بی شک شما هم بارها و بارها شنیده اید که در زمان برداشت محصولات کشاورزی، کشاورزان از پایین بودن قیمت ها و مصرف کنندگان نیز از گران بودن بیش از حد آنها می نالند و همه خوب می دانند که افزايش چند برابري قيمت محصولات زراعي از مزرعه تا بازار معلول نارسايي هاي جدي در سيستم توزيع است. حضور دلالان در مزرعه تا ميدان و افزايش هزينه هاي جانبي توليد نظير افزايش هزينه هاي کارگري و حمل و نقل نيز مزيد بر علت شده و در اين ميان هم توليد کننده و هم مصرف کننده زيان مي بينند.
*واسطه ها، خوب یا بد؟
از آنجا که اکثر زمینهای کشاورزی در روستاها قرار دارد بازاریابی در روستاها اهمیت فراوانی دارد . اختلاف زیاد قیمت محصول در روستا و مزرعه با سطح خرده فروشی نقش بسیار موثری در اقتصاد روستایی و پایین بودن بازه اقتصادی فعالیت در مکانهای روستایی دارد و این امر به نحوه توزیع محصولات کشاورزی و کارایی بازار محصولات از سطح مزرعه تا سطح عمده فروشی و خرده فروشی بستگی دارد .
گروهی از کارشناسان معتقدند واسطهگری در بازار خرید و فروش محصولات کشاورزی میتواند با فرآوری و ایجاد ارزش افزوده همراه باشد که در این صورت میتوان نقش واسطهها را مثبت ارزیابی کرد. اما در حال حاضر فعالیت واسطهها در بخش کشاورزی به گونهای است که در اکثر مواقع محصول خریداری شده از کشاورزی چندین بار دست به دست شده و سپس به دست مصرفکننده میرسد که در این زمینه عدم آگاهی از شرایط مناسب نگهداری و انبارداری محصول، ضایعات را افزایش میدهد.
درد توزیع و بازاریابی در بسیاری از استانهای کشور که کشاورزی شغل اکثر شهروندانش است به خوبی احساس می شود.
در همین رابطه مدیر تنظیم بازار محصولات کشاورزی جهاد کشاورزی استان زنجان معتقد است راهاندازی یک شبکه مناسب توزیع محصولات کشاورزی در این استان بسیار ضروری است.
محمدمهدی احمدنیا با اشاره به نقش واسطهها در بخش کشاورزی ادامه می دهد: ورود تعداد بیشتری دلال و واسطه به بخش کشاورزی عامل ایجاد مشکل در این بخش شده است.
وی می گوید: در اکثر کشورها دلالان و واسطهها با انجام اقداماتی از قبیل بستهبندی و فرآوری محصول خریداری شده از کشاورز موجب ایجاد ارزش افزوده در کشور میشوند که این موضوع در کشور ما اتفاق نیفتاده و باعث شده تا ورود دلالان به بخش کشاورزی بسیار مشکلساز شود.
*آموزش چاره کار است
باز هم با تاسف باید گفت که براساس گزارش های موجود، در برخی مناطق استان زنجان تفاوت 300 درصدی بین قیمت محصول در سر زمین و قیمت محصولی که به دست مصرفکننده میرسد، وجود دارد و این یعنی ماندن خستگی در بدن کشاورز و خالی کردن جیب مصرف کنند.
مدیر تنظیم بازار محصولات کشاورزی جهاد کشاورزی استان زنجان در این رابطه می گوید: فعالیت واسطهها و دلالان موجب شده تا در برخی مناطق قیمت محصول خریداری شده از کشاورز در سر زمین دو تا سه برابر کمتر از قیمت محصولی است که به دست مصرف کننده میرسد و در این بین کشاورزان ضرر و زیان زیادی را متحمل میشوند.
احمدنیا ادامه می دهد: جهاد کشاورزی استان زنجان آمادگی تعیین استانداردهایی در بخش تنظیم بازار محصولات کشاورزی را دارد و در زمینه برگزاری دورههای آموزشی در مورد شرایط مناسب حفظ و نگهداری محصولات و انبارداری اصولی آنها اعلام آمادگی میکند.
با نگاهي به ارقام به دست آمده از پژوهش ميداني قيمت محصولات کشاورزي از مزرعه تا بازار مصرف به خوبي در مي يابيم که در فرآيند توليد تا مصرف، هم توليد کننده مانند کشاورز و باغدار و دامدار، و هم مصرف کننده متضرر مي شوند و اين اتفاق در نبود يک نظام توزيع علمي صورت مي گيرد.
تولیدکنندگان روستایی در سطح وسیعی پراکنده بوده و هر تولیدکننده مقدار ناچیزی محصول را به بازار شهری عرضه می کند . فاصله بسیار زیاد بین بین مراکز تولید و مصرف این محصولات و مشکلات زیاد در امر جمع آوری و حمل و نقل محصول و به ویژه تبادل ضعیف اطلاعات میان مصرف کننده و تولید کننده ، بی دقتی در بسته بندی و حمل محصولات فاسد شدنی تلفات و ضایعات زیادی در حین حمل ونقل و عرضه محصول را سبب می شود .
