كوتاه شدن روز و طولانيشدن شب در زمستان ابتكار عمل را براي شناساييهاي بهتر و انجام عمليات دقيقتر به رزمندگان ميداد و به همين دليل بيشتر عملياتهاي بزرگ ما در سه ماهه آخر سال انجام شده است. در ميان ماههاي زمستان، ديماه به دليل سير حوادث و اتفاقاتي كه در آن صورت گرفته ماه مهم و حساسي است. وقتي به تاريخ هشت ساله دفاع مقدس نگاه مياندازيم، متوجه ميشويم مجموع اتفاقات اين ماه در طول اين سالها، ماه دي را از ديگر ماههاي سال متمايز كرده است.
در همان اولين سال جنگ قسمتهاي زيادي از مناطق مرزي در جنوب كشور به اشغال عراق درآمد ولي شهر آبادان به دليل مقاومت مردمي هيچگاه به تصرف دشمن درنيامد. ارتش بعث هم كه براي اشغال اين شهر مهم نفتي برنامههاي زيادي در سر داشت در دي ماه 59 مناطق مسكوني آبادان و جزيره مينو را مورد حمله شديد قرار داد و از زمين و هوا بمباران كرد. حملاتي كه ۸۸ شهيد و صدها زخمي بر جاي گذاشت و به يكي از تلخترين روزهاي جنگ تبديل شد.
وقتي سال 1365 «سال سرنوشت» نام گرفت، بسياري از مردم و رزمندگان منتظر عملياتي بزرگ در اين سال بودند. عاقبت انتظارها در سوم ديماه رنگ واقعيت گرفت و عمليات مهم و بزرگ كربلاي4 انجام شد. سپاه پاسداران براي اولين بار در يك تدارك وسيع موفق شده بود 300 گردان رزمي را براي يك عمليات سازماندهي، تجهيز و آماده كند كه در طول جنگ بيسابقه بود.
اين عمليات كه با هدف تسخير جزيره امالرصاص و ساير جزاير و جادههاي اطراف تا محاصره شهر بصره انجام ميگرفت در ادامه به اهداف پيشبيني شده دست نيافت. با شروع عمليات، شواهد و قرائن نشان ميداد كه دشمن از طرح عمليات خودي آگاه شده و با آمادگي و هوشياري كامل، مهمترين معبر عملياتي را مسدود ساخته است. بدين ترتيب دشمن دو طرف معبر كمعرض آبي «امالرصاص» را كه از آن با عنوان «تنگه عمليات» ياد ميشد، مسدود كرد. هر چند رزمندگان با رشادت فراوان توانستند اين سد را بشكنند ولي اجراي انبوه آتش دشمن روي نقاط خاص و حساس اروندرود امكان رسيدن گردانها به هم را ممكن نكرد و كربلاي4 در ادامه با عدمالفتح مواجه شد.
پس از اين عدمالفتح زمينه براي انجام عمليات بزرگ ديگري به فاصله دو هفته مهيا شد. عراقيها كه تصور نميكردند نيروهاي رزمي ايران به اين سرعت سازماندهي شوند در نوزدهم دي ماه با انجام عمليات كربلاي5 غافلگير شدند. كربلاي5 كه در ادامه عمليات كربلاي4 انجام ميشد به فرماندهي سپاه جهت فتح بصره شروع شد. ايران در اين عمليات حدود ۱۵۰ كيلومتر از منطقه اشغالي شلمچه و قسمتي از خاك عراق را تصرف كرد و باعث شد خطوط پدافندي ايران در نزديكي پتروشيمي عراق ايجاد گردد.
در كنار اتفاقات ريز و درشت دي ماه، عمليات هويزه به فرماندهي ارتش در سال 1359 خودنمايي ميكند. اين عمليات كه جزو اولين عملياتهاي منظم ايران به شمار ميرفت در روز دوم با شهادت دانشجويان پيرو خط امام مواجه شد. در 16 دي حسين علمالهدي به همراه تعدادي از نيروهاي دانشجو و نظامي در منطقه هويزه به محاصره نيروهاي ارتش بعث درميآيد كه در پي آن بیش از 70 نفر نيروهاي مؤمن، متعهد، تحصيلكرده و انقلابي از اعضاي سپاه و بسيج كه تعدادي از آنها از دانشجويان پيرو خط امام بودند به شهادت رسيدند و تعدادي نيز با تن مجروح و با استفاده از تاريكي شب خود را به نيروهاي خودي رساندند تا به عنوان پيامآوران حماسه هويزه رسالت سنگينتري را بر دوش بگيرند. هر چند شهر هويزه در 18 دي به اشغال بعثيها درميآيد اما مقاومت مثالزدني دانشجويان پيرو خط امام و نيروهاي انقلابي به تدريج در قالب سپاه و بسيج سازماندهي ميشوند و با ديدن آموزشهاي نظامي لازم از تجربههاي تلخ و شيرين جنگ بهرهبرداري ميكنند.
همچنين در ديماه اولين حمله شيميايي عراق عليه ايران در اولين سال جنگ رقم ميخورد. سابقه اولين حمله ثبت شده شيميايي عراق به 23 دي ماه 1359 بازميگردد كه نيروهاي ايراني را در 50 كيلومتري غرب ايلام با گلوله شيميايي مورد حمله قرار داد و شماري را مصدوم كرد. از آن پس، عراق به استفاده از اين سلاح ادامه داد.
ديماه در تاريخ دفاع مقدس دريچهاي براي انجام عملياتهاي بزرگ بوده است. اولين ماه از فصل زمستان كه ميرسيد رزمندگان خودشان را براي كارهاي بزرگ آماده ميكردند. ميدانستند كه انجام هركدام از اين عملياتهاي بزرگ چه تأثير مهمي بر جبهههاي نبرد دارد.
