مفاهيم اقتصادي در بسياري از موارد برگرفته از مكاتب و فلسفههايي هستند كه با فرهنگها فاصله قابل توجهي دارند. در تاريخ پيشرفتشناسي جوامع در بين فرهنگ و اقتصاد هرگاه سنخيت و تعامل اساسي بين معيارهاي فرهنگي و ضوابط اقتصادي مجاري ارتباطي برقرار شده و باورهاي آرماني جامعه معيارهاي اقتصادي را حمايت كردهاند آن جامعه به پيشرفتهاي قابل توجه در ابعاد صنعت، توليد، فناوري و اطلاعات دست يافته است. اما هر جا و در هر كشور نسخهاي تقليدي براي يك جامعه از معيارهاي اقتصادي جاري نمونهبرداري شده و به شرايط اقليمي، ارزشهاي اخلاقي، باورهاي سنتي و ضوابط فرهنگي توجه نشده و الگوبرداري محض اتفاق افتاده آن جامعه تبديل به يك قطب وابسته و نشخواركننده دست دوم و مونتاژگر تبديل شده است.
از نگاه رفتارشناسي، خودباوري، عزت نفس، اعتماد به نفس، وحدت ملي، اطاعت از ارزشهاي ديني و فرهنگي اصليترين پايههاي ارائه نسخه تطبيقي در اقتصاد است. مثلاً اگر كشور توانايي و استعداد كشاورزي دارد، تجويز صنعت براي آن موجب هرز رفتن منابع سرمايهاي و انحراف نيروي انساني خواهد شد. اقتصاد مقاومتي به عنوان نسخه اصلي و نقشه راه نجات جامعه ما استوار بر مديريت جهادي، اعتماد به نفس و خودباوري اجتماعي است و تنها مسيري است كه ما را به خودكفايي اقتصادي و تواناييهاي فني خواهد رساند چراكه در هيچ يك از مكاتب اقتصادي معيارهاي اخلاقي مثل ايثار، پاكدستي و مبارزه با فساد ديده نشده و تنها مفهومي كه دلالت بر مبارزه با فساد در آن مكاتب دارد، مقابله با پولشويي است كه آن هم فقط بيان طوطيوار بدون عمل از اين مفهوم است. در اقتصاد مقاومتي مديريت به عنوان يك وظيفه اخلاقي و انساني است و امانتي است كه نزد نيروهاي متخصص گذاشته ميشود و هيچ امتياز جداگانهاي براي آنها ايجاد نميكند.
در موضوع حقوقهاي نجومي و فيشهاي مرتبط با آن بر اساس باورهاي اقتصاد مقاومتي اين امتيازطلبي و فاصلهجويي از جامعه خود منشأ اتلاف سرمايهها و فسادهاي ديگري قرار ميگيرد كه در حوزه نخبگان قضايي و امور مالي است و ابعاد آسيبساز فيشهاي نجومي را تبيين كرده و مديريت كلان جامعه بايد ابزار جلوگيري از تكرار مجدد اين فاجعه اقتصادي را فراهم كند. از دست رفتن اعتماد اجتماعي و باورهاي عمومي به مديريت كلان جامعه باعث كمرنگ شدن مشاركت و همدلي طبقات باورمند به نظام ميشود و همين ريزش انساني تهديدي جدي براي پشتوانهسازي است. پاكدستي، صداقت و يكرنگي با مردم اصليترين ابزار جذب اكثريت و لايه خاموش جامعه است كه متأسفانه در دولت حاضر توجهي به آنها نشده. مردم آنچه را كه ميبينند و ميشنوند، باور دارند و به حساب نياوردن اكثريت جامعه اشتباهي است كه اگر هر دولت مرتكب آن شود باعث تزلزل در اركان خود شده است.
در انتخابات آينده طبعاً مردم روي اقدامات انجام شده با صاحبان فيشهاي نجومي حساب خواهند كرد و آن را مبناي صداقت و مردمي بودن قرار خواهند داد. بهتر است علماي رفتاري، نخبگان فرهنگي و اجتماعي به تجديد نظر در سياستگذاريهاي فرهنگي بپردازند و اقتصاد مقاومتي را حتي به صورت نمونه در چند سازمان به اجرا درآورند و بدون واهمه از پوزخند ناباوران و دشمنان در لباس دوست دست به كار در تحقق معيارهاي مقاومتي گردند چراكه امروز ديگر بهانه تحتالرجال و كمبود نيروهاي متخصص و متعهد و مجرب بعد از گذشت 30 سال از انقلاب اسلامي اصلاً قابل قبول نيست و در جامعه ذخاير ارزشمندي از نيروهاي انساني متعهد و متخصص وجود دارد كه اگر بدون عينك قبيلهسالاري و رابطه و ارزشيابي مديران مياني و حتي اجرايي عالي پرداخته شود و به جاي افراد نالايق دور از پاكدستي و طمعكار مديران وفادار به آرمانهاي امام و انقلاب منصوب گردند، آنگاه طعم شيرين خودباوري ملي در ذائقه همه ما خواهد نشست.
بازگشت به رهنمودهاي مقام عظماي ولايت، حضرت آيتالله امام خامنهاي (مدظله العالي) از سال 1368 در زمينههاي هشدار مرتبط با جنگ نرم و تهاجم فرهنگي كه هر بار با تعبيري واقعيتر از سوي معظمله مورد اشاره قرار گرفته، جنگ نرم، شبيخون فرهنگي، رخنه فرهنگي، قدرت نرم، مهندسي فرهنگي، بازمهندسي فرهنگي، تعابير ارزندهاي هستند كه از سوي ايشان مورد تأكيد قرار گرفتهاند كه براي هر يك از اين مفاهيم بايد مقالات و كتب مختلفي نوشته شود تا ارزش واقعي و قدرت حقيقي مردم روشن شده و مديران اجرايي بدون واهمه از نيروهاي شيطاني و تهديدهاي آنها با اتكا به خداوند و تكيه بر مردم در مقابل فساد، رانتخواري، ويژهخواري، قبيلهسالاري، رابطهسالاري، ايستادگي و مقاومت كنند و پيروان اين گونه باورهاي كاذب را از بدنه مديريتي جدا سازند تا آنگاه چشمانداز روشن و زيباي موفقيت را محقق و ارزيابي كنند.
*رفتارشناس و آسيبشناس اجتماعي
