مستحکم ترين بناي تاريخي جهان بخاطر بي توجهي مسئولان به معيارها و ضوابط ثبت، نمي تواند جهاني شود

ساخت و سازهاي داخلي مانع جهاني شدن قيصريه لارستان

بازار قيصريه لارستان فارس يکي از کهن ترين بازارهاي تاريخي ايران است که يک هزار و351 سال قدمت دارد. مجموعه اي ارزشمند که باشکل صليبي و گنبدهاي آجري و معماري خاص و منحصر بفردش توانسته خود را به عنوان يكي از زيباترين و مستحکم ترين بناهاي تاريخي جهان مطرح كند. بازاري که پس از گذشت قرن ها هنوز هم اصالت خود را حفظ کرده و همچنان بستري براي معاملات تجاري و داد و ستد ها محسوب مي شود. اما با اين حال نزديک به يک دهه است که اين اثر در ليست انتظار ثبت آثار تاريخي جهان قرار گرفته و بخاطر بي توجهي مسئولان به ضوابط موجود از جمله ساخت و سازهاي غير مجاز در حريم ان هنوز نتوانسته به ثبت برسد.

از زمان احداث بناي مجموعه بازار لارستان فارس که مورخان آن را به قرن اول اسلام نسبت مي دهند تا به امروز بازار لارستان به عنوان محلي براي داد و ستدهاي تجاري، فلسفه وجودي خويش را حفظ کرده و کسب و کار اهالي اين لار و ديگر شهرهاي استان فارس را رونق مي دهد. حجره هاي اين بازار با وجود کهنگي و قديمي اما به دليل برخورداري از استحکام بالا همچنان در ميان کسبه دست به دست مي شود و به سفره اهالي نان مي رساند.

مي توان گفت تمام ساخت‌وسازهایی که چندين قرن پيش در محدوده و حریم بازار قیصریه لارستان انجام شده همچنان پا برجا هستند و همين ويژگي نام اين مجموعه را در بين اثار تاريخي ارزشمند جا داده است. مجموعه اي که قرار گرفتنش در ليست آثار جهاني ماندگار حداقل امتيازي است که مي توان به ابهت و شکوه معماري ان بخشيد. با اين حال نزديک به يک دهه است ثبت جهاني اين اثر تاريخي در پشت برخي موانع معلق مانده است.

ساخت و سازها مانع جهاني شدن!

اوايل سال 2007 بحث ثبت اوليه اين مجموعه تاريخي در فهرست مقدماتي ثبت جهاني يونسکو مطرح شد و قرار بود شرايط و مقدمات لازم براي انجام اين اقدام صورت گيرد. اما وجود برخي ساخت و سازها در حريم اين اثر سبب ايجاد تاخير در اين فرايند شد. متاسفانه بي توجهي در کنترل ساخت و سازها در حريم اين مجموعه تاريخي باعث دور شدن اين مجموعه از استانداردهاي ثبت در ليست يونسکو شده است. شهاب‌الدین رفعتی، مدیر پایگاه پژوهشی میراث فرهنگی شهر لار باتاييد اينکه عدم رعایت شرایط و عدم فراهم کردن مقدمات لازم این بنا مانع ثبت اين اثر شده است مي گويد: برخی از ساخت‌سازها در محدوده بازار قیصریه و فضای بلافصل آن سبب شده که ثبت جهانی این اثر به تاخیر بیفتد در حالي که اگر ساخت‌وسازها در محدوده عرصه و حریم بازار قیصریه کنترل شود می‌توان روند ثبت جهانی یکی از قدیمی‌ترین بازارهای ایران را سرعت بخشید.

طبق اظهارات اين مسئول ارتفاع خارج از ضابطه برخی ساختمان‎ها در محدوده اين بازار، معماری‌های نامتجانس ساخت و سازهای جدید و شکل‌گیری کاربری‎ها و فعالیت‌های ناهماهنگ از جمله موانع ثبت جهانی بازار قیصریه است که رفع آن نيازمند همکاري متخصصان شهرسازي، کارشناسان معماري و باستان شناسان است.

با توجه به شرايط موجود واضح است بدون بازنگري در عرصه و حريم بازار قيصريه نمي توان به ثبت اين اثر تاريخي در فهرست يونسکو اميدوار بود. از طرفي از انجا که تعلل بيش از حد در اجراي ضوابط مورد نظر يونسکو سبب به تعويق افتادن و در نهايت حذف نام اين مکان از ليست مذکورخواهد شد تسريع در رفع اين مشکلات ضرورت مي يابد.

بي توجهي به پتانسيل هاي گردشگري

در حالي که ارزش تاريخي و قدمت مجموعه بازار لارستان سبب شده اين مکان براي باستان شناسان وتاريخ شناسان داخلي و خارجي از اهميت و جايگاه ويژه اي برخوردار باشد اما مي توان گفت در طي اين سالها در خصوص شناساندن ظرفيت و پتانسيل هاي گردشگري اين بازار تاريخي آنگونه که بايد اقدامي انجام نشده است. طبق گزارشات و بررسي هاي انجام شده از گذشته تاکنون به ارزش اقتصادي اين مجموعه بييش ز ارزش فرهنگي ان توجه شده و همين مسئله سبب ناشناخته ماندن اين بازار براي گردشگران شده است. مي توان گفت در بين مناطق ديدني لارستان که هر ساله گردشگران داخلي و خارجي را به سوي خود مي کشاند اين بازار تاريخي هنوز در بسته‌های سفر گردشگران ورودی به استان جایی ندارد و تنها معرفی آن به چند عکس در بروشورهای تبلیغاتی معطوف شده است. همانطور که قبلا گفته شد اين بازار همچنان يکي از مکان هاي مهم دادوستد تجاري و خريد و فروش محسوب مي شود و توجه به درامد زايي ان بيش از معرفي ان به توريست ها مورد توجه قرار مي گيرد. از انجا که در ايام تعطيلات نوروز که مسافران راهي اين منطقه مي شوند کسبه در تعطيلات به سر مي برند و تعطيلي بازار بازديد از بناي تاريخي مذکور را براي مسافران گردشگران غير ممکن مي کند. همچنين در فصل تابستان گرمای زیاد لارستان مانع سفر بسیاری از گردشگران داخلی به این منطقه و بازدید از این مکان تاریخی است و همین عوامل سبب شده این بازار منحصر به فرد در میان گردشگران ناشناخته بماند.