طبيعي است زماني كه سخن از جلوگيري از نفوذ غرب به ميان ميآيد، نفوذ فرهنگي پيشتر از نفوذ سياسي مطرح است. در حوزه فرهنگي هم جامعه ما به واسطه امواج بيمرز پيامهايي كه از طريق تصاوير تلويزيوني و شبكههاي اجتماعي وارد ميشود، زمينه پذيرش فرهنگ غربي را دارد.
طبيعي است كه در مقابل حركت رو به جلوي فرهنگ غربي ما نوعي دفاع و بعد حمله متقابل داشته باشيم، نوعي مصونسازي و سپس توليد و صدور محتواي فرهنگي ديني و ملي. متأسفانه تلاش داخلي براي مصونسازي و البته توليد محتواي فرهنگي ديني و ملي دچار خدشه و آسيبهايي شده است، سرعت دريافت پيام ما از غرب بيشتر از سرعت دفاع و توليد محتواي ماست و همين مسئله باعث ميشود كه مسئولان سياسي و فرهنگي نظام و كارشناسان فرهنگي مدام در خصوص اين قضيه هشدار بدهند اما در اين ميان پاسخ متقابل و برابر توليد نميشود.
در چنين شرايطي اگر از حجم هشدارها كاسته شود و توان بيشتري بر حجم توليد محتواي فرهنگي براي ارسال به جامعه مهاجم به كار گيريم، طبيعي است كه نگرانيهايمان كمتر ميشود. اين روزها نسبت به سبك زندگي، نسبت به باورهاي داخلي و اتكا به توان بومي و ظرفيتهاي مادي دروني جامعه خودمان دچار چندگانگي گفتار و كلام هستيم، توان مادي ما بالاست ولي متأسفانه در ظاهر تصوير و كلامي و رسانهاي يا همان بروز جلوه بيروني وانمود ميكنيم كه پذيراي فراوردههاي فرهنگ غربي هستيم. آسيب بسيار جدي درباره تهاجم فرهنگي، چندگانگي و اختلاف داخلي ميان صاحب نظران و كارشناسان در كليه حوزههاي سياسي، ارتباطي و فرهنگي است.
ما آنقدر كه در داخل به خود مشغول شدهايم و براي تخريب يكديگر توليد محتوا ميكنيم به صورت متحدالشكل و پرقدرت در برابر تلاش فرهنگ غربي رفتار واحد و يكسان نداريم. هر كارشناس فرهنگي به جاي پرداخت به اصل تهاجم به مصداقهاي ظاهري كه خودش يا همفكرانش از افراد داخلي يافته، متمركز است و اينگونه است كه عامه مردم بيدفاع در برابر فراوردههاي فرهنگي و البته تأثيرپذيري مستمر از اين فرهنگ وارداتي رها شدهاند.
در اين ميان آنقدر كه گروههاي داخلي نسبت به همين محصولات تصويري توليدي تلويزيون و سينماي خودمان واكنش نشان ميدهند در برابر محصولات غربي و ماهوارهاي واكنشي ندارند، مصداق سادهاش واكنش پزشكان به سريال «در حاشيه» مهران مديري بود كه پس از مدتها مردم را حول محور تلويزيون ملي خودمان جمع كرده بودند و اين روزها هم اعتراض اتحاديه وكلا به سريال «تنهايي ليلا» كه يكي از كاراكترهاي داستانش وكيل است و همچنين اعتراضات يكي از روزنامهها به برنامه پرمخاطب خندوانه.
مديران و دستاندركاران فرهنگي ما به جاي اينكه در برابر شبكههاي ماهوارهاي موضع بگيرند در برابر برنامههاي داخلي موضع ميگيرند و حتي اگر هم قرار باشد به مسئله شبكههاي ماهوارهاي بپردازند، تأكيدشان به مقابله با شبكههاي سياسي مانند بيبيسي، VOA و من و تو است در حالي كه عامه مردم مخاطب سلسله شبكههاي جم هستند و اصلاً شايد چند ماه يك بار هم پاي تماشاي اخبار شبكههاي سياسي ماهوارهها ننشينند.
در چنين شرايطي حتي اگر يك سريال يا مجموعه يا فيلم سينمايي يا تئاتر مخاطب پسند باشد و مردم را از پاي تماشاي شبكههاي ماهوارهاي بلند كند، خود ما در مقابل اين توليد مخاطبپسند داخلي موضع ميگيريم و كمر به نابودياش ميبنديم، مانند همين موضعگيريهاي اخير عليه فيلمهاي سينمايي پرفروش، چرا ما اين نيروي مقابله را در برابر شبكههاي فارسي زبان جم كه با سريالهايش تصوير ذهني مخاطبان ما را تغيير داده است، نميگذاريم.
به باور من راه مقابله با نفوذ فرهنگي غرب، كنار گذاشتن تمركز بر توليدات مخاطبپسند داخل و تقابل در برابر برنامههاي شبكههايي مانند جم است.
