علت جايگاه مهم اين شهر را در دوران مبارزات ستمشاهي در چند موضوع ميتوان جستوجو كرد:
1ـ وجود بارگاه ملكوتي امام عليبنموسيالرضا(ع) كه همواره روح ظلمستيزي و غيرتمداري شيعيان را زنده نگاه داشته است و ميدارد.
2ـ وجود حوزه علميه شيعي در اين شهر، حوزه علميه كهن، ريشهدار و باسابقهاي كه هميشه در شمار مهمترين و معتبرترين حوزههاي علميه شيعي بوده است.
3ـ سابقه مردم اين شهر در استكبارستيزي و دفاع از حريم اسلام و قرآن، مانند قيام تاريخي مردم اين شهر عليه قانون كشف حجاب و به خاك و خون كشيده شدن مردم در مسجد گوهرشاد.
4ـ حضور مرجعيت و علماي بزرگ جهان تشيع در اين شهر، حضراتي نظير آيات سيد محمدهادي ميلاني، سيد حسن قمي، حاج شيخ مجتبي قزويني، سيد عبدالله شيرازي و علماي بزرگ ديگر.
5ـ حضور روحانيون مبارز و نستوهي كه نه فقط در مشهد، بلكه در اقصي نقاط كشور شناخته شده بودند و در مبارزات پانزده ساله مردم ايران با وجود شدايد، گرفتاريها و سختيهاي ناگوار بهرغم زنداني شدن، شكنجه ديدن و تبعيد رفتن حتي لحظهاي آرام نگرفتند و متوقف نشدند، روحانيون مبارزي كه در رأسشان حضرت آيتاللهالعظمي سيد علي خامنهاي با شيوه مبارزه منحصر به فرد خود قرار داشت و در كنار ايشان حضرات آيات حاج شيخ عباس واعظ طبسي و شهيد سيد عبدالكريم هاشمينژاد بودند.
6ـ فضاي روشنفكري شهر مشهد كه به خاطر حضور و فعاليتهاي استاد محمدتقي شريعتي، دكتر علي شريعتي و حضرت آيتاللهالعظمي خامنهاي خاستگاه روشنفكري كشور محسوب و موجب جذب اقشار تحصيلكرده، باسواد و دانشجو به انقلاب و مبارزات انقلابي ميشد.
7ـ بافت مذهبي شهر مشهد و تأثيرپذيري مردم عادي از فضاي فرهنگي كه حاج علياصغر عابدزاده، شيخ احمد كافي و امثال ايشان با تأسيس مهديه و انجمن پيروان قرآن قبل از دهه 40 در مشهد به وجود آورده بودند.
لذا مطالعه مبارزات علما و مردم مشهد در تاريخ انقلاب اسلامي ميتواند چراغ راه آينده و پشتوانه محكمي براي انقلاب اسلامي مردم ايران باشد.
اثري كه از آن سخن ميرود، مبارزات علما و مردم مشهد از تاريخ 1341 و ماجراي انجمنهاي ايالتي و ولايتي تا بهمن 1357 و پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي ايران را بررسي ميكند. اين كتاب يكي از كتبي است كه تاكنون در مركز اسناد انقلاب اسلامي در باره تحولات معاصر انقلاب اسلامي در مشهد منتشر شده يا در نوبت انتشار است، در واقع حلقهاي از زنجير تاريخ باشكوه مبارزات علما و مردم مشهد در نهضت انقلاب اسلامي ايران است.
فصل اول كتاب به شروع مبارزات مردم مشهد از اعتراض علما و مردم اين شهر به لايحه انجمنهاي ايالتي و ولايتي و انقلاب سفيد تا تبعيد حضرت امام خميني به خارج از كشور ميپردازد. مبارزات مردم مشهد در اين مقطع مقطع زماني سه ساله به ترتيبِ اتفاقات مهمي كه در اين شهر رخ داده روايت شده است.
فصل دوم به برهه زماني سالهاي 1343 تا 1356 ميپردازد. در اين فصل ضمن روايت اتفاقات مهم در مشهد به تحليل شخصيتهاي اثرگذار مشهد نيز پرداخته شده و سعي بر اين بوده است كه تحليل اين شخصيتهاي مؤثر را از ديد مقام معظم رهبري بررسي كنيم، زيرا ايشان تنها كسي بودهاند كه با تمام شخصيتهاي تأثيرگذار آن سالهاي مشهد ارتباط نزديك و تنگاتنگي داشتهاند و همه اتفاقات ريز و درشت جريان مبارزات را رصد ميكردند.
فصل سوم كتاب روايت جوش و خروش انقلابي علما و مردم عاشورايي شهر مشهد است كه با حضور شكوهمند خود در صحنه با ايثار، از خودگذشتگي و فدا كردن جان خود همراه با ساير مردم مسلمان كشور كار نظام شاهنشاهي را يكسره كردند.
