سفر مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي به ايران باتوجه به ابعاد اساسي آن و همچنين ديدار با مقامات بلندپايه كشورمان ميتواند تأثير مهمي بر چشم انداز مذاكرات آتي ايران و 1+5 داشته باشد. صرف نظر از توسعه همكاريها برخي ناظران سفر آمانو به ايران را براي حل اختلافات و ابهامات موجود درباره ابعاد نظامي ايران (PMD) مرتبط ميدانند.
يوكيو آمانو، مديركل سازمان بينالمللي انرژي اتمي براي حل برخي اختلافات موجود درباره برنامه هستهاي ايران شنبه شب وارد تهران شد تا با مقامات مسئول ايران گفت و گو كند. آمانو روز يكشنبه پس از ديدار با حسن روحاني، رئيسجمهور ايران و محمد جواد ظريف وزير خارجه، با علياكبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي ايران نيز ديدار داشت و دو طرف درباره برخي ابهامات درباره پرونده هستهاي ايران مذاكره كردند. همانگونه كه انتظار ميرفت يكي از مباحث اصلي در ارتباط با سفر آمانو به ايران موضوع ابعاد نظامي احتمالي برنامه هستهاي ايران باشد، در نشست ديروز صالحي با آمانو اين موضوع مورد بحث قرار گرفت. به گزارش ايسنا، علياكبر صالحي، يكشنبه در كنفرانس خبري مشترك با آمانو، گفت: «در اين ديدار درباره چاشنيهاي انفجاري صحبت كرديم و اميدواريم آمانو گامي را در جهت بسته شدن اين موضوع بردارد. اگر اين قدم برداشته شود قدمهاي بعدي نيز برداشته خواهد شد» او ادامه داد: «ايران و آژانس در چارچوب تفاهم مشترك همكاريهايي را در 13 گام تاكنون انجام دادهاند و در آخرين گام قرار شد همكاريهاي ديگري را داشته باشيم كه اقداماتي در اين زمينه صورت گرفته است.» صالحي گفت: «نتايج 13 گام اوليه به طور مثبت در گزارشهاي مدير كل منعكس شده است». وي اظهار كرد: «در بخش سوم همكاريها، آژانس پنج خواسته ديگر را مطرح كرد كه برخي از آنها در چارچوب تفاهم با 1+5 است كه اقداماتي براي انجام آنها نيز انجام گرفته است». اظهارات صالحي درحالي است كه پس از پايان مذاكرات وين6، لوران فابيون، وزير خارجه فرانسه نيز اعلام كرد يكي از پيش شرطهاي آغاز مجدد مذاكرات بر سر توافق جامع با ايران در شهريور ماه اين است كه ايران در مرداد (اگوست) به موضوع PMD بپردازد و به سؤالات آژانس در اين زمينه پاسخ بدهد. به همين خاطر آمانو به ايران آمده تا ابهامات مربوط به برنامه نظامي ايران را از بين برده و باتوجه به همكاري ايران در اين زمينه، شرايط را براي توافقات آتي فراهم كند. ايران و آژانس در چارچوب مذاكرات فني و كارشناسي براي چگونگي ادامه همكاريها در چارچوب تفاهمي كه ميان آنها در آبان ماه سال 1392 به دست آمد، مذاكره ميكنند. ايران از آبان سال گذشته تاكنون دو دور همكاري با آژانس داشته است و بازديدهاي مختلفي از برخي مراكز هستهاي ايران نيز در اين چارچوب از سوي آژانس صورت گرفته است. همچنين آخرين دور از توافقات ايران و آژانس قرار بود تا سوم شهريور با اجراي چند مورد از همكاريها صورت گيرد كه با توجه به برخي اختلافنظرها بر سر چگونگي ادامه همكاريها به ويژه در بخش مربوط به سؤالات و ابهامات در چارچوب مطالعات ادعايي و ابعاد احتمالي نظامي متوقف شده است. سفر آمانو به ايران درحالي است كه ايران و 1+5 قرار است در حاشيه نشست مجمع عمومي سازمان ملل در اواسط سپتامبر سال جاري ميلادي در نيويورك مذاكره كنند. بحث درباره موضوع موشكي و نظامي ايران يكي از مهمترين موارد اختلافي بين ايران و اعضاي غربي 1+5 است. اظهارات مقامات غربي درباره بحث بر سر برنامه موشكي و نظامي ايران همواره با واكنش مقامات ايران مواجه شده و آنها اعلام كردهاند كه درباره برنامه نظامي ايران گفت و گو نخواهند كرد و اين موضوع خط قرمز ايران در مذاكرات هستهاي است. موضوع ابعاد احتمالي نظامي(PMD) از ديد ايران چيزي بيش از يك سلسله جعليات مطرح شده از سوي امريكا و اسرائيل نيست. با اين حال، ايران با هدف اعتمادسازي، تا كنون چندين بار مذاكره و همكاري در اين باره را پذيرفته است. امريكا و اسرائيل در مورد موضوع هستهاي ايران رو در روي يكديگر ايستادهاند و اختلاف نظرهايي در برخي موارد و رويكردها دارند. يكي از اين اختلافات اين است كه اسرائيل ميگويد نبايد به ايران اجازه داد تا به توانايي ساخت سلاح اتمي برسد اما امريكا ميگويد كه ايران نبايد سلاح اتمي توليد كند. در مقابل ايران همواره بر سر صلح آميز بودن برنامه هستهاي خود پافشاري كرده و همكاري آن با آژانس نيز براي توضيح فعاليتهاي گذشتهاش در خصوص چاشنيهاي انفجاري نشانه خوبي براي حل مسائل و صلح آميز بودن آن است. به گفته برخي منابع، با توجه به اينكه مهلت اجراي 5 گام مربوط به فاز سوم تا 3 شهريور ماه است، طي ديدار آمانو با رئيسجمهور و همچنين رئيس سازمان انرژي اتمي، احتمالاً در مورد تمديد اين مهلت يا تدوين مرحله بعدي اين همكاريها مذاكره و توافق لازم صورت خواهد گرفت. به نظر ميرسد كه اين مذاكرات از آن جهت اهميت دارد كه شامل مسائل اصلي مرتبط با اتهامات نظامي و همچنين دسترسي به برخي سايتهاي نظامي نظير پارچين ميشود. از اين رو، ديدار آمانو و هيئت همراه با رئيسجمهور، داراي محورها و ابعاد اساسي بوده و نتايج آن نيز تأثير زيادي بر چشم انداز همكاريهاي ايران- آژانس و همچنين فضاي مذاكرات ايران و 1+5 خواهد داشت. تلاقي زماني مذاكرات مذكور با گزارشهاي آژانس، نشان ميدهد كه اين ديدار كاملاً هدفمند است. جو برگزاري دور جديد مذاكرات ايران و گروه 1+5 در حاشيه نشست مجمع عمومي ملل متحد، از اين گزارشها و توافقهاي احتمالي ميان ايران و آژانس در تهران تأثير زيادي خواهد پذيرفت.
