يكشنبه 23 نوامبر 2014، ساعت 16 هواپيماي خصوصي سعود الفيصل، وزير خارجه عربستان در فرودگاه وين به زمين مينشيند. پلكان هواپيما باز ميشود ولي كسي از آن خارج نميشود. بر عكس، اين جان كري وزير خارجه امريكا است كه از پلهها بالا ميرود. دو وزير خارجه 75 دقيقه گفتوگو ميكنند. «مذاكرات چطور پيش ميرود؟» اولين سؤالي است كه وزير خارجه عربستان از همتاي امريكايي خود ميپرسد. جان كري اين طور پاسخ ميدهد: «نشانههاي مثبتي ميبينم ولي ايرانيها هنوز همه چيزهايي را كه ما ميخواهيم، قبول نكردهاند.»
سعود الفيصل: «اصرار داريد در همين دور به توافق برسيد؟» كري: «اصراري نيست ولي دولت ما معتقد است تمديد توافق موقت اوضاع را پيچيدهتر ميكند.» الفيصل: «پس ميخواهيد به هر قيمتي توافق كنيد؟!» كري: «مطمئناً نه! شما راه جايگزيني داريد؟» الفيصل: «موضع ما را نميدانيد؟!» كري: «چرا، ولي پادشاهي چقدر حاضر است سر كاهش قيمت نفت هزينه بدهد؟» الفيصل:«به نظرم جزئيات را بگذاريم براي بعد، فعلا فقط ميتوانم بگويم ما به طور اصولي موافقيم. اين موضع اعلي حضرت ملك عبد الله است.»...
اين، يك گفت و شنود فرضي در جريان 75 دقيقه مذاكره وزير خارجه عربستان با همتاي امريكايي خود است كه در روز چهارم حضور او در وين اتفاق افتاده است. منابع غربي تقريبا تأييد ميكنند كه مذاكرات كري با سعود الفيصل به مدتي بيش از يك ساعت اتفاق افتاده است. اينكه طرفين بر سر چه محورهايي گفتوگو كردهاند مشخص نيست ولي شواهد و قرائن قبل و بعد از مذاكرات وين تقريبا تأييد ميكند كه امريكا و عربستان توافق كردهاند طي هفت ماهي كه مذاكرات تمديد شده، از افزايش توليد عربستان و كاهش قيمت جهاني نفت به عنوان اهرمي براي تحت فشار گذاشتن ايران استفاده كنند. فقط طي چهار روز گذشته بعد از نشست اوپك، قيمت نفت حدود 8 دلار كاهش پيدا كرد و برخي منابع پيش بيني كردهاند كه اين روند كاهش همچنان ادامه پيدا كند. همين ديروز، بلومبرگ در گزارشي پيش بيني كرد كه ممكن است قيمت هر بشكه نفت به ۴۰ دلار كاهش پيدا كند و اين خطر وجود دارد كه همان تأثيرات جهاني افت قيمت نفت در سه دهه پيش را داشته باشد كه منجر به بحران بدهي مكزيك و پايان كار اتحاد جماهير شوروي شد. بلومبرگ گزارش كرده كه روسيه به عنوان بزرگترين توليدكننده نفت جهان، ديگر نميتواند براي نجات اقتصاد خود به درآمدهاي نفتي اكتفا كند و ايران، نيجريه و ونزوئلا در بين كشورهايي خواهند بود كه متحمل بيشترين خسارات ناشي از اين كاهش قيمت نفت خواهند شد. «دنيل يرگين» معاون رئيس «انگلوود» و نويسنده «تاريخ نفت» ميگويد: «اين يك شوك بزرگ در كاراكاس است، يك شوك بزرگ در تهران است. يك شوك بزرگ در ابوجا است.»
پيشنهاد جديد به ايران ندهيد
از واقعيتهاي ميداني كاهش قيمت نفت هم كه صرفنظر كنيم، در واشنگتن اين نگاه رو به تزايد وجود دارد كه در نبود يك توافق هستهاي قابل قبول با ايران، دولت اوباما بايد از ابزار نفت به عنوان يك ابزار چانهزني در كنار تحريمهاي اقتصادي بهره بگيرد. كارشناسان امريكايي تأييد ميكنند كه توافق موقت ژنو، باعث شد كه ميزان فروش نفت ايران به ميزاني باشد كه دولت تازه كار حسن روحاني بتواند چرخهاي اقتصاد را همزمان با چرخهاي سانتريفيوژها به حركت در بياورد. آنها توصيه ميكنند در حالي كه دولت اوباما بر اساس توافق ژنو همچنان متعهد است كه تحريمها را از ميزان كنوني افزايش ندهد و در روند فروش نفت ايران تا يك ميليون بشكه اخلال نكند، يك راه حل جايگزين، جلب موافقت متحدين نفتي واشنگتن براي افزايش سقف توليد نفت به نحوي است كه قيمتها روندي كاهشي تا نصف (يا حتي كمتر) قيمتهاي قبلي (110دلار) را داشته باشند. هفته قبل، موسسه بروكينگز ميزبان كارشناسان مسائل ايران و برخي مذاكرهكنندگان قبلي بود. تقريباً همه حاضرين در جلسه متفقالقول بودند كه دولت اوباما بايد از كاهش قيمتهاي نفت به عنوان ابزاري براي فشار بر ايران براي دستيابي بر امتيازات بيشتر استفاده كند.گري سيمور، مشاور سابق اوباما در اين جلسه گفت: «كاري كه به نظر من 1+5 ميتواند بكند اين است كه هيچ پيشنهاد جديدي مطرح نكند تا اينكه ايرانيها پيشنهادهاي جدي و متقابل بدهند. من اطمينان دارم كه تيم مذاكره كننده ما اين را درك ميكند.» او ادامه ميدهد: «دومين نكته اين است كه ما نيازمند آن هستيم كه با همپيمانان خود گفتوگو كنيم يعني هم با مصرفكنندگان و هم با توليدكنندگان نفت درباره آماده بودن براي ضرورت احتمال شكست طرح اقدام مشترك، مشورت كنيم. ما از اين همپيمانان مصرفكننده نفت مثل ژاپن، كره و هند ميخواهيم كه همچنان به تلاشهاي قبلي خود براي كاهش خريد نفت از ايران ادامه دهند.» مشاور سابق اوباما، مذاكره با متحدين امريكا براي حفظ توليد بالا را سومين ابزار ميداند و ميگويد: «ما از توليد كنندگان نفت مثل عربستان سعودي و اماراتيها ميخواهيم كه توليد بالاي نفت را حفظ كنند. ايرانيها البته ميدانند كه ما درحال آماده كردن اين توافق هستيم. شايد اين مسئله آنها را متقاعد كند كه بايد امتياز بدهند.» ديويد آلبرايت، رئيس مؤسسه انديشكده علم و امنيت بينالملل نيز در همين جلسه گفته: «من با گفتههايگري سيمور موافقم از اين جنبه كه اين ايران است كه نميخواهد امتياز بدهد ولي امريكا تمايل داشته است كه در برخي موارد بيش از حد پيش برود تا تلاش كند يك توافقنامه قابلقبول به دست آيد.» رابرت آينهورن، عضو تيم مذاكرهكننده قبلي امريكا نيز ميگويد: «طي اين مدت(تمديد هفت ماهه) مؤثرترين تحريمهاي اقتصادي كه شامل تحريمهاي بانكي و نفتي ميشوند، همچنان پابرجا خواهند بود.»