اتهام دست داشتن مسكو در انهدام هواپيماي مسافربري مالزي، شبح جنگ را در مرزهاي روسيه و اوكراين تشديد كرده است. هنوز جزئيات سقوط اين هواپيما مشخص نشده بود كه غرب شخص پوتين و استقلال طلبان را متهم رديف اول اين ماجرا معرفي كرد، اقدامي كه تنشها را در روابط دو طرف تشديد كرده است.
تحليلها درمورد حادثه مشكوك سرنگوني هواپيماي مالزيايي كه روز پنجشنبه (26 تيرماه) به مرگ تمام 298 سرنشين آن منجر شد، همچنان ادامه دارد. هر يك از طرفين ماجرا (روسيه و غرب) ديگري را مقصر اين رويداد معرفي ميكند. هواپيماي بويينگ 777خطوط هوايي مالزي كه ساعت 12 ظهر روز پنجشنبه به وقت محلي از آمستردام به مقصد كوالالامپور به پرواز درآمده بود به طرز مشكوكي سرنگون شد. به گزارش ريانووستي، اين هواپيما ساعت پنج و 20 دقيقه بعدازظهر به وقت مسكو، 10 دقيقه قبل از ورود به حريم هوايي روسيه در محدوده مرزي 60 كيلومتري در بخش گرابوو در منطقه شاختيورسك استان دونتسك در شرق اوكراين سرنگون شد. هواپيما به چند قسمت تقسيم شده و قطعات لاشههاي آن در محدودهاي به شعاع يك كيلومتر در منطقه تحت كنترل شبه نظاميان استقلالطلب پراكنده شده است. در اين هواپيما ۱۵۴ شهروند هلندي، ۲۷ استراليايي، ۴۳ مالزيايي، ۱۲ اندونزيايي، ۹ بريتانيايي به همراه چهار آلماني، چهار بلژيكي، سه فيليپيني و يك كانادايي در پرواز ام. اچ ۱۷ حضور داشتهاند كه همگي كشته شدهاند. مليت ۴۱ مسافر ديگر اين هواپيما هنوز اعلام نشده است. برخي رسانهها نيز از وجود 23 مسافر امريكايي در اين هواپيما خبر دادهاند. نخستوزير مالزي هفته گذشته اعلام كرد هواپيماي مسافربري خطوط هوايي اين كشور هيچگونه پيامي به نشانه درخواست كمك مخابره نكرد و اين مسئله موجب افزايش ترديدها درباره سرنگوني اين هواپيما شده است. هنوز جزئيات سقوط اين هواپيما تأييد نشده است اما استقلالطلبان طرفدار روسيه و دولت اوكراين يكديگر را متهم به سرنگوني اين هواپيما ميكنند. غرب نيز معتقد است روسيه در اين حادثه مسئول است كه اين اتهام از سوي مسكو رد شده و حتي واكنش جدي ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه را به همراه داشته است. به گفته مقامات اوكرايني، اين هواپيما در ارتفاع ۱۰ هزار متري در حال پرواز بود كه هدف اصابت يك موشك زمين به هوا قرار گرفت. اكنون فشارهاي بينالمللي بر روسيه افزايش يافته و بسياري معتقدند مسكو بايد از نفوذ خود بر روسگرايان اوكراين استفاده كند تا در تحقيقات مشخص شود كه چه چيز يا كساني در سقوط هواپيماي مالزيايي نقش داشتهاند. حتي كشورهاي غربي هفته گذشته در ادامه مداخلات خود در امور اوكراين مدعي شدند كه روسگرايان در حال از بين بردن شواهد و اسناد مربوط به سقوط هواپيماي مسافري مالزي هستند.
فرضيات مطرح شده
اوكراين ميگويد هواپيماي مسافربري مالزي را شبه نظاميان با يك موشك بوك (BUK) روسي سرنگون كردهاند. اين موشكها قادرند هدف خود را در 25 كيلومتري از سطح زمين مورد اصابت قرار دهند. وزارت كشور اوكراين با انتشار يك نوار صوتي، مدعي شد كه در اين نوار، استقلالطلبان در حال صحبت در خصوص «مسافربري بودن هواپيما و بالا بودن تعداد افراد حاضر در آن» هستند. همچنين مقامات امنيتي اوكراين بدون ارائه جزئيات، دو افسر امنيتي روسيه را به دست داشتن در اين حادثه متهم كردند. اين درحالي است كه سخنگوي جمهوري خودخوانده لوگانسك نيز هفته گذشته گفت هواپيماي مالزي را يك فروند جنگنده سوخو ـ 25 نيروهاي اوكراين سرنگون كردهاند. وي اعلام كرد شاهدان عيني حمله يك شكاري اوكرايني به هواپيماي مسافربري را مشاهده كردند و پس از حمله، هواپيماي مسافربري به چند قسمت تقسيم شده و سقوط كرده است. به گفته منابع اطلاعاتي امريكا، نيروهاي حامي روسيه در شرق اوكراين احتمالاً اين هواپيما را به جاي يك هواپيماي باربري نظامي اوكراين اشتباه گرفتهاند. چند هفته پيش هم يك هواپيماي ترابري اوكراين توسط استقلال طلبان مسلح سرنگون شد. در مقابل اتهامات اوكراين و غرب، روسها نظر ديگري دارند. روسها معتقدند اوكراين هواپيما را ساقط كرده و هدف اين كشور نه سرنگوني هواپيماي مالزي بلكه هدفش انهدام هواپيماي پوتين بوده كه از برزيل باز ميگشته و اين حادثه به فاصله 40 دقيقهاي از زمان ورود هواپيماي پوتين به خاك اوكراين رخ داده است. با توجه به سنگيني رسانهاي فرضيههاي مطرح شده از طرف غربيها، برخي ناظران اين تحليل را مطرح ميكنند غرب سعي دارد با فرستادن يك تيم بينالمللي از بازرسان و كارشناسان هواپيمايي به اوكراين نقش روسيه را در انهدام اين هواپيما پررنگ كرده و بتواند با تشديد فشارها عليه مسكو، نقش اين كشور را در اوكراين كاهش دهد. پس از الحاق شبه جزيره كريمه به روسيه، غرب اقدام عملي در مقابل كرملين نشان نداد و اين عامل سبب شد تا غرب به دنبال بهانهاي باشد تا بتواند تاوان سهل انگاري خود را بپردازد و موضع جدي در مقابل روسيه اتخاذ كند. به گزارش رويترز، حتي پليس فدرال امريكا (اف بيآي) نيز آمادگي خود را براي اعزام بازرسان خود به محل سقوط هواپيماي مسافربري مالزيايي اعلام كرده است. تلاش همه جانبه امريكا براي بررسي اين حادثه نشان از عزم جدي واشنگتن براي محكوم كردن مسكو در مجامع بينالمللي دارد.
تخريب پوتين اولويت اول غرب
همزمان با تشديد تنش در روابط روسيه و غرب بر سر بحران اوكراين، سرنگوني هواپيماي مسافربري مالزيايي زمينهساز موج جديدي از تشديد فشارها بر مسكو شده است. درحال حاضر، هر حادثهاي در اوكراين رخ ميدهد، بيشك پاي روسيه و غرب به ميان ميآيد و دو طرف يكديگر را به تشديد بحران متهم ميكنند. امريكا كه به دليل بحران اوكراين روابط خود با روسيه را به پايينترين سطح خود از پايان جنگ سرد كاهش داده است، در مطرح كردن چنين اتهاماتي پيشتاز است. جوسازي غرب عليه روسيه و متهم كردن اين كشور همواره يكي از ابزارهاي تبليغاتي غرب بوده است. فقط چند ساعت پس از اعلام خبر سقوط فاجعهآميز اين هواپيما و حتي پيش از آنكه تحقيقات مستقل بينالمللي در اين زمينه آغاز شود، رسانههاي غربي در حركتي كاملاً هماهنگ، انگشت اتهام را به سوي ولاديمير پوتين نشانه رفتند. آنان اعلام كردند اين حمله قطعاً توسط استقلال طلبان اوكراين انجام شده است و اين گروهها تحت حمايت روسيه هستند و از آن كشور تسليحات دريافت ميكنند. اينك سقوط هواپيماي مالزي سبب شده تا غرب بار ديگر انگشت اتهام را به سوي مسكو و شخص پوتين روانه كند تا بتواند از كاه كوهي ساخته و جامعه بينالمللي را عليه روسيه متحد كند. باراك اوباما، رئيسجمهور امريكا در سخناني گفت حادثه هواپيماي مالزيايي نشان داد كشورهاي اروپايي بايد توان نظامي خود را تقويت كرده و به امريكا نزديكتر شوند. اين امر بر كسي پوشيده نيست كه حضور پوتين در هرم قدرت روسيه، هژموني غرب را در منطقه به چالش ميكشد و اين با اهداف جهاني غرب در تضاد است. از اينرو، غرب سعي دارد تا با استفاده از بحران به دست آمده به تخريب شخصيت پوتين دست زده و بتواند به اهداف خود جامه عمل بپوشاند. مقامات امريكايي و اروپايي ميگويند، سقوط هواپيماي مالزيايي آخرين فرصت پوتين است تا موضع و استراتژي خود را درباره اوكراين تغيير دهد و از حمايت روسگرايان دست بكشد.
به نظر ميرسد در سايه سقوط هواپيماي مالزيايي تخريب شخصيتي پوتين به اولويت اصلي رهبران كاخ سفيد تبديل شده است. تخريب پوتين از طرف امريكا اقدام جديدي نيست و حتي در زمان انتخابات رياست جمهوري روسيه در مارس 2012 نيز واضح بود تظاهراتي كه ضد پوتين در شهرهاي روسيه برگزار شد از سوي غرب هدايت ميشد تا جلوي بازگشت دوباره پوتين به قدرت را بگيرد. اكنون افزايش قدرت پوتين و رقابت مسكو با غرب و به چالش كشيدن هژموني امريكا در خاورميانه و اوكراين دليلي بر اين ادعاست كه غرب ميخواهد تا پوتين از رأس قدرت در روسيه كنار برود. زيرا در اين صورت موضع مسكو در شرق اوكراين تعديل خواهد شد و اين يك برگ برنده براي امريكا و متحدان اروپايياش خواهد بود تا به مهمترين هدفشان يعني قطع پاي روسيه از تمام ممالك اروپايي پس از جنگ جهاني دوم دست پيدا كنند. با حادثه انهدام هواپيماي مالزي، غرب تلاش دارد از اين حادثه براي پيشبرد سياست ضدروسي خود در معادلات جاري در شرق اروپا بر محور جدايي اوكراين از روسيه و زمينهسازي براي تحقق سياست توسعه به شرق ناتو نهايت استفاده را ببرد. به باور برخي كارشناسان در نهايت، تشديد بحران اوكراين روسيه را وارد جنگ محدود با دولت كييف خواهد كرد. زيرا روسيه به هيچ وجه از اوكراين و شرق اروپا دست نميكشد و اگر مجبور شود اوكراين را به غرب تقديم كند، از هر ابزاري استفاده خواهد كرد تا اوكراين را همچون ديگ جوشاني حفظ كند تا در مواقع اضطراري از آن به نفع خود و عليه غرب استفاده كند. زيرا كشورهاي بزرگ براي كسب منافع در مناطق مورد مناقشه همواره سعي ميكنند تا اگر خودشان منافعي را در آن منطقه به دست نياورند رقيب را نيز از اين نعمت بيبهره بگذارند.
