ميزان كشتهشدگان حوادث كاري در سال 92، 1992 مورد بوده است. براساس اعلام سازمانهاي بينالمللي، كشتههاي ناشي از عوارض كاري شش برابر كشتههاي ناشي از خود حوادث كاري است و با يك دو دوتا چهارتاي ساده، در سال 92 حدود 11 هزار و 934 مورد مرگ ناشي از عوارض و حوادث كاري داشتهايم. با حذف هر نيروي كار، 7 هزار و 500 روز كاري از بين ميرود كه با احتساب تعداد كشتههاي كشورمان، مجموعاً 104 ميليون و 685 روز كاري از بين ميرود. تمامي اين آمار و ارقام اهميت بهداشت و ايمني محيط كار و محيط زيست را آشكارا فرياد ميكند.
مبحث HSE شايد چندان برايمان آشنا نباشد اما يكي از ملزومات زندگي صنعتي امروز به شمار ميرود. نميدانم تاكنون اين مبحث به گوشتان رسيده يا نه اما HSEحرف اول كلمات Health (بهداشت)، Safety (ايمني) و Environment (محيطزيست) است كه متولي و عهدهدار تمامي مسائل مربوط به بهداشت كار، صنعتي و محيط، ايمني و آتش نشاني و محيط زيست است. به گفته محمد رئيس زاده، رئيس سازمان بسيج جامعه پزشكي براساس آمار سازمان جهاني كار، مرگ و مير ناشي از حوادث كار نزديك به 3. 2 ميليون نفر در سال است؛حوادثي كه براساس گزارش سازمانهاي بينالمللي 95 درصد از آنها قابل پيشگيري است و ميتوان با برنامهريزي و توجه به ايمني از بخش قابلتوجهي از اين همه مرگ و مير جلوگيري كرد.
نيروي انساني هم بيتالمال است
گاهي وقتها در محاسبات اقتصادي نقش مهم نيروي انساني را فراموش ميكنيم. بر همين اساس هم هست كه با وجود آمار و ارقام قابل تأمل كشتگان تصادفات جادهاي و همچنين كشتگان حوادث جادهاي، آنچنان كه بايد و شايد براي كاهش اين همه تلفات و از دست رفتن منابع انساني، تدبيري ملموس وجود ندارد. بنا به تأكيد حسين طلا، نايب رئيس كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي اما فقط اشيا بيتالمال نيست و نيروي انساني بزرگترين بيتالمال است. وي با اشاره به پيشرفتهاي غيرقابلتصور ايران در زمينههاي مختلف پزشكي، نانوبيوتكنولوژي، سلولهاي بنيادي و زمينههاي غيرپزشكي در سايه تحريم و نعمت خودباوري افزود: انتظار ميرود هرچه در عرصههاي مختلف جلو ميرويم، در عرصههاي مرتبط ديگر كه شامل عرصه محيط زيست و ايمني و بهداشت است نيز به همين نسبت رشد داشته باشيم.
مرگ 243 هزار نفر در جادهها
طلا در مقايسهاي ميان كشتههاي جادهاي و شهداي هشت سال دفاع مقدس گفت: همه شهداي ايران كه از ابتداي سال 57 تا آخر سال 67 تحت عنوان شهداي انقلاب، شهداي دفاع مقدس و شهداي ترور، جمعاً 213 هزار نفر هستند اما كشتههاي جادهاي از ابتداي سال 80 تا آخر سال 89، جمعاً 243 هزار نفر است و اين يعني كشتههاي جادهاي بيشتر از كشتههاي جنگ است. بر اين اساس به باور طلا، بهداشت تنها مختص محيط كار نيست بلكه در جادهها و خيلي جاهاي ديگر نيز قابلتعريف است و كشور هزينههاي زيادي را در اين زمينه پرداخت ميكند. بنابراين اگر قرار باشد اين معضل در كشورمان حل شود، بايد ارتقاي سيستم HSE را مورد توجه قرار دهيم. به باور رئيس زاده نيز پيشگيري از حوادث كار و سرمايهگذاري در HSE يك نوع سرمايهگذاري انساني است و به عمر مفيد قشر فعال و مولد و مؤثر جامعه كمك ميكند. به گفته وي سازمانهاي مرتبط با كار اعلام كردهاند اگر براي جلوگيري از حوادث ناشي از كار يك ريال سرمايهگذاري كنيم، 2. 2 ريال بازدهي خواهد داشت و برخي سازمانها اين رقم را تا پنج ريال نيز ذكر كردهاند و اين در درازمدت و در ارقام كلان، يك نوع سرمايهگذاري بزرگ محسوب ميشود.
حوزهاي مغفول و پرچالش
با وجود اين چالشها در حوزه HSE زياد است. بنا به تأكيد طلا نخستين چالش اين حوزه نداشتن سازمان خاص براي برنامهريزي و نظارت است. ارتقاي فرهنگ HSE كشور، وجود مشكلات در بدنه كارگري جامعه، كمبود تربيت نيروي انساني و مشكلات ساختاري در بهكارگيري متخصصان اين حوزه از ديگر چالشهاي آن محسوب ميشوند. نايبرئيس كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي وقتي ميخواست عمق چالشهاي اين حوزه را بيان كند، گفت: براي مثال، بسياري از مديران و افراد مسئول در اين قضيه از موضوع ضرورت HSE بيخبرند. مشكل بعدي در تربيت نيروي انساني است و تنها چهار يا پنج دانشگاه در ايران هستند كه موضوع HSE را بررسي ميكنند و البته دانشگاههاي كشور به صورت هدفمند تربيت نيرو نميكنند. همچنان آمارهايي هم كه به وزارتهاي مربوط ارائه داده ميشود، آمارهاي درستي نيست. پس طبيعي است مشكلات كشور در حوزه HSE ادامه پيدا كند.
