«هر جا كه كم ميآورديم و ميبايست ميجنگيديم، اكسير توكل بالا ميرفت و باعث ميشد كه به مرور زمان ضعف انگيزه كه در قبل از انقلاب در ارتشيها وجود داشت از بين برود و در همين دانشگاه جنگ بود كه روحيهها تقويت و انگيزههاي ما قوي شد.»
(شهيد صياد شيرازي)
در حماسه دفاع مقدس يكي از عوامل تأثيرگذار در موفقيت رزمندگان بحث توكل و ايمان قلبي آنان به خدا، ارزشهاي اسلامي و مفهوم واژه شهادت بود. عنصري كه عامل برتري، نقطه قوت و وحدت ما در جنگ را رقم ميزد و انقدر براي طرفهاي درگير بيگانه بود كه هيچگاه درك نميكردند چگونه اين جوانان عاشقانه از تمام هستي و نيستي خود ميگذرند تا با حضور در منطقه عملياتي دينشان را ادا كنند.
قطعاً وقتي صدام و دول شرقي و غربي برنامههايشان براي جنگ با ايران را روي ميز ميگذاشتند از قدرت توكل جواناني كه در دامن انديشههاي خميني كبير رشد كرده بودند ناآگاه بودند. به خيال خود تنها عامل تعيينكننده و تنها برگبرنده آنها در جنگ تسليحات نظامي و عوامل فيزيكي است و از قدرت بينظير معنويت در دل رزمندگان بيخبر بودند.
حضرت امام(ره) به زيبايي درباره چينش و برنامههاي دشمنان در جنگ ميفرمايد:«آنها حساب همه چيز را ميكردند الا يك حساب و آن حساب، معنويت بود. آنها توجه به اين نداشتند كه ملت همه با هم علاقه به خدا دارند و علاقه به اسلام.» مقام معظم رهبري هم تفسير زيبايي از اصل توكل و ايمان رزمندگان در دفاع مقدس ارائه ميدهد:«محاسباتشان از عنصر «توكل» و «ايمان به خدا» خالي بود و آن را در زندگي ما به حساب نياورده بودند.»
تمسك فرماندهان و رزمندگان به فرهنگ و انديشههاي ناب اسلامي باعث ثبت كارهايي ميشد كه در مخيله دشمنان نميگنجيد. نحوه عملكرد رزمندگان در عملياتهاي بزرگي مثل كربلا5 و والفجر8 گواهي بر نحوه حضور و مبارزه آنان در جبهههاي نبرد است. عملكرد رزمندگان در عمليات كربلا5 مقابل استحكامات عظيم دشمن در شملچه به قدري خيرهكننده بود كه همگان حتي خود عراقيها را شگفتزده كرده بود. در نبرد نابرابري كه دشمن با تانك نيروهاي پياده را ميزد خيلي عجيب به نظر ميآيد كه بتواني از استحكامات و اين نيروهاي زرهي عبور كني و اين دقيقاً همان كار بود كه رزمندگان در كربلا5 انجام دادند. مقابله نيروهاي ايراني با دشمنان در چنين عملياتهايي در قالب هيچ منطق كلاسيك جنگي نميگنجد و به همين دليل است كه بايد دفاع مقدسمان را از تمام جنگهاي ديگر جدا كرد و با تعبير، تفسير و نگاه ديگري به آن پرداخت. به قول يكي از رزمندگان نيروي عشق به في سبيلالله و اراده وصفناشدني رزمندگانمان به قدري زياد بود كه هيچ ارتشي نميتوانست مقابل ايران بايستد.
جهانبيني اسلامي و باورهاي عميق ديني رزمندگان عاملي بود كه افعال اختياري آنها را در جهت كمال و رضايت اخروي و الهي سوق ميدهد. كمال و سعادتي كه تنها در ساية قرب و توكل به خدا به دست ميآيد و سبك زندگي رزمندگان الگوي خوبي براي دستيابي به اين شيوه است.
اهميت اين موضوع وقتي بيشتر نمايان ميشود كه مقام معظم رهبري در فرمايشاتشان مدام بر اين موضوع تأكيد ميكنند: «ميبايست اين فرهنگ با جديت تمام در سياستها و برنامهريزيهاي فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي كشور لحاظ و تثبيت گردد. بر همين اساس، بايد با آفتها و ضد ارزشهاي فرهنگ دفاع مقدس كه همانا رفاهطلبي و راحتطلبي و دنياخواهي است، مقابله كرد.»
در دنياي سرد صنعتي امروز كه تمايل جوانان به استفاده از ابزار و وسايل ارتباط جمعي بيشتر شده و تكنولوژي حرف اول را ميزند دوران دفاع مقدس همچون گنجي پايانناپذير است كه ميتواند تا ابديت نسلهاي بعدي را سيراب كند. كاري كه امروز مبارزان مسلمان ديگر كشورها مانند فلسطين، لبنان، سوريه، عراق و افغانستان با تأسي از رزمندگان انجام دادهاند و با تمام وجود به دفاع از دين و ميهنشان پرداختهاند.
