومتر، اراک تا زاهدان 1485 کیلومتر ، زاهدان
تا سمنان 1297 کیلومتر، زاهدان تا تبریز 2003 کیلومتر، مشهد تا زاهدان
940 کیلومتر، شهرکرد در استان چهار محال و بختیاری تا زاهدان 1272 کیلومتر،
یزد تا زاهدان 861 کیلومتر، زاهدان تا اهواز 1587 کیلومتر، زاهدان تا بندرعباس 732 کیلومتر، بوشهر تا زاهدان 1345 کیلومتر، خرم
آباد تا زاهدان 1567 کیلومتر، یاسوج تا زاهدان 1225 کیلومتر، گلستان تا زاهدان 1312 کیلومتر، زاهدان تا ارومیه 2145 کیلومتر، زنجان
تا زاهدان 1715 کیلومتر، قزوین تا زاهدان 1570 کیلومتر، زاهدان تا بجنورد 1108 کیلومتر،
بیرجند تا زاهدان 455 کیلومتر، زاهدان تا قم 1351 کیلومتر و فاصله زاهدان تا کرمان510
کیلومتر است.
راه های صعود به تفتان
در مجموع 4 راه اصلی برای صعود به تفتان
وجود دارد. مسیر پناهگاه در جبهه غربی، روستای ترشاب از سمت شرقی، روستای تمین در
شمال و دو راهی سنگان و روستای خنجک در سمت شمال شرقی. رایجترین این مسیرها، مسیر پناهگاه در جبهه غربی است که اغلب کوهنوردان
آن را انتخاب میکنند. برای استفاده از این مسیر باید با هیات کوهنوردی استان بلوچستان
هماهنگی کنید.
چه فصلی به تفتان
صعود کنیم؟
برای صعود به قلههای تفتان در همه ماههای
سال میتوان اقدام کرد اما فروردینماه تا
اوایل اردیبهشت بهترین زمان سال برای صعود به تفتان است، در تابستان صعود
به قله تقتان قدری طاقتفرسا بوده و در پاییز و زمستان با وجود وزش بادهای سنگین و سرد راه دشواری را
پیش روی شما قرار می دهد.
در فصل زمستان مثل بیشتر مناطق ایران و بیشتر
قله ها، قله تفتان هم سرد و برف گیر می شود و بارش باران، زیبایی خاصی به تفتان می
بخشد ومه شدیدی همه جای قله را فرا می گیرد، در این فصل صعود به آن دشوار و خطرناک است و عواملی مانند وزش شدید باد و وجود یخ
در اطراف مخروط اصلی قله، میتوانند به شکست یک برنامه صعود زمستانی منجر شوند.
ارتفاعات بلند تفتان در بسیاری از زمانهای
سال پوشیده از برف است که شبهای بسیار سردی دارد. منشأ رودها و جویبارها معمولا
فصلی هستند و بارشهای موسمی و تند سبب پرآبی این رودها و جویبارها میشود. بهطور
کلی آب و هوای تفتان آب و هوایی معتدل، مرطوب و سرد بوده و اختلاف دمایی آن بین
ساعات شب و روز نسبتا
زیاد است. اگر کوهنورد حرفهای نیستید هم میتوانید با
صعود به بخشی از تفتان، خاطره رضایت بخشی برای خودتان رقم بزنید.
