يكي از موضوعاتي كه چندي است بخشي از فضاي رسانهاي كشور را به خود اختصاص داده اجراي طرح اشتراك نشريات است كه طي دو سال گذشته با هدف حمايتهاي مالي از مطبوعات و گسترش فرهنگ مطالعه در كشور اجرا ميشود. طرحي كه به تبع آن مردم سراسر كشور ميتوانند با پرداخت تنها 50 درصد بهاي نشريه، نشريه مورد نظر خود را در منزل يا محل كار دريافت كنند و مابقي مبلغ را وزارت ارشاد به عنوان يارانه غيرمستقيم به رسانه پرداخت ميكند. بنابر اظهارات برخي اهالي مطبوعات، اجراي اين طرح طي دو سال گذشته توانسته است اقتصاد مطبوعات را از بحراني كه ساليان متمادي بر فضاي رسانههاي كشور حاكم بوده خارج كرده و ميل به ادامه فعاليت و حضور در عرصه اطلاعرساني را در مديران رسانهها زنده كند.
آنچه در پي ميآيد نظرات برخي فعالان مطبوعاتي درباره طرح و مزايايي است كه مردم و رسانهها از اجراي آن بهرهمند شدهاند. ضمن اينكه در سال 95 با تغيير سامانه الكترونيكي و استفاده از نتايج رتبهبندي روزنامهها و ضريب كيفي نشريات، اين طرح وارد فاز تازهاي خواهد شد كه بيترديد، رفع برخي نواقص موجود بر اساس نظر اهالي مطبوعات است. نصرالله پژمانفر، رئیس كميسيون فرهنگي مجلس با تأكيد بر اينكه بايد عدالت در طرح اشتراك نشريات رعايت شود، گفت: ضرورت دارد در اجراي اين طرح از همه نشريات با گرايشهاي مختلف حمايت شود.
وي با تأكيد بر اينكه با اجراي طرح اشتراك نشريات فرصت خوبي براي مردم فراهم ميشود تا دسترسي آسانتري به نشريات داشته باشند، افزود: در عين حال ارتباط مستمري برقرار ميشود و سهم مطالعاتي مردم با در اختيار داشتن اشتراك نشريات تغييرات قابل توجهي خواهد كرد. مردم بسياري از نشريات تازهتأسيس را نميشناسند بنابراين ايجاد سهميه اشتراك ميتواند در افزايش توان مالي اين دست از نشريات مفيد باشد.
داوود غياثوند، رئيس گروه نشريات تحقيقاتي كشاورزي، طرح اشتراك نشريات را حاكي از يك فرجام خوب و آغاز فرازيبلند براي مطبوعات توصيف و تصريح كرد: به جرأت ميتوان گفت دورنماي خوب مديريت اقتضايي توأم با الزامات قانوني، سرعت اجراي طرح را در واحد زمان تسريع ميبخشد. وي در ادامه گفت: اميدواريم با حمايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، روستاهاي كشور نيز در اين طرح مورد توجه قرار داده شوند تا آنها نيز از نشريات كشاورزي در جهت ارتقاي دانش كشاورزي بهرهمند شوند چراكه گروه مخاطبان نشريات تخصصي، با گروههاي عمومي متفاوت است و نگاه ويژه طراحان اين طرح را ميطلبد.
وحيده دينداري، مدير مسئول روزنامه IRANIANS نيز با بيان اينكه طرح اشتراك نيمبها، مانند هر طرح و برنامه ديگري، مطمئناً داراي معايبي هم هست گفت: به يقين اين طرح دريچهاي است براي رسانههاي مستقل و جديد كه جايگاه خود را به عنوان عضوي محق و پايدار در خانواده بزرگ مطبوعات تثبيت كنند. به هر حال در جامعهاي كه سرانه مطالعه تنها دو دقيقه در روز است به يقين توزيع محصولات مطبوعاتي به «ديده شدن» اين رسانه اجتماعي كمك ميكند و از فراموش شدن آن و حذف آن از فرهنگ عامه در وانفساي شبكههاي اجتماعي ريز و درشت جلوگيري ميكند.
وي افزود: طرح اشتراك نشريات، بخصوص براي نشريات نوپا خوب است چون به آنها كمك ميكند در ابتداي راه، ضمن توزيع مناسب و جذب مشترك، از لحاظ اقتصادي تا حدودي مخارجشان را تأمين كنند. براي همين معتقدم اين طرح باعث شده نشريات شهرستاني، نشريات نوپا، نشريات مستقل و بخصوص نشريات خاص نفسي تازه كنند و جان بگيرند.
مجيد شمس، صاحب امتياز و مديرمسئول هفتهنامه شمارش نيز با ابراز اميدواري نسبت به رفع برخي موانع پيش روي طرح در سال 95، درباره طرح اشتراك نيمبهاي نشريات ميگويد: اين طرح به خاطر حمايت غيرمستقيم و در مقصد براي نشريات، ضمن بازيابي هويت مطبوعاتي، باعث پويايي و تحرك بيشتر براي اهالي مطبوعات شده و عاملي جهت رشد كيفي نشريات نيز هست مضاف بر اين به شكل غيرمستقيم تعداد خوانندگان نشريات را نيز افزايش ميدهد.
حسن لاسجردي، سردبير روزنامه تهرانتايمز نيز طرح اشتراك نيمبهاي نشريات را يك ايده موفق در توزيع حرفهاي نشريات و در جهت حمايت از نشريات تخصصي دانست و گفت: بسياري از روزنامههاي تخصصي با اين طرح هم در جذب مخاطب موفقتر خواهند بود و هم هزينههاي بسيار سنگين انتشار را تا حدودي جبران ميكنند. وي افزود: توزيع هدفمند، افزايش مشترك اختصاصي، ارتقاي تعامل ميان مخاطب و رسانه و تضمين عدد متغيري از تيراژ، از جمله مزيتهاي اين طرح است.
جهانشاه خسروي، صاحب امتياز نشريه «نخبگان» نيز درباره اين طرح به خبرنگار ما گفت: هر كار بزرگي در ابتداي كار به اندازه بزرگياش با مشكلاتي روبهروست و اين طرح بزرگ نيز از اين قاعده مستثنا نيست. با اين حال، معتقدم اگر دستاندركاران طرح در وزارت ارشاد، به طور كامل به طرح اشتراك ايمان داشته باشند و از آن حمايت كنند با رفع مشكلات، هر روز شاهد افزايش نشريات بيشتر به اين طرح و گسترش آن به تمام كشور خواهيم بود چراكه در شرايط فعلي، گامي ارزشمند در جهت حمايت از اقتصاد مطبوعات محسوب ميشود.
محسن غفوري، قائم مقام مدير عامل روزنامه «هفت صبح» نيز درباره اين طرح گفت: اگر نقاط ضعف طرح برطرف شود، اتفاق بسيار خوبي در حوزه افزايش شمارگان نشريات و مخاطبان رسانههاي مكتوب رخ ميدهد. وي افزود: از نقاط قوت اين طرح ميتوان به «پرداخت هزينه ارسال به نفع مشترك، پرداخت 50 درصد از هزينه نشريه به نفع مشترك، كمك به نهادينه شدن فرهنگ مطالعه در بين مردم، سوق دادن يارانه مستقيم نشريات به سمت مخاطبان، باز شدن دست ناشر براي گرفتن مشترك از اقصي نقاط كشور بدون داشتن دغدغه ارسال و امكان بازاريابي نشريات براي فروش بيشتر» اشاره كرد.
وي در عين حال عدم پرداخت به موقع اعتبارات مربوط به طرح، و عدم نظارت دقيق بر اپراتورهاي توزيع، وجود برخي كاستيها در سامانه الكترونيك و عدم استفاده از نتايج رتبهبندي در طرح را از جمله نقاط ضعف طرح اشتراك دانست.
فيروز نعيم محبوبي، مدير مسئول روزنامه «نوآوران» نيز با اشاره به برخي كاستيها و موانع، طرح اشتراك وزارت ارشاد را به دلايل بسياري، يگانه راه فعاليت حداقلي مطبوعات در شرايط وخيم فعلي با وجود شبكههاي اجتماعي، خبرگزاريها، سايتها و شبكههاي ماهوارهاي دانست.
ابراهيم نامداري، مدير توزيع روزنامه سينما طرح اشتراك نيمبها را عاملي براي تقويت ارتباط بهتر مطبوعات با مخاطبان و افزايش تيراژ در كنار استفاده درست از منابع يارانهاي ميداند. محمد حيدرى، مدير مسئول و صاحب امتياز «هفت روز زندگى»، «ارديبهشت» و «چراغ»، نيز طرح اشتراك نيمبهاي مطبوعات را تقسيم عادلانه يارانه بر اساس يكسانى در شرايط هزينه و درآمد توصيف كرد و گفت: اين طرح ابتكاري، توسعه كمى و كيفى نشريات را موجب شده و مخاطبان را به مرور درگير مطالعه نشريات مى كند.
قرباني، مديرعامل موسسه نقش اطلس امروز، صاحب امتياز ماهنامههاي «اشراق» و «فروردين» نيز درباره اين طرح گفت: هرچند نشريه خود ما از مواهب اين طرح بيبهره است و با وجود افت كمي فعاليت مطبوعات در چند سال گذشته، شفافيت در عملكرد معاونت مطبوعاتي و نيز اجراي طرحهايي مانند طرح اشتراك نيمبها كه باعث ايجاد ارتباط مستقيم بين نشريه و مخاطب ميگردد جاي قدرداني دارد.
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي سال گذشته، رقمي بالغ بر ١٧ ميليارد تومان براي طرح اشتراك نشريات كشور هزينه كرد و در دو ماه نخست سال ٩٥ نيز رقمي بالغ بر ٣٢ ميليارد ريال به حدود ٤٠٠ رسانه عضو طرح و موزع انتخاب شده از سوي اين رسانهها، پرداخت كرده است. اگرچه هدفگذاري سال 95 اين طرح، رفتن به سمت توزيع سراسري در تمام استانهاي كشور است اما همچنان مشكل سيستم توزيع محصولات فرهنگي در كشور، عاملي مهم در نرسيدن اين محصولات به دست مخاطبان اقصي نقاط كشور است.
با اين حال، استقبال مطبوعات و نشريات كشور از اين طرح طي سال 94 نشاندهنده رضايت از توزيع غيرمستقيم يارانه مطبوعات با هدف افزايش تيراژ و ايجاد امنيتي شغلي براي نشرياتي است كه با مشتركان ثابت ميتوانند هم بهتر به فعاليت مطبوعاتي ادامه دهند و هم در چرخه اقتصادي با مشكلات كمتري دست و پنجه نرم كنند. بايد منتظر ماند و ديد آيا اعتبارات سنگين اين طرح در سالهاي 95 و 96 نيز تأمين و افزايش خواهد يافت يا خير.
