با وجود قرار گرفتن اين استان در منطقه گرم
وخشك اما يكي از قطب هاي مهم كشاورزي ودامپروري وپرورش طيور به شمار آمده كه علاوه بر تامين نيازهاي داخلي استان وكشور
در زمينه صادرات نيز از شهرت جهاني برخوردار است.
طبيعت بکر خراسان جنوبي، چون منطقه شکار ممنوع
درميان منطقه حفاظت شده آرک و گرنک، تالاب کجي نمکزار نهبندان و... با پستانداران و
پرندگاني چون هوبره، قوچ و ميش، عقاب طلايي و... را نبايد از ياد برد.
قاين سرزميني با قدمت 35هزارساله
در ميان شهرهاي استان خراسان جنوبي ، شهرستان قاين از اهميت خاصي
برخوردار بوده چرا كه آثار به جا مانده در
غار خونیک واقع در 20 کیلومتری جنوب قاین نشان از قدمت 30 تا 35 هزار سال پیش از میلاد اين منطقه دارد.همچنين
اهمیت تجاری و اقتصادی قاین به حدی بوده که در قرن چهارم هجری مقدسی آن را دروازه عمان
و بارانداز کرمان و انبار خراسان مي ناميدند.
در ميان آثار به جا مانده وديدني اين شهر مي
توان به مسجدجامع قاین اولین اثرثبتی خراسان جنوبی وبلندترین عمارت شهرقاین به شمار
مي آيد اشاره كرد. آرامگاه ابو محمدحسن ابن منصور مشهور به ابوالمفاخر از رجال علم
ديانت و سياست، فقيه،محدث و رياضيدان قرن ششم هجري نيز در اين شهر واقع است همچنين
،آرامگاه بوذجمهر قاینی یکی از عرفای نامی قرن چهارم و پنجم ه. ق نيز در اين مكان قرار
دارد.
قلعهکوه قاین در فاصله 3کیلومتری جنوب شهر
قاین بر فراز کوهی مرتفع و صعبالعبور ساخته شدهاست، غار خونیک قاینات كه نخستین زیستگاه بشر در شرق ایران به حساب مي
آيد ، موزه آب قاین در محل بنای آبانبار بازار قاین همچنين خانه های قدیمی قارنی،حقیقی،موسوی،صمدی،قلعه
سده،رباط چاهک،امام زاده زیددرداخل شهر قاین،امام زاده زیدالنار درروستای آفریزدر60کیلومتری
غرب قاین،امام زاده عبدالله کارشک در بخش نیمبلوک قاین،غار فارسیان در60کیلومتری قاین
ودرروستای ثغوری از ديگر مناطق ديدني اين استان است.
درحالي كه اين شهرستان در منطقه گرم وخشك واقع
شده است اما از طبيعت زيبا نيز بي بهره نبوده كه مي توان به روستاهای ييلاقي
بیهود،کرغند معروف به ماسوله خراسان جنوبی ،زول، ورزگ، خونیک، روم، کره، بارازو.....
اشاره كرد.
بيرجند مركز فرهنگي خراسان جنوبي
شهربيرجند به عنوان پايتخت خراسان جنوبي نيز
از جمله مناطقي است كه از ديرباز داراي آثار
باستاني تاريخي ومذهبي بسيار بوده است .
اولين شهر ايران که در سال 1320 هـ.ش داراي آب لوله کشي شهري شد ،ساخت مدرسه شوکتيه بيرجند
به عنوان سومين مكان آموزشي به سبک جديد بعد از مدارس دارالفنون و رشديه تبريز ،ساخت سومين فرودگاه کشور سال 1312 را مي توان ازجمله
مهمترين ويژگي اين شهر عنوان كرد.
قلعه بيرجند كه دوره صفويه بنا و در عصر قاجار بازسازي شد، ارگ کلاه فرنگي كه در
6 طبقه به شکل زيگورات در اواخر دوره زنديه و اوايل دوره قاجاريه ساخته شده است. عمارت
اکبريه ، باغ و عمارت شوکت آباد ورحيم آباد از جمله مكانهايي است كه ديدن آنها خالي
از لطف نيست،همچنين منطقه بند دره، آبشارهاي گيوک و چهارده از جاذبه هاي طبيعي و موزه
هاي مشاهير و مفاخر ملي، موزه وقف و ميراث پهلوان، حيات وحش، باستان شناسي و مردم شناسي،
همچنين آستان مقدس شهداي باقريه از ديگر جاذبه هاي بيرجند است.
نهبندان،شهرآسياب هاي بادي
قرار گرفتن شهرستان نهبندان در معرض بادهاي
120روزه سيستان وبلوچستان سبب شده تا از دير باز اين شهر به داشتن آسياب هاي بادي يا
آسبادها معروف باشد، كه دراين ميان مي توان
به روستاهاي چهار فرسخ، گوند، خوانشرف، ميغان و... اشاره كرد كه هم اكنون بعضي از آن
ها مرمت و بازسازي شده است.
همچنين قلعه بزرگ نهبندان از آثار دوره تاريخي
اسلامي است که با خشت و چينه بنا شده است. شهرستان سربيشه، باغ و عمارت مود كه معماري
آن متعلق به اواخر دوره قاجار و اوايل دوره پهلوي است، همچنين آستان مبارکه بي بي زينب
خاتون در فاصله 50 کيلومتري بيرجند و 15 کيلومتري مود و در ارتفاعات روستاي کاهين،
غارهاي چهل چاه و چنشت و بقعه سيد حامد علوي در چنشت ازجمله جاذبه هاي طبيعي و مذهبي
نهبندان هستند.
خانه مستوفي كه ساخت آن به دوران قاجار مي
رسد با داشتن سه بادگير مرتفع و متوالي بر بالاي اين خانه ،حسينيه حاج علي اشرف مدرسه
علميه، قلعه دختر بشرويه، پل ترناو، مسجد جامع ارسک، امامزاده محمدبن اصغر و دشت شقايق
روستاي کرند، منزل ملاعبدا... توني و موزه اشياي تاريخي از جاذبه هاي تاريخي و طبيعي
شهرستان بشرويه است.
وجود آب انبارها، سد تاريخي زو، منطقه نمونه
گردشگري مصعبي و کريمو، کاروانسرا و آب انبارسرايان و مقبره تورانشاه، قلعه قلاع، برج هاي حصار، محوطه تاريخي کله کوپ
آيسک، مسجد جامع دو حصاران نيز ازجمله مكانهاي ديدني سرايان به شمار مي رود.
درشهر خوسف كه به شهر نرگسها معروف است آرامگاه
ابن حسام شاعر برجسته شعر آييني ، روستاي خور در بافت تاريخي آن بناهايي چون قلعه،
آب انبار و مسجد، حسينيه و حمام متعلق به دوره صفويه وجود دارد.
منطقه طبس مسينا، قلعه فورگ، مسجد جامع هندوالان،
قلعه اسديه، آرامگاه سلطان ابراهيم رضا(ع)، بافت تاريخي درميان، حوزه علميه، روستاي
دوشنگان مقبره سلطان ابراهيم و محمد از نوادگان امام موسي بن جعفر(ع) در محله سادات
شهر قديم مدرسه عليا، مسجد جامع شهر تاريخي تون، حمام هاي تاريخي، روستاهاي بيدسکان،
امرودکان، مهويد نيز ازجمله مكانهايي است كه
مي توان درايام نوروز به آنجا رفت .
