آنچه از ورزش دانشآموزي يا درس تربيت بدني در مدارس در ذهن اكثر ما به زنگهاي ورزشي خلاصه ميشود اين است كه به رغم شور و شوقي كه براي آن داشتيم، به اشتباه، برخي ساعات اين درس در اختيار دروس ديگر چون رياضي، علوم، فيزيك، شيمي و... قرار ميگرفت. نگاه غلطي كه بر اين باور بود كه دروس ديگر، ارجحيت بيشتري دارند و ميتوانند حساب ويژهاي روي ورزش، به عنوان يك زنگ خالي باز كنند. اما امروزه اهميت درس تربيت بدني در مدارس، به خصوص در مقطع دبستان، لازم به توضيح نيست و كمتر كسي است كه نداند بيتوجهي به ورزش در مدارس، مشكلات عديدهاي چون فقر حركتي، چاقي مفرط، ناهنجاريهاي قامتي و... را به دنبال خواهد داشت و روي سلامت جسم و روان دانشآموزان تأثير منفي دارد. هر چند كه باوجود اثبات اين مهم، هنوز هم آن توجهي كه بايد به ورزش دانشآموزي، نميشود و اين ميتواند يك زنگ خطر جدي براي هر جامعهاي باشد.
توجه و اهميت دادن به ورزش دانشآموزي چه تأثيري ميتواند در سلامت جوامع داشته باشد؟ ورزش دانشآموزي، بعد از ورزش قهرماني، از درجه اهميت بالايي برخوردار است. در واقع مهمترين درس، در دوران تحصيل، درس تربيت بدني است به خصوص در مقطع دبستان چراكه علاوه بر تأثير مستقيم بر سلامت جسم و روان، ناهنجاريهاي قامتي را هم كاهش ميدهد. خصوصاً در قشر بانوان و اين مسئله مهمي براي سلامت هر جامعهاي به حساب ميآيد. اهميت ورزش دانشآموزي به اندازهاي است كه جديداً با تلاشهاي معاونت آموزش و پرورش و وزير موفق شدهايم يك ساعت به اين درس در مقطع پيشدانشگاهي اضافه كنيم چراكه توجه به اين مقوله، توجه به سلامت جامعه است و چه چيزي ميتواند از سلامت جامعه اهميت بيشتري داشته باشد؟
اما به نظر ميرسد با وجود تلاشهايي كه ميشود، ورزش دانشآموزي هنوز هم مهجور مانده و در مدارس بيشتر به دروس ديگر توجه ميشود. اين مسئله نياز به فرهنگسازي دارد. نياز به آموزش خانوادهها و توجه مدير هر مدرسهاي كه تا چه اندازه به سلامت جسم وروان دانشآموزان اهميت ميدهند. چرا كه به هيچ عنوان نميتوان گفت دروسي مثل رياضي و شيمي و فيزيك و. . . اهميت بيشتري نسبت به درس تربيت بدني دارند چراكه درس تربيت بدني ارتباط مستقيم با سلامتي جسمي و رواني دانشآموزان دارد و به همين دليل اهميت آن به مراتب بيشتر از دروس ديگر است.
اين روزها المپيك در حال برگزاري است و شاهد حضور ورزشكاران كم سن و سالي در اين رقابتها هستيم، مثلاً چينيها يك ورزشكار 13 ساله دارند، فكر ميكنيد اين مسئله نشانگر توجه جوامع به ورزشهاي پايه خصوصاً در مقاطع تحصيلي است؟بدون شك اين طور است. نتيجه توجه به ورزش دانشآموزي را امروز، همانطور كه اشاره كرديد ميتوان در المپيك ريو ديد. ورزش دانشآموزي ميتواند پايه ورزش قهرماني را قويتر كند چراكه باعث ميشود ورزشكاران از سنين كمتر استعدادهايشان شكوفا شده و پرورش يابد. بدون شك ورزشكاري كه از سنين پايين تمرين و ورزش ميكند و اصولي رشد ميكند، بهتر از ورزشكاري خواهد بود كه طي دو سال خود را به رتبههاي بالاتر رسانده و مثلاً راهي تيم ملي شده است. توجه به ورزش دانشآموزي علاوه بر تضمين سلامت جامعه، تقويت ورزش پايه نيز هست و پايهسازي در ورزش، بزرگترين گام براي رسيدن به موفقيت است.
يعني معتقد هستيد كه موفقيت ورزش قهرماني ارتباط مستقيم با ورزش دانشآموزي دارد؟بله، ورزش قهرماني يا ورزشكاران قهرمان كه يكهو به وجود نيامدهاند. آنها همان دانشآموزان سالهاي قبل هستند كه در مسير مسابقات خود را به اين درجات رساندهاند. براي مثال شما تيم ملي واليبال را نگاه كنيد، بسياري از آنها همان دانشآموزان سالهاي قبل هستند كه استعدادهايشان در مسابقات بين مدارس و المپيادهاي ورزشي شكوفا شده و پرورش يافته و امروز، به عنوان ورزشكاراني قهرمان، در ردههاي ملي بازي ميكنند.
با اين وجود اما گفته ميشود 21درصد دانشآموزان اضافه وزن دارند و اين زنگ خطري جدي براي سلامت جامعه است. قبل از هر چيز بايد گفت كه اضافه وزن دانشآموزان به دليل فقر حركتي است. اما لزوماً مقصر اصلي آن آموزش و پرورش نيست. هرچند كه آموزش و پرورش ميتواند در اين راستا فعاليتهاي خوبي داشته باشد و اين آمار را با برنامهريزي كاهش دهد. اما اين مسئله به تغذيه دانشآموزان نيز ارتباط دارد و البته نگاه و اولويتهاي والدين آنها. در اين زمينه بايد فرهنگسازي شود. همانطور كه در زمينه ورزش دانشآموزي بايد فرهنگسازي شود. شايد بسياري تصور كنند امكانات لازم در اين راستا وجود ندارد اما قبل از امكانات، بايد فرهنگ آن باشد. البته اين روزها مردم توجه خاصي به ورزش دارند كه اين بسيار قابل تقدير و خوشحالكننده است اما همچنان بايد در اين زمينه كار شود.
چه ارگانها و نهادهايي ميتوانند در اين زمينه به آموزش و پرورش كمك كنند و آيا اصلاً همكاري در اين زمينه از سوي ارگانهاي ديگر با آموزش و پرورش ميشود؟ متأسفانه جز فدراسيونها كه آموزش و پرورش با آنها رايزنيهايي دارد براي برگزاري مسابقات مدارس و معرفي استعدادهايي كه در اين مدارس كشف ميشوند، ارگان و نهاد خاصي با آموزش و پرورش همكاري جدي ندارد. البته به طور كم و بيش همه نهادها به ورزش اهميت ميدهند. مثلاً ما ورزش كارگري را داريم، ورزش دانشجويي و حتي ورزش ارتشهاي جهان را كه نشان از توجه ورزش در ارگانهاي مختلف دارد اما بايد برنامههايي گذاشته شود براي همكاري در اين زمينه با آموزش و پرورش چراكه بودجه آموزش و پرورش به اندازهاي نيست كه به تنهايي از عهده اين مقوله مهم برآيد. خصوصاً كه در مسابقات بين مدارس شاهد استعدادهاي بسياري هستيم كه بايد برنامهاي براي شكوفايي آنها در نظر گرفته و اين توان و انرژي در مسيري هدفمند هدايت شود تا بهترين نتيجه را در پي داشته باشد. در اين خصوص، شهرداريها هم ميتوانند كمك شاياني باشند. خصوصاً معاونتهاي فرهنگي شهرداريها كه امكانات مناسبي در اين زمينه دارند.
همانطور كه گفتيد، فراهم كردن امكانات ورزشي، ميتواند كمك بسياري در اين زمينه باشد اما برخلاف آنكه بيشتر قهرمانان از جنوب شهر هستند، اين امكانات در قسمتهاي شمالي شهر به مراتب بيشتر و بهتر است. البته من خيلي موافق اين نيستم كه امكانات ورزشي براي شمال شهريها بيشتر و بهتر است اما شمال شهريها شرايط مالي بهتري براي استفاده از امكانات ورزش، خصوصاً در برخي رشتههاي خاص و پرهزينه دارند اما اين يك واقعيت است كه بيشتر قهرمانان از قشر متوسط جامعه هستند كه اين نشان ميدهد توجه به اين قشر بايد بيشتر باشد. البته نه اينكه توجهي در اين زمينه نشود نه، اما جا دارد كه در اين خصوص رسيدگي بيشتري شود. ضمن اينكه نبايد فراموش كرد جامعهاي كه توجه بيشتري به ورزش داشته باشد، خصوصاً از سنين پايين، كمتر سراغ بزهكاري ميرود و در واقع با ورزش ميتوان آمار بزهكاري را نيز در هر جامعهاي را پايين آورد و كنترل كرد.
