قرار شد در اين بنياد تازه تأسيس از حقوق كساني كه جانشان را در راه مبارزات انقلاب از دست دادهاند يا دچار صدمات جسماني شدهاند دفاع شود. حضرت امام با اولويت دادن به اين اصل مهم در همان اولين ماههاي پيروزي انقلاب، نشان دادند كه رسيدگي به خانواده شهدا و ايثارگران يكي از اصول مهم انقلاب است. فرماني كه موجبات دلگرمي خانوادههاي داغديده را فراهم كرد و دلدادگي متقابل امام و انقلابيون به يكديگر را به خوبي معنا كرد.
به گزارش «جوان» پيش از شروع جنگ و حتي پيروزي انقلاب ايده تأسيس نهادي براي دفاع از حق جانباختگان مبارزه در راه انقلاب به فكر جمعي از روحانيون رسيده بود. پس از تظاهرات 15 خرداد 42 كه با سركوب شديد حكومت وقت همراه بود گروهي از روحانيون مبارز به دستور امام در پي رسيدگي به خانواده جانباختگان اين تظاهرات برآمدند و اين تشكيلات تا زمان پيروزي انقلاب در 22 بهمن ۱۳۵۷ به فعاليت خود ادامه داد. بسياري از بازاريها و روحانيون متنفذ به ياري خانوادههاي داغديده ميشتافتند و اجازه نميدادند داغ از دست دادن عزيز آنها را از ادامه راه دلسرد كند. اين گروه بدون سروصدا و در خفا كمكهايشان را به خانوادههاي انقلابيون ميرساندند تا در نبود عزيزشان با مشكل مواجه نشوند.
پس از پيروزي انقلاب يكي از اولين اقدامات امام بسط و اجرايي كردن اين ايده بود. امام همواره حمايت از قشرهاي گوناگون ملت را سرلوحه برنامههاي خويش قرار ميدادند. ايشان در نامه فرمان تأسيس بنياد شهيد ميفرمايند: «نهضت اسلامي و پيروزي انقلاب اسلامي، مرهون فداكاري قشرهاي مختلف ملت است كه در صف اول بايد شهداي انقلاب ـ رحمة الله عليهم ـ و كساني كه در اين راه معلول و آسيب ديده شدهاند را محسوب داشت. لهذا بايد رسيدگى كامل به خاندان شهدا و آسيبديدگان و معلولين در اين راه، چه در حال انقلاب و چه قبل و بعد از آن به نحو احسن و با مراعات احترام آنان بشود.»
حضرت امام در اين فرمان، به اولويتهاي دهگانهاي مثل اولويتهاي فرهنگي، اقتصادي، استخدامي و درماني توجه كرده است و دولت را به رسيدگي امور خانوادههاي شهيدان در اين 10 اولويت موظف ميكند. تأكيد بسيار، توجه خاص و ريزبيني ويژه امام در اين حكم، از دِين بزرگي خبر ميدهد كه شهيدان انقلاب بر گردن ملت و دولت ايران دارند. امام خميني با اشاره به بلندي مقام شهيدان، درباره بنياد شهيد كه وظيفه پاسداري از مقام شهيدان و حمايت از خانوادههاي بزرگوار آنان را برعهده دارد ميفرمايد: «بنياد شهيد، از همه بنيادها افضل است؛ براي اينكه شهيد از همه افراد افضل است. خدمت در بنياد شهيد، در رأس خدمتهاست.»
چند ماه پس از تأسيس بنياد شهيد با شروع جنگ تحميلي وظايف بنياد بسيار بيشتر و سنگينتر شد. رزمندگان زيادي در راه دفاع از كشور شهيد و جانباز ميشدند و رسيدگي به امور آنها كار بيشتري را ميطلبيد. چشم اميد بسياري از خانوادهها به بنياد شهيد بود و آنها دلگرم به حمايتهاي بنياد بودند. پس از پايان جنگ در كنار خانواده شهدا وضعيت درمان جانبازان و آزادگان به وظايف بنياد شهيد افزوده شد و كار اين بنياد انقلابي را سختتر از گذشته كرد.
رهبر معظم انقلاب نيز با تأكيد بر نقش مهم و حياتي بنياد شهيد ميفرمايد: «بنياد شهيد يكى از بركات انقلاب و از نشانههاى حقانيت انقلاب و امام خمينى رضوانالله تعالى عليه كه همواره بر لزوم حفظ احترام خانوادههاى معظم شهدا تأكيد مىكردند محسوب مىشود. اين بنياد با مجموعه انسانى حساس و ظريف كه در اخلاص، وفادارى، ايمان و عمل صالح اعضاى تشكيلدهنده آن هيچ ترديدى وجود ندارد، مواجه است. لذا خدمت به اين مجموعه انقلابى را بايد يك افتخار بزرگ دانست.» طبق گفتههاي محمدعلي شهيدي رئيس بنياد شهيد در سال 92، حدود 220 هزار شهيد، 505 هزار جانباز و حدود 50 هزار آزاده در ايران داريم كه وظيفه رسيدگي به آنها با بنياد شهيد است.
