شرق دور و به خصوص حوزه جنوب شرق آسيا از مناطقي است كه با وجود پتانسيلهاي قابل توجه اقتصادي- سياسي اما نقش چنداني در دستگاه ديپلماسي نداشته و سكاندار و مسئولان اين دستگاه طي سالهاي گذشته كمتر رفت و آمدي به اين مناطق داشتهاند اما به نظر ميرسد حالا وزير خارجه قصد دارد نگاهي به سمت اين منطقه داشته باشد. محمدجواد ظريف براي يك سفر دورهاي عازم شرق دور شده و جاكارتا، پايتخت اندونزي، اولين نقطه اين سفر است تا بعد از آن نوبت به سنگاپور، برونئي، تايلند و استراليا برسد. شركت در دو نشست بينالمللي گوشهاي از برنامه ظريف در اين سفر است كه اولي نشست فوقالعاده سازمان همكاري اسلامي در اندونزي است و دومي چهاردهمين نشست وزراي خارجه مجمع همكاري آسيا در تايلند. دست كم همين دو نشست و به خصوص نشست اولي و كشور ميزبان آن اهميت اين منطقه و توجه بيشتر به آن در دستگاه ديپلماسي را نشان ميدهد.
نشست فوقالعاده سازمان همكاري اسلامي به درخواست دولت فلسطيني و براي رسيدگي به اقدامات رژيم صهيونيستي در زمينه يهوديسازي قدس و تهديد مسجدالاقصي از سوي اين رژيم برگزار شد. اين موضوع با وجود حساسيت خاص آن براي جهان اسلام با توجه به وضعيت اين روزهاي سوريه و سياستهاي مداخلهجويانه آلسعود در يمن و بحرين به حاشيه رانده شده اما اندونزي آماده شده تا با برگزاري نشست فوقالعاده سازمان همكاري اسلامي دوباره آن را به جهان اسلام گوشزد بكند. اندونزي با جمعيتي بالغ بر 238 ميليون نفر و تركيب 86 درصدي مسلمان آن بزرگترين جمعيت مسلمان در ميان كشورهاي اسلامي را دارد و همين نيز پتانسيل قابل توجهي به اين كشور براي نقشآفريني در جهان اسلام ميدهد. دستگاه ديپلماسي ميتواند از اين پتانسيل در برابر نقش مخرب آلسعود و متحدان اقماري آن در وضعيت فعلي جهان اسلام استفاده بكند، به خصوص اينكه آلسعود در مداخلهجوييهاي خود نه تنها در جهت منافع رژيم صهيونيستي حركت ميكند بلكه از مشاركت مستقيم اين رژيم برخوردار است. در واقع، اندونزي جداي از تركيب مسلمان آن به واسطه جغرافيايي در حيطه حوزه عربي قرار ندارد تا آنكه تاثيري از جاهطلبيهاي آلسعود داشته باشد و ميتواند با نگاه منطقي اوضاع جهان اسلام را رصد كرده و اين ويژگي امكان پيگيري منافع جهان اسلام بدون بلندپروازيهاي كوتاهمدت عربي را براي اين كشور فراهم ميكند. ورود وزير خارجه به اين كشور ميتواند نقطه شروع مناسبي در اين جهت باشد اما اگر اينكه به يك حضور تشريفاتي در نشست فوقالعاده سازمان همكاري اسلامي و ايراد نطقي در آن محدود نشود بلكه برنامه جامع و مفصلي براي ايجاد همسويي بين دو كشور در جهت پيشبرد منافع كلان جهان اسلام هم در دستور كار باشد. روشن است داشتن چنين برنامهاي با توجه به منافع دو كشور تقويت ميشود و بايد گفت كه اندونزي با توجه به قدرت اقتصادياي كه دارد پتانسيل قابل توجهي براي تأمين منافع دو كشور دارد. اين كشور بزرگترين قدرت اقتصادي در حوزه جنوب شرقي آسيا و هشتمين كشور در جهان از جهت توليد ناخالص داخلي و يكي از اعضاي گروه 20 است جداي از اينكه بنابر گزارش سازمان تجارت جهاني، (WTO)، اندونزي بيست و هفتمين قدرت صادراتي در جهان است. اين ميزان بالا از توان اقتصادي باعث ميشود تا اين كشور جايگاه قابل توجهي در روابط با ايران داشته باشد، چنان كه تمايل قابل توجهي در اين زمينه نيز دارد. قرار است مذاكرات بين دو طرف در هفته جاري در مورد ساخت پالايشگاه و سرمايهگذاري در بخش گاز و پتروشيمي انجام شود و سفر ظريف به اين كشور ميتواند گام جدي در اين زمينه باشد، به خصوص اينكه ميزان كم توليد نفت اندونزي، نياز اين كشور براي انرژي را تأمين نميكند و همين نيز باعث شده تا اين كشور بازار مناسبي براي صادرات نفت ايران باشد. اين ميزان از زمينه مناسب براي رشد روابط اقتصادي دو كشور عرصه مناسبي را در جهت همسويي بيشتر دو كشور در جهان اسلام فراهم ميكند كه بايد گفت دستگاه ديپلماسي پيوند دو جهت از روابط اقتصادي و سياسي را بايد با هم در نظر بگيرد تا آنكه از توان اندونزي هم براي بالا بردن سطح روابط اقتصادي و هم براي تأمين منافع جهان اسلام استفاده كند. اين مهم با توجه به وضعيت بحراني جهان عرب و جاهطلبيهاي شاهنشينهاي اين جهان اهميت ويژهاي دارد تا يكي از مهمترين كشورهاي اسلامي در شرق دور نقش فعالي را با همراهي ايران در جهان اسلام بازي كند.
