احساس شادي و نشاط داراي بازه گستردهاي است كه ميتواند از يك لبخند زدن كوچك به همنوعان تا اعمالي كه كسب لذتهاي واقعي را برايمان فراهم ميكنند شامل شود. حتي دروني كردن برخي رفتارها و اعمال در طول زندگي، ما را به سمت نشاط كه مفهوم كليتر و در واقع پيشرفته شادي است، جذب و هدايت ميكند. پرسش اينجاست كه چه عواملي ميتواند در ايجاد شادي و نشاط واقعي و پايدار به ما كمك كند. بيشك عوامل متعددي در اين زمينه دخيل هستند كه به برخي از آنها ميپردازيم.
شادي و شناخت استعدادهااز جمله عواملي كه در كسب شادي و به خصوص ايجاد و حفظ نشاط در زندگي حائز اهميت است، شناخت استعدادها و تواناييهاي خودمان است. در زندگي مدرن و پرمشغله عصر امروز با دستيابي به اين ابعاد و بعد از آن هماهنگ كردن پتانسيلها و قواي دروني خود با اين ويژگيها و رسيدن به منتهاي توانايي و استعداد و علائق خود، ميتوانيم علاوه بر دستيابي به آرامش و ثبات شخصيت و... به نشاط نيز دست پيدا كنيم.
به عنوان مثال با كشف استعدادها، پتانسيل و قواي دروني و تمركز بيشتر روي نقاط قوت شخصيت خود، ميتوانيم بهترين شغل را متناسب با روحيات و خلق و خويمان برگزينيم و از انجام آن در طول ساليان عمر به نهايت لذت دست يافته و عمق نشاط را در سراسر زندگي و ساير اعمال و رفتار خود حس كنيم. حتي اين نشاط و شادابي ما را در جهت كسب روابط خانوادگي بهتر و عميقتر هدايت كرده و هر روز ما را به مدارج بالاتر ميرساند. به اين ترتيب تا زماني كه به توانمنديها و ظرفيتهاي درونيمان واقف نشويم، نميتوانيم آنها را به منصه ظهور برسانيم و تا وقتي استعدادهايمان عينيت نيافته و جنبه بيروني پيدا نكند، به نشاط و شادابي نخواهيم رسيد.
شادي و الگوهاي تربيتيبدون شك براي دستيابي به نشاط واقعي به يكسري مؤلفهها نياز است. به عنوان مثال استفاده از الگوهاي تربيتي در اين زمينه بسيار مهم است، مثلاً از مدرسه در دوران كودكي فرزندان شروع ميكنيم. با استفاده و بهرهبرداري از ايجاد احساس نشاط در اين دوران ميتوانيم يادگيري را در ميان كودكان افزايش داده و موجب بهرهوري در سطح بالايي نسبت به آموزش دانشآموزان در سطوح مختلف تحصيلي شويم. در اين دوران با شيوه تربيتي مناسب ميتوانيم اشتياق، لذت و احساس عميق نشاط را از تحصيل در فرزندانمان به وجود بياوريم.
شادي و معنويتاستفاده از معنويت كه امروزه در حيطه روانشناسي مثبتنگر با عنوان معنا درماني مطرح ميشود، به افزايش پايبندي به ايمان و اعتقادات افراد و كسب لذتهاي معنوي عميق در وجود افراد مرتبط است و باعث شكلگيري احساس عميق نشاط در وجود افراد ميشود. با يك نگاه ساده به پيرامون خود متوجه ميشويم افرادي كه اعتقاد و ايماني قوي به لحاظ مذهبي دارند داراي روحيهاي شاد و رفتاري توأم با آرامش و مهرباني با ديگران هستند. معنويت از جمله عواملي است كه يك شادي و نشاط عميق و پايدار در انسان ايجاد ميكند.
شادي و عوامل دروني و بيرونيدر يك تقسيمبندي ديگر از جمله عواملي كه بر ايجاد يا زوال احساس شادي و نشاط مؤثر هستند به دو دسته كلي تقسيم ميشوند. عوامل بيروني همچون شرايط خانوادگي، محله زندگي و اشتغال و عوامل دروني مثل سلامت جسماني، رواني، اجتماعي و معنوي.
برخي عوامل ديگر را كه ميتوان در دو دسته ديگر قرار داد عبارتند از: خصوصيات عيني و خصوصيات ذهني(آرماني). خصوصيات عيني كه فرد در زندگي با آن مواجه ميشود، همانند اشتغال و ازدواج، ثروت و خصوصيات ذهني (آرماني) كه شامل تمامي عواملي است كه جزو تصورات ذهني و مقايسهها و برداشتها و در واقع طرز تفكر در جريانهاي زندگي است و بر شكلگيري شادي و نشاط مؤثر است.
شادي و مثبتانديشيلازمه شادي و شاد بودن چيزي نيست جز مثبتانديشي و جستوجوي خوبيها و زيباييها. انسان با نگرش منفي به دنيا چيزي جز روحيهاي افسرده، چهرهاي غمگين و حالتي خشمگينانه ندارد و اين نگرش منفي، تخريبگر جامعه است. در جامعه غمزده، انرژي افراد صرف برطرف كردن اندوه و ناراحتي شده و ديگر فرصتي براي توليد و توسعه باقي نميماند. به تجربه ثابت شده شادي و نشاط، ماده اوليه تغيير جامعه، تحول و تكامل دروني انسانهاست.
شادزيستن را بايد آموختبرخي جامعهشناسان و صاحبنظران بر اين عقيدهاند كه بسياري از افراد جامعه ايراني شيوههاي درست شاد زيستن را بلد نيستند. به عبارت ديگر در جامعه، شيوههاي شناخته شده و متعارف كمتري براي شادماني وجود دارد و در برخي مواقع شادمانيهاي عمومي نيز در تعارض با نظم و امنيت اجتماعي قرار ميگيرد.
كارشناسان و صاحبنظران معتقدند افزايش اميد به زندگي مطمئناً ميتواند در شادي و شادماني ما تأثيرگذار باشد و متقابلاً نااميدي را دور كرده و باعث جلوگيري از منزوي شدن نقش افراد ميشود.
شادي و ظهور و بروز ويژگيهاي خوبنكته مهم اينجاست كه برخي از ويژگيهاي خوب فردي و اجتماعي را افراد هنگام شادي و نشاط به دست ميآورند، خلاقيت بيشتر در انجام كارها، ايجاد احساس خوشبيني در فرد براي تصميمگيريهايش در زندگي و حتي ايجاد احساس اميدواري. آثار و نتايج نشاط اجتماعي بر جامعه و شهروندان آن در ابعاد مختلف روحي، رواني و... بر هيچ كسي پوشيده نيست. به عنوان نمونه برخي از جوامعي كه داراي نشاط اجتماعي هستند، به احساساتي از قبيل شكلگيري احساس تعلق اجتماعي، همبستگي اجتماعي، مسئوليتپذيري و در نهايت در شكلگيري و ارتقاي شخصيتهاي سالم دست پيدا كرده و ميتوانند افرادي داراي شخصيت سالم و پر از احساس نشاط و شادماني را تربيت كنند. افراد چنين جامعهاي با روحيه و انرژي مضاعفي به كار و فعاليت ميپردازند و منشأ آثاري ارزشمند در زندگي خود و ديگران ميشوند.
*روانشناس 
