جملهاي كه وقتي از پوشش برخي خانمهاي بد پوشش انتقاد ميشود در پاسخ به اين انتقاد آن را به زبان ميآورند. اگر سري به فروشگاههاي سطح شهربزنيم ميبينيم كه اين پاسخ تكراري و حتي كليشهاي حرف نادرستي نيست. نكته مهم و قابل تأمل اينجاست كه ما در عرصه مد و لباس و ارائه پوششهاي مناسب و اسلامي چندان خوب عمل نكردهايم و با چنين عملكردي بخشي از بدپوششيهاي جامعه قابل توجيه است.
از همه مهمتر اينكه هر وقت به بهانهاي پوشاك اسلامي و پوششهاي مناسب عرضه شده است با استقبال گسترده بانوان مواجه بودهايم. درست مانند نمايشگاه حجاب و عفاف كه امسال به مناسبت ماه مبارك رمضان در مصلاي امام خميني برپا شد و قرار بود تا 6 مرداد ماه هم ادامه يابد اما به يك باره بدون خبر قبلي و با اين توجيه كه ميخواهند فضا مصلي را براي برگزاري نماز عيدفطر آمادهسازي كنند فعاليت اين نمايشگاه متوقف شد. اگر سري به اين نمايشگاه ميزديد شاهد حضور گسترده بانوان براي بازديد و خريد از چنين نمايشگاهي بوديد. نكته قابل تأمل اينجاست كه برخلاف انتظار، همه مشتريهاي غرفههاي حجاب و عفاف خانمهاي محجبه نبودند؛ تعداد زياد مشتريان مانتويي كه در حال خريد انواع چادرهاي عرضه شده در اين نمايشگاه بودند احتمالاً بيشتر توجه شما را به خود جلب ميكرد. تصاوير خانمهاي مانتويي و گاه بدپوشش كه چادرهاي عرضه شده در نمايشگاه عفاف و حجاب را برانداز ميكردند يك حقيقت مهم را به ذهن بيننده القا ميكرد و آن چيزي نيست جز خلأ عرضه لباس و پوشش مناسب و منطبق بر حجاب و عفاف در كشور. حالا دقيقاً ميرسيم به همان نكته مهم و اساسي كه خيلي از افراد بد پوشش مطرح ميكنند؛ اينكه برخلاف انواع و اقسام پوششهاي نامناسب و غير اسلامي كه به وفور و در قيمتهاي متنوع متناسب با هر سليقه و توان مالي عرضه ميشود براي تهيه پوشش مناسب و پوشاك اسلامي حقيقتاً با مشكل مواجه ميشويد و همين مسئله بود كه نمايشگاه عفاف و حجاب را اينقدر شلوغ كرده بود.
نمايشگاهي با بازديدكنندگاني متفاوت
نمايشگاه عفاف و حجاب هر سال به عنوان بخش جانبي نمايشگاه قرآن فعاليت ميكرد اما امسال با كوچ كردن نمايشگاه قرآن از مصلاي تهران به باغ موزه دفاع مقدس، بخش جانبي اين نمايشگاه يعني نمايشگاه حجاب و عفاف براي خودش مستقل شد و برخلاف آنكه تصور ميشد اين استقلال نمايشگاه حجاب و عفاف را كم رونق كند اما وقتي به مصلاي تهران ميرفتيد و وارد نمايشگاه عفاف و حجاب ميشديد، ميديديد كه اين نمايشگاه رونق ويژهاي دارد.
هر چند آنچه در مصلا بود بيشتر به محلي براي فروش و عرضه چادر، مانتو، انواع پوشش سروكالاي حجاب شبيه بود و خيلي با استانداردهاي نمايشگاه، همخواني نداشت اما حضور گسترده بانوان در اين مكان نشان از آن داشت كه از برپايي چنين نمايشگاه و فروشگاهي راضياند. در اين بين چادرهاي مدل دار بيشترين مشتري را داشت. خانم جواني را ميبينم كه هر چند مانتويي كوتاه و تنگ به تن دارد و موهايش هم كمي از روسري بيرون است اما در يكي از غرفههاي عرضه چادر حضور دارد و در نهايت هم يكي از چادرهاي مدلدار را انتخاب كرده و ميخرد. از او درباره علت حضورش در اين نمايشگاه ميپرسم. ميگويد: من هم مانند همه آمدهام تا هم ببينم و هم خريد كنم. پاي صحبتهايش كه مينشينيم ميبينيم او هم مثل خيلي از دوستان و همسن و سالان خودش به دنبال لباسي است كه بتواند زيبا، برازنده و مد روز باشد و وقتي در ميان لباسهاي عرضه شده موفق نميشود چنين چيزي را تهيه كند مجبور است به سراغ مدلهايي برود كه در اغلب مغازهها و مراكز خريد و حتي گوشه خيابان عرضه ميشوند. وي با اشاره به چادري كه خريده است ميافزايد: طبيعاً اگر مدهاي زيبا و پوشيدهاي عرضه شود، من و امثال من هم از آنها استفاده ميكنيم. خانم چادري ميانسالي هم در غرفه عرضه پارچه چادرمشكي در حال ورانداز كردن طاقههاي پارچهاي است كه متصدي غرفه پيش رويش باز كرده و در باره هر كدام برايش توضيح ميدهد. از او ميپرسم توانستيد آنچه را ميخواهيد پيدا كنيد؟ ميگويد: فضاي خوبي است و تنوع مناسبي هم دارد اما اي كاش چنين نمايشگاههايي به صورت دائمي بود تا مردم و به ويژه خانمهاي محجبه براي تهيه پوشاك مناسب به دردسر دچار نشوند. بنا به تأكيد وي يكي از اصليترين معضلاتي كه در رابطه با پوشش وجود دارد بحث قيمت است در حالي كه براي تهيه يك پوشش اسلامي و مناسب شما حداقل بايد بالاي 100 هزار تومان هزينه كنيد اما مانتوهاي بسيار نامناسبي كه به جاي دكمه و زيپ و همه چيز تنها يك بند دارند و گاهي وقتها همان بند را هم ندارند، در گوشه و كنار خيابان با قيمتهاي بسيار ارزان عرضه ميشوند و از تنوع رنگي خوبي هم برخوردارند كه اين ميتواند براي جوانان جذاب باشد و قيمت پايين اين مانتوها هم سبب ميشود كه مشتريان زيادي پيدا كنند.
عرضه و توليد پوشاك مناسب ضرورتي مهم و مغفول
در ميان غرفههاي حجاب و عفاف و ملزومات حجاب كه هر كدامشان انواعي از چادر و روسري را بر سر مانكنها كرده و براي به نمايش گذاشتن آنها خبردار ايستادهاند، بعضي غرفهها شلوغتر بودندو افراد بيشتري را به خود جلب ميكردند. به سراغ مسئول يكي از اين غرفهها ميروم. آقاي محمدعلي حقيقي مدير شركت عزار است كه هم اكنون چندين سال ميشود كه در حوزه توليد انواع چادرهاي مدل دار و كالاي حجاب فعاليت دارد. وي درباره اهميت عرضه پوشش مناسب به «جوان» ميگويد: ضرورت عرضه پوشاك مناسب امري بديهي است اما متأسفانه مورد غفلت قرار گرفته و فراموش شده است. وي تأكيد ميكند: در همه عرصهها وقتي يك نظام كنترل مناسب وجود نداشته باشد، مجالي براي فعاليتهاي زيرزميني و حتي مافيايي فراهم ميآيد. حقيقي معتقد است مسئولان نظام جمهوري اسلامي در زمينه مد و لباس بسيار ضعيف عمل كردهاند چه در بحث برنامهريزي و چه در بخش كنترل و نظارت روي عرضه و توليد لباس، در حالي كه مد و لباس يك مسئله ملي و يك ضرورت اجتماعي و ديني است كه اثرات بسيار مهمي در تربيت اخلاقي جامعه دارد و اگر اخلاقيات در جامعهاي كمرنگ شود، بسياري از ارزشها و هنجارها از بين خواهد رفت. به باور حقيقي به دليل فقدان يك نظام ساماندهي و كنترل مناسب، امكان سوداگري در زمينه مد و لباس وجود دارد و متأسفانه همين مسئله موجب شده است تا شاهد آن باشيم كه گاهي وقتها در اين زمينه سوء استفادههايي صورت ميگيرد و چادرهايي با قالب چادر اما در شكلي نامناسب توليد و عرضه ميشود. اين فعال عرصه مد و لباس اسلامي از حمايت نشدن از سوي مسئولان گلهمند است و تأكيد ميكند: تبليغات دولتي در حوزه عفاف و حجاب اثرگذار نيست و اگر قرار باشد حمايت خوب و واقعي و منطقي از محصولات حجاب و عفاف صورت بگيرد نبايد اين مسئله تحت عنوان رزومه و بيلان كاري از سوي مسئولان انجام شود.
حمايت معكوس از فعالان عرصه حجاب و عفاف!
حقيقي در ادامه در رابطه با عدم حمايت از توليدات عرصه حجاب و عفاف با اشاره به جدايي نمايشگاه قرآن و عفاف و حجاب از يكديگر در سال جاري ميافزايد: در سال 89 - 88 نمايشگاه حجاب و عفاف به عنوان يكي از بخشهاي نمايشگاه قرآني و در حاشيه اين نمايشگاه برگزار ميشد و تا قبل از سال 92 از شركت كنندگان در اين بخش هزينهاي دريافت نميشد اما از سال گذشته وقتي وزارت ارشاد ديد مخاطبان اين غرفهها زياد هستند و فروش محصولات هم اتفاق ميافتد از غرفهها هزينه دريافت ميكند. به گفته وي امسال به ازاي هر متر مربع 80 هزار تومان از غرفهها هزينه دريافت شده است و به طور نمونه غرفه «عزار» كه 30 متر است 2 ميليون و 400 هزار تومان براي حضور در اين نمايشگاه پرداخت كرده است.
به گفته وي امسال برگزاري نمايشگاه به بخش خصوصي واگذار شده است و واسطهاي به كار اضافه شده كه مكان را تنظيم و ساماندهي ميكند.
عطش براي پوشش مناسب
ظاهر نمايشگاه بيانگر استقبال خوب مردم بود و ميتوان به روشني شلوغي نمايشگاه را مشاهده كرد. با وجود اين براي اطمينان از ميزان اقبالي كه نسبت به نمايشگاه عفاف و حجاب وجود داشته از آقاي حقيقي ميپرسيم كه به عنوان يكي از غرفههاي حاضر در اين نمايشگاه استقبال عمومي را چطور ارزيابي ميكند؟ وي با تأكيد بر اينكه نمايشگاه عفاف و حجاب مصلا با تعاريف منطقي و درست نمايشگاه به خصوص نمايشگاهي در قالب بينالمللي فاصله زيادي دارد ميافزايد: نمايشگاه بايد عرصه ارتباط فعالان يك عرصه و سازمانها و دستگاهها باشد در حالي كه نمايشگاه فعلي بازارچهاي براي عرضه محصولات است. اين فعال عرصه پوشاك اسلامي چنين اتفاقي را هم منفي نميداند و ميگويد: استقبال از اين نمايشگاه بسيار خوب بود و چنين استقبالي بيانگر آن است كه در جامعه و در اين عرصه يك خلأ جدي وجود دارد و هيچ تمركزي در جامعه روي بحث توليد پوشاك مناسب اسلامي وجود ندارد. آنهم در شرايطي كه استقبال مردم از چنين نمايشگاهي بيانگر عطشي است كه نسبت به چنين فضايي وجود دارد. حقيقي برپايي چنين نمايشگاههايي را فرصتي مغتنم ميشمارد و در اين ميان از نهادهايي همچون بنياد تعاون بسيج كه تلاش كردند تا اصل نمايشگاه عفاف و حجاب به رغم جدايياش از نمايشگاه قرآن برگزار شود، سپاسگزاري ميكند زيرا اصلاً قرار نبود امسال اين نمايشگاه برپا شود اما سرانجام اين فرصت به كارگروه ساماندهي مد و لباس اعطا شد تا اين نمايشگاه را برگزار كنند.
به باور اين توليدكننده لباس اسلامي استقبال خوب مردم از اين نمايشگاه بيانگر آن است كه جامعه عطش جدي و نيازي جديتر به موضوع مد و لباس دارد كه بايد به آن توجه شود.
جذب 37 درصد از مانتوييها با چادرهاي مدلدار
اين كارشناس معتقد است برخلاف برخي تصورات و برداشتها، جوانان ما تعمدي در بد پوششي ندارند بلكه اين بد پوششيها بخشي به حس نوطلبي و زيبايي طلبي بر ميگردد كه حس بد و مذمومي هم نيست. بنا به تأكيد حقيقي خلأ موجود در عرضه محصولات مناسب و متين بايد در ذهن مسئولان جامعه احساس شود.
وي به نتايج بررسي آماري كه توسط توليدي آنها صورت گرفته اشاره كرده و ميافزايد: در سال 83 ما در بين حدود 4هزار نفر از مخاطبان محصولات خود فرمي را توزيع ميكرديم تا اطلاعات فردي آنها را به عنوان مشتركين خود داشته باشيم، بر اين اساس حدود 37 درصد از مشترياني كه چادرهاي مدلدار را از ما خريداري كرده بودند افرادي بودند كه براي نخستين بار چادر سر ميكردند. بر اين اساس اگر برخي محدوديتها دررنگ يا شكل برداشته شود با تزئينات يا مدلهاي جذاب و جديد ميتوان بخش مهمي از نياز جوانان به تنوع طلبي و زيبايي دوستي را برطرف كرد.
به باور وي بيش از 80 درصد غير چادريها هم راغبند تا از پوشش چادر كه داراي زيبايي، وقار و كرامت است استفاده كنند و ما ميتوانيم با چادرهاي مدل داري كه بسيار هم پوشيدهاند و از زيبايي و آزادي عمل برخوردارند و محدوديتهاي چادرهاي سنتي را ندارند به اين افراد معرفي كنيم و اين مسئله تلنگري جدي بر مسئولان فرهنگي جامعه است.
نقطه ضعف مهم نمايشگاه عفاف و حجاب امسال
حميد قبادي، دبير كارگروه ساماندهي مد و لباس نيز معتقد است دليل بخشي از بدپوششيهاي مردم، مسئولان و دستاندركاران اين حوزه هستند و اگر تعدادي از مردم تعلقات و اهتمام ديني كمتري داشته باشند به راحتي به پوششهاي نامناسب عرضه شده رو ميآورند.
به گفته وي امسال نمايشگاه حجاب و عفاف از نظر فضا بيش از سه برابر نسبت به سال گذشته توسعه يافته است و به مناسب افزايش فضاي نمايشگاه تعداد غرفهها نيز بيش از سه برابر شده است. معاون هنري وزارت ارشاد اما ميپذيرد كه جدايي نمايشگاه حجاب و عفاف از نمايشگاه قرآن نقطه ضعف نمايشگاه عفاف و حجاب امسال است و همين مسئله بر ميزان مخاطبان نمايشگاه اثر منفي گذاشته است. علي مرادخاني اميدوار است سال آينده دوباره نمايشگاه عفاف و حجاب در كنار نمايشگاه قرآن قرار بگيرد.
پاياني ناگهاني
بي ترديد پايان زود هنگام و بدون اطلاع رساني قبلي اين نمايشگاه يكي از مهم ترين نقاط ضعف آن به شمار ميآيد. نمایشگاه عفاف و حجاب به دلیل آماده سازی فضای مصلی برای برگزاری نماز عید سعید فطر، زودتر از موعد به کار خود پایان داد آن هم در شرايطي كه هيچ اطلاع رساني اي در كار نبود.
