درست يك سال پيش بود كه تابلوي افتتاح فستفود در ضلع جنوبي ميدان نصب شد و از همان روزهاي اول اين فستفود شد يك مكان شلوغ كه ظهرها مخصوصاً جاي سوزن انداختن نبود و الان بعد از يك سال چنان كار و بارش بالا گرفته كه هر وقت از روز از اين ميدان رد ميشوم جمعيت بسيار زيادي را ميبينم كه فيش به دست توي صف طولاني براي خريد غذا از اين رستوران ايستادهاند. نميدانم چرا، اما بيشتر از اينكه از ديدن اين همه جمعيت توي يك صف خوشحال باشم ناراحتم و از اين غصه ميخورم كه چرا بايد فستفود جاي خود را اين قدر زياد در بين مردم باز كرده باشد در حالي كه پزشكان همواره بر مضرات استفاده از فستفود تأكيد دارند.
غذاهاي چرب و مضر در منوي فستفود
منوي اين رستوران پر است از انواع فستفودهاي چرب و مضر و غذاهايي كه از سوسيس و كالباس درست شدهاند در حالي كه تا دلت بخواهد پزشكان و فعالان حوزه بهداشت و درمان و دوستداران سلامت درباره خطرات استفاده از سوسيس و كالباس توضيح دادهاند.
غذاهاي چرب و مضر اين رستوران شلوغ البته با سسهاي سفيد و قرمز يا سسهاي ديگري همراه است. سسهايي كه گاه سرتاسر يك ساندويچ را پر كرده و از گوشه و كنار ساندويچ بيرون زده است.
با ديدن سسهاي سفيد روي ساندويچ و پيتزا در اين فستفود ياد اين توصيه پزشكان ميافتم كه از سس مايونز به عنوان «سم كبد» ياد ميكنند و همواره به افراد توصيه ميكنند تا جايي كه ميتوانند از خوردن سس مايونز خودداري كنند.
نوشابه، دوغ گازدار، دلستر و انواع نوشيدنيهاي مضر نيز در يخچال فستفود به چشم ميخورد. بوي غليظ روغن مشامم را در اين فستفود شلوغ آزار ميدهد بوي روغنهايي كه كاملاً مشخص است براي چندمين بار داغ شده و مورد استفاده قرار گرفته است.
به خاطر آنچه درباره ضررهاي فراوان استفاده از غذاهاي فستفودي شنيدهام خيلي اهل رفتن به فستفود و خوردن ساندويچ و پيتزا نيستم، البته اعتراف ميكنم كه خيلي دوست دارم اما بيشتر از هرچيزي سلامتيام برايم مهم است. بر همين اساس اصلاً آدم فستفودي نيستم اما امروز براي تهيه گزارش سري به اين فستفود زدهام.
زندگي در عصر ساندويچ
زندگي در دوره امروز به زندگي در عصر ساندويچ مشهور شده است، اين مسئله حتي روي نوع تغذيه افراد تأثير گذاشته بهگونهاي كه در كلانشهرها تعداد فستفودها هر روز رو به افزايش است و افراد خصوصاً نوجوانان و جوانان از اين نوع غذاها استقبال ميكنند و رستورانهاي شيك فستفود با نامها و رنگ و لعاب جذاب هميشه مالامال از جوانان است. خوب يادم است يك زماني وقتي در خيابانهاي شهر سراغ يك غذاخوري را ميگرفتيم آدرس كبابي يا رستوران را ميدادند، بعضيها هم كه علاقه زيادي به آبگوشت داشتند و مزاجشان با غذاهاي سنتي سازگار بود دنبال آدرس ديزيسرا بودند. براي صبحانه يا عصرانه هم تا دلتان ميخواست گوشه و كنار اين شهر كافه، قهوهخانه يا كلهپزي و جگركي بود، حالا در اين ميان در بين انواع غذاخوريها چند مغازه هم بودند كه تابلوي كوچك ساندويچي روي آن خودنمايي ميكرد. اين روزها اما موضوع كاملاً متفاوت شده و مزاج آدمها تغيير كرده است و بيشتر از هر چيز ديگر تا دلت بخواهد در اين شهر فستفود ميبيني. انواع ساندويچ، پيتزا، اسنك، فلافل و غذاهاي مضر ديگري كه بيماري، ارمغان اين نوع غذاهاست.
از سفره مادر خبري نيست
شايد ديگر خيلي وقت است كه درخانهها سفره بزرگ و رنگين، گلدار و پرمهر مادر پهن نميشود. شايد الان در خيلي از خانوادهها حتي يك وعده غذا را كنار هم ميل نميكنند. از والدين گرفته كه صبح تا شب سركارند تا فرزندان كه يا مدرسه و دانشگاه ميروند يا انواع كلاسهاي مختلف. براي همين وقتي از كنار يك خانه رد ميشويم مثل قديمها نيست كه بوي پلوي خوشعطر ايراني كوچه را پر كرده باشد.
قرمهسبزي، خورشت قيمه، چلو مرغ، آبگوشت، اشكنه، پلو بادمجان و دهها غذاي سنتي ايراني ديگر اين روزها جايشان حسابي خالي است. در عوض تا دلتان بخواهد فستفودهايي را ميبينيم كه منوي آنها پر است از غذاهاي چرب و مضر و مشترياني كه گاه براي خوردن اين غذاهاي مضر به صف ميايستند.
اين همه درحالي است كه پزشكان و دوستداران سلامت همواره در خصوص مضر بودن غذاهاي فستفودي هشدار ميدهند، ضمن اينكه فرهنگ استفاده از آنها هم يك فرهنگ غذايي وارداتي است كه افراد را از خانه بيرون آورده و به سمت رستورانها ميبرد.
از كتابفروشي تا فستفود
اين روزها شاهد افزايش فستفودها در سطح جامعه هستيم و هر روز در گوشه و كنار شهر خصوصاً خيابانهاي شلوغ و ميادين پرتردد در شهر تابلوي افتتاح يك فستفودي جديد را ميبينيم.
به عنوان مثال، ميدان انقلاب تهران كه هميشه به عنوان پاتوق و بورس كتابفروشيها معروف و از ديرباز محل عرضه غذاي روح يعني كتاب بوده است، اكنون نيز اگرچه كتابفروشيها همچنان هسته اوليه صنف اين ميدان را تشكيل ميدهند اما برخي از اين واحدهاي صنفي در چند سال اخير تغيير كاربري داده و از غذاي روح به غذاي جسم آن هم از نوع مضر روي آورده و فستفودها جاي كتابفروشيها را براي دانشجويان دانشگاه تهران، كسبه، مردم و عابران گرفته است.
با كمي جستوجو در ميدان انقلاب و خيابانهاي اطراف چشمم به فستفودهايي ميافتد كه در جاي جاي ميدان تاريخي انقلاب جاخوش كردهاند. ساندويچيها و پيتزاييهايي كه حسابي جاي خود را در ميان مشتريهايشان باز كردهاند و در اين ميان فلافل فروشها نيز به اين گروه اضافه شدهاند.
برخي از اين مغازهها مخصوصاً هنگام ناهار ظهر حسابي شلوغ ميشوند و جاي سوزن انداختن هم نيست و با وجود توصيه و تذكرات فراوان و جدي پزشكان در خصوص ضررهاي استفاده از فستفودها شاهد اين هستيم كه در ميدان انقلاب و در دهها خيابان تهران خصوصاً خيابانهاي شلوغ و پرتردد هر روز بر تعداد فستفودها افزوده ميشود.
تأثير فستفودها بر شيوع سرطان
اين همه در حالي است كه نگاهي به آماري كه از سوي متوليان بهداشت و درمان در خصوص ضررهاي استفاده از فستفودها ارائه ميشود حسابي برنگرانيها افزوده است. خوب يادم است حتي در يكي از گزارشهاي تلويزيوني كه چندي پيش از صدا و سيما پخش شد زماني كه دكتر هاشمي وزير بهداشت و درمان مشغول بازديد از يكي از مراكز عرضه مواد غذايي بود وقتي به وي غذايي را كه با سوسيس تهيه شده بود تعارف كردند وزير بهداشت از خوردن آن امتناع كرد و گفت: «از خوردن سوسيس ميترسم.»
ضمن اينكه، پزشكان بسيار زيادي در خصوص مضر بودن استفاده بيرويه و طولانيمدت از فستفودها تذكرات و هشدارهاي جدي داده و خواستار نظارت بيشتر در خصوص ارائه پروانه فعاليت براي فستفودها شدهاند.
به عنوان نمونه دكتر حسين يوسف فام متخصص و جراح كولوركتال دانشگاه علوم پزشكي تهران كه چندي پيش در كنگره سرطان بيمارستان رضوي مشهد صحبت ميكرد با بيان اينكه علت اصلي شيوع سرطان روده بزرگ تغيير سبك زندگي مردم است، اعلام كرد: كاهش فعاليت، كمبود ورزش در جامعه، كاهش مصرف فيبر غذايي و افزايش مصرف مواد سرطانزا مثل فستفودها و مواد حاوي نيترات، كاهش مصرف موادي حاوي آنتي اكسيدان مثل سبزيجات تازه و عوامل محيطي همچون وجود اشعههاي مضر، دود و سرب و مواد سرطانزاي شيميايي موجود در هوا همگي از جمله عوامل مؤثر برشيوع سرطان است.
به هر حال آنچه مشخص است اينكه اين روزها فستفودها بدجوري جاي خود را دربين مردم بازكردهاند، مسئلهاي كه حتي باعث تغيير سبك زندگي مردم شده است. گوشه و كنار خيابانهاي شهر تا دلت بخواهد فستفود افتتاح شده و برگههاي تبليغاتي اين فستفودها هر روز از لابهلاي در منازل راهي خانهها ميشوند و اگر فكري براي اين موضوع نشود به زودي با جامعهاي روبهرو خواهيم شد كه برخي از افراد آن از بيماريهاي گوارشي، بيماريهاي قلبي و عروق و خداي ناكرده سرطان رنج ميبرند. راستي چقدر دلم براي سفره پرمهر مادر تنگ شده است. ياد قرمهسبزيهاي خوشمزه مادر به خير...
