اثر گواهي انحصار وراثت اين است كه وضعيت وصيت،ورثه و سهم الارث آنها مشخص شود تا براساس اين گواهي، تقسيم اموال به جا مانده انجام شود. بنابراين بدون گواهي انحصار وراثت، وضعيت ورثه و چگونگي تقسيم اموال به طور رسمي انجام نميشود. وارثان متوفي و افراد ذينفع اعم از هر شخصي كه منفعتي در اموال متوفي داشته باشد، ميتواند از دادگاه تقاضاي صدور گواهي انحصار وراثت كند. اگر وارثان يا افراد ذينفع متعدد باشند، نيازي به درخواست همه آنها نيست و اقدام يك نفر از اين افراد براي امضا و ارائه دادخواست كفايت ميكند. وارث بايد پس از فوت متوفي، ليست همه اموال و داراييهاي او را به اداره دارايي حوزه محل سكونت متوفي ارائه و رسيد آن را دريافت كند و همراه با تقاضاي گواهي انحصار وراثت به دادگاه بدهد. براي اقدام به اين كار،برخي مدارك از جمله گواهي فوت، شناسنامه متوفي و ورثه لازم است. همچنين اگر متوفي قبل از فوت متأهل بوده باشد، ارائه سند ازدواج به انضمام اظهارنامه مالياتي و استشهاديه ضروري است. براساس استشهاديه شاهدان در دفتر اسناد رسمي شهادت ميدهند كه ورثه فرد متوفي چه كساني هستند. پس از آماده شدن اين مدارك و ارائه آنها توسط ورثه دادگاه با هزينه متقاضي، درخواست او را يك نوبت در يكي از روزنامههاي كثيرالانتشار يا محلي آگهي ميكند. پس از گذشت يك ماه از تاريخ نشر آگهي در صورتي كه كسي به آن اعتراض نكند، بدون تشكيل جلسه رسيدگي و دعوت از وراث،گواهي انحصار وراثت كه بيانگر مشخصات و تعداد وراث و نسبت آنها به متوفي و سهم آنها از اموال به جا مانده است، صادر ميشود.
