انسانهاي موحد و پاكسرشتي كه در آفرينش عالم به خداوندي يكتا، توانا، دانا و زيبا قائلاند و ايمان دارند عمر پربركتشان را در محضر و منظر دائمي چنين پروردگاري به سر ميبرند كه انديشهها، گفتارها و رفتارهايشان را همواره نظارهگر است و از اين ذات بيهمتا ميخواهند و ميطلبند كه آنان را حتي لحظهاي به خودشان وامگذارد و آني رشته محبت و عنايتش را از ايشان نگسلد، چه با اعتقاد به اين آيه روشن و هدايتگر كه خداوند ضمن آن فرموده است: «أَلاَ بِذِكْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ»(1) ياد وي را موجب قوت قلب و آرامش روح خويشتن ميدانند و از آن به عنوان زادراهي براي طي مراحل تكامل و تعالي معنوي و ماديشان سود ميجويند و از طريق نيايش با ذات مقدس الهي و دعا كه برترين وسيله پيوند و برقراري ارتباط با اوست، هنگام توسل به آفريدگار چونان پرندهاي سبكبال در آسمان رستگاري به پرواز در ميآيند و در مسير خلوتگاه راز آن معشوق ازلي و ابدي كه عرش برينش ناميدهاند، اوج ميگيرند و از مواهب «يدرك و لايوصف» اينگونه پروازهاي معنوي برخوردار ميشوند. درباره اهميت دعا و كارسازي نيايش با خداوند كه در گشايش بنبستها و مشكلات زندگي آدمي و رفع آفتهاي ارضي و مرگ ميكنند، مؤثرند، سخن بسيار است و گفتني فراوان، چنان كه در گفتارهاي پيامبراكرم(ص) و بعضي از امامان همام تشيع علوي(ع) پيرامون اثرگذاري ادعيه مأثوره در جان و روان انسانهاي مؤمن و موحد و برطرف كردن معضلات زندگانيشان نكتههايي استنباط ميشود كه گاه شگفتانگيز و اميدزاست! چنان كه در مواردي فضيلت خواندن دعا بر تلاوت آيات مباركه قرآن مجيد برتري دارد. به عنوان مثال وقتي از حضرت امام محمدباقر(ع) سؤال ميشود فضيلت زياد خواندن قرآن بيشتر است يا تلاوت زياد دعا؟ در پاسخ ميفرمايند: «كثرهالدعا افضل» و سپس با استناد به آيه 77 سوره مباركه الفرقان/25، «قُلْ مَا يَعْبَأُ بِكُمْ رَبِّي لَوْلَا دُعَاؤُكُمْ»،اي پيامبر! به مسلمانان بگو خداوند براي اعمال شما ارزشي قائل نيست اگر با آنها دعايي همراه نباشد. كه مضموني است پر رمز و راز، ارزنده و قابل تأمل كه زماني آن را حقير در رباعي ذيل چنين به نظم در آوردهام:
گفتند كه خواندن دعا از قرآن
باشد به ثواب برتر اين نكته بدان
چون در نظر خدا، ندارد ارزش
كار تو كه فاقد دعا باشد، آن
در اهميت دعا و ارزش معنوي آن كه وسيلهاي است ارتباطي ميان خداوند و بندگانش شايد بيان نكته ذيل كه در اين رباعي آمده است، اهل نظر و صاحبان بصيرت را كافي و بسنده باشد:
از راه نيايش و دعا بتوان رست
با ياري حق ز هر بلا و بن بست
فرموده خداوند كه خوانيد مرا
تا چاره كارتان كنم گيرم دست
درباب اثر «درسايهسار نيايش»كه از آن سخن ميرود، به نكاتي اشاره ميكنم:
1ـ اين حقير خداوند متعال را از آن جهت كه اين بنده كوچكش را در اجراي برنامه مقدسي كه سالهاست به انگيزه يافتن عرفان ناب در قرآن و احاديث نبوي و گفتارهاي ائمه معصومان(ع) توفيق رويكردي به نيايشهاي اسلامي را عطا فرموده و تاكنون موفق به عملي شدن بخشي از اين كار شده و توانسته است به ترجمه و منظوم ساختن ادعيه جوشن كبير، كميل، جامعه كبيره، هفتاد و هفت نيايش مخصوص ماه مبارك رمضان نظير دعاي فرخنده افتتاح و نيايشهاي سحرگاهي آن دست يازد و اينك در اثر حاضر كه تقديم خوانندگان دين باور عزيز ميشود، ادعيه روزهاي هفته را با عنوان «در سايهسار نيايش» به فارسي روان برميگرداند و به سلك نظم ميكشاند كه در صفحات آينده ملاحظه و مطالعه خواهيد فرمود، سپاسگزار است.
2ـ از آنجا كه روزهاي هفته علاوه بر آن كه هر كدام نيايشي مخصوص دارند و متعلق به معصوم يا معصوماني هستند، چنان كه به عنوان مثال روز شنبه متعلق به پيامبر اكرم(ص) است، روز يكشنبه به اميرمؤمنان امام عليبنابيطالب(ع) و حضرت زهرا(س) تعلق دارد، روز دوشنبه متعلق به امام حسن و امام حسين(ع) و روز سهشنبه به امام سجاد، امام محمدباقر و امامجعفرصادق(ع)، چهارشنبه به امامان معصوم موسي بن جعفر، علي بن موسيالرضا، محمدتقي و عليالنقي(ع)، پنجشنبه به امام حسن عسكري(ع) و جمعه به امام دوازدهم حضرت حجهبنالحسنالعسكري امامزمان(عج) است و چون براي هر كدام از اين پيشوايان زيارتي مخصوص روزشان وجود دارد كه مستحب است مؤمنان آن زيارت را در آن ايام بخوانند، لذا بخش دعاهاي هفته كه به هفت قسمت تقسيم شده و هر بخش با دو رباعي معرفي شدهاند و پس از آن متن عربي دعاي مورد نظر و ترجمه منثور فارسي آنها ارائه شده است، در پايان زيارت مخصوص آن معصوم يا معصومان آورده شده است تا در دسترس خوانندگان گرامي باشد و آسانتر بتوانند با تلاوتشان بهره معنوي بيشتري ببرند.
پينوشت:
(1) قرآن كريم، سوره رعد، آيه 28
