چهار روز از اعلام تصميم ايران مبني بر منتفي شدن برگزاري حج تمتع 95 ميگذرد. كارشكني سعوديها و طفره رفتن آنها از تضمين امنيت زائران ايراني از دلايل عمده اين تصميم بوده و آنگونه كه مسئولان سازمان حج ايران ميگويند مقامات سعودي چندان ميلي براي رسيدن به تفاهم با هيئت مذاكرهكننده ايراني نداشتهاند. اينكه با كنار رفتن ايران از ليست كشورهاي حاضر در مراسم حج، براي سعوديهاي ثروتمند آب از آب تكان نخورد تصور غالب بسياري از مردم بوده است، اما حالا منابع آگاه از بروز برخي اختلافات در دربار آلسعود خبر ميدهد.
خبرگزاري «مهر» به نقل از اين منابع آگاه نوشته است: «پس از تصميم قطعي جمهوري اسلامي ايران مبني بر حضور نداشتن در مراسم حج امسال، عدهاي از شاهزادگان سعودي و حتي تعدادي از مقامات وزارت حج عربستان نارضايتي خود را از رفتار سياسي و به دور از عقلانيت مقامات ارشد دربار اعلام كردهاند.» از قضا رياض كه در صدد تحميل شروط غيرعقلاني خود به دولت جمهوري اسلامي ايران و تحقق حجي غيرعزتمندانه براي حجاج كشورمان بود، نهتنها به هدف خود در اين زمينه دستنيافته، بلكه هم اكنون با تبعات سوء ناشي از برخورد و مواجهه سياسي خود با مقوله حج دست و پنجه نرم ميكند.
نابساماني در دربار كه منابع آگاه اعلام كردهاند، مربوط به بركناري وليعهد عربستان ميشود. «مهر» به نقل از اين منابع نوشته است: « شاهزاده محمد بن نايف، وليعهد در آستانه بركناري و محمد بن سلمان، جانشين وي سعي دارند خود را از اتهام كارشكني در مذاكرات هيئتهاي ايراني و سعودي مبرا كنند و در پاسخ ديگر شاهزادگان دربار، تقصير را بر گردن يكديگر بيندازند.»
از ديگر تبعات تصميم ايران براي سعوديها سانسور و نيز خودسانسوري رسانهاي براي رسانههاي عربي است ؛ وزير خارجه عربستان پيشتر در واكنش رسانهاي به تصميم ايران، هرگونه قصوري را به گردن ايران انداخته و از اشاره به بندهاي منفي و تحكمآميز كشورش در تفاهمنامهاي كه هيچگاه به امضاي ايران نرسيد، سرباز زده است. ممنوعيت نصب پرچم ايران در مكه و حمل قرآن به زبان پارسي در عربستان از جمله اين بندها بودند. مقامات دربار سعودي براي جلوگيري از افشاي اين بندهاي منفي چهار محور را براي رسانههاي خود و نيز رسانههاي قطري و اماراتي وابسته به خود تعيين كردهاند. اين محورها بايد در تحليلها و گزارشهاي آنها در خصوص رخدادهاي به وجود آمده در مراسم حج امسال در دستور كار قرار بگيرد. محتواي اين بندها از اين قرار است:
الف)در تحليلها و گزارشها بايد جمهوري اسلامي ايران به عنوان مقصر اصلي برگزار نشدن حج امسال براي ايرانيان قلمداد و معرفي شود.
ب) هيچ يك از رسانهها حق بيان شروط آلسعود در خصوص حمل نكردن قرآنها با ترجمه فارسي توسط زوار ايراني، نصب نكردن پرچم ايران بر جايگاه زوار ايراني، حضور نداشتن پزشكان ايراني در منا و عرفات و... را ندارد.
ج) لازم است در تحليلها و گزارشهاي رسانهاي روي سياسي كردن مقوله حج از سوي ايران مانور ويژهاي داده شود.
د) رسانهها حق ندارند كمترين اشارهاي بر تأكيد جمهوري اسلامي ايران مبني بر حفظ عزت زوار ايراني در عربستان داشته باشند.
مقامات دربار سعودي به رسانهها اخطار دادهاند كه هرگونه خبر يا تحليلي خارج از چارچوب عنوان شده، منجر به برخوردهاي شديد با آنها خواهد شد.
به گفته مقامات سازمان حج و زيارت كشورمان در طول سه ماه فراخوان زائران براي حج تمتع امسال از 64 هزار نفر فقط 17 هزار زائر ثبتنام كردند كه از اين تعداد هم حدود 6 هزار نفر انصراف دادند. اكنون به نظر ميرسد كه برآورد ضررهاي مالي اين انصراف براي اقتصاد حج عربستان در كنار اجتناب آلسعود از تشديد درگيري سياسي با ايران از جمله دلايل بروز اتفاقات اخير در دربار آلسعود باشد.
