يكي از جرائمي كه در پروندههاي تشكيل شده در محاكم قضايي به چشم ميخورد، جرائم مرتبط تحت پوشش مأموران نيروي انتظامي است. بررسيها در اين باره نشان ميدهد كه تبهكاران توانستهاند به راحتي با استفاده از اين شيوه، به اهداف مجرمانه خود دست پيدا كنند. سرقت، زورگيري، آدمربايي و كلاهبرداري از جمله اين جرائم است.
بخشي از موفقيت اين دسته از مجرمان به علت آگاهي نداشتن شهروندان از وظايف پليس و نوع خدماتي است كه هر يك از پليسهاي تخصصي و عمومي به شهروندان ارائه ميدهند، همچنين آگاهي نداشتن شهروندان از حدود صلاحيت و حيطه اختيارات آنان موجب شده كه اين نوع مشكلات براي شهروندان ايجاد شود. اين دسته از تبهكاران، از اين آگاهي نداشتن شهروندان سوء استفاده ميكنند و به راحتي مرتكب جرم ميشوند.
گفتني است مجرم همانطور كه از اسم و صفت آن مشخص است از هر نوع وسيله يا ترفندي كه احتمال موفقيت آن بيشتر باشد براي ارتكاب جرم استفاده ميكند و هوشياري شهروندان ميتواند تا حد زيادي از بزهديدگي و آسيبپذيري آنان جلوگيري كند.
بيشتر مردم به فردي كه لباس فرم پليس به تن دارد اعم از سرباز، درجهدار يا هريك از واحدهاي انتظامي اعتماد ميكنند؛ چراكه پليس را مجري قانون ميدانند و به راحتي به درخواست مطرح شده آنها جواب ميدهند و اطلاعات لازم را در اختيارش ميگذارند، بدون اينكه احتمال دهند آن فرد يك مأمور قلابي باشد، در حالي كه مردم بايد آگاه باشند تمامي كساني كه در نيروي انتظامي مشغول فعاليت هستند، مجاز نيستند در كشف جرم و تعقيب مجرم دخالت كنند. پليس به دو دسته پليس اداري و پليس قضايي تقسيم ميشود. گروهي از پليسها كه امورات قضايي به آنان تفويض شده است ميتوانند در كشف جرم و تعقيب متهم مداخله كنند، به آنها ضابط دادگستري گفته میشود.
اين گروه از پليسها علاوه بر كارت پرسنلي، كارت ضابط بودن را نيز دارند و برگ مأموريت كه منقوش به امضا و مهر شعبه ابلاغكننده دستور قضايي است، همراه آنها است. از اين رو هنگامي كه كسي خود را به شما به عنوان پليس معرفي كرد، از او بخواهيد كه كارت پرسنلي، كارت ضابط بودن و از همه مهمتر برگ مأموريت خود را به شما نشان بدهد و شما برگ مأموريت و دستوري را كه روي آن نوشته شده است، به دقت و كامل مطالعه كنيد. مأموران پليس بايد طبق دستوري كه روي برگ مأموريت يادداشت شده است از شما سؤال بپرسد و صحنه جرم را بررسي كند. در اين صورت است كه ميتوانيد به سؤالات پليس پاسخگو باشيد.
در جرائم مشهود فقط پليسهايي ميتوانند در تعقيب و تحقيق جرم دخالت كنند كه علاوه بر ضابط بودن، در حال انجام وظيفه باشند. اما در جرائم غير مشهود علاوه بر كارت پرسنلي و كارت ضابط بودن حكم و دستور قضايي بايد در اختيار مأمور باشد و پس از نشان دادن حكم قضايي، پليس مأموريت را طبق دستور صادره انجام دهد. به شهروندان توصيه ميشود كه با اعلام اينكه فردي مأمور پليس است سر در گم و مطيع خواستههاي او نشوند. تمامي مدارك را از مأمور بخواهند و پس از اينكه رؤيت كردند به خواستههاي او پاسخگو باشند و در صورتي كه مدارك شناسايي و برگ يا حكم مأموريت همراه پليس نبود، سريعاً با پليس 110 تماس بگيرند و موضوع را به مركز فوريتهاي پليسي اطلاع بدهند.
اين رفتار هوشمندانه شهروندان باعث ميشود كه در سطح جامعه اين نوع جرائم كمتر به وقوع بپيوندد و علاوه بر ايجاد مشاركت در پيشگيري از وقوع جرم، اعتماد بيشتري در سطح جامعه حاكم شود و مردم بتوانند از احساس امنيت بيشتري برخوردار شوند.
* معاون اجتماعي فرماندهي انتظامي تهران بزرگ 
