چند بار هشدارهاي مسئولان را در مورد كمآبي و جيرهبندي آب از تلويزيون شنيدهايد اما فكري به ذهنتان نرسيده براي مديريت كردن مصرفتان؟ هميشه سنگ بزرگ علامت نزدن است، تصميمهاي بزرگ گرفتن و اجرايي كردن آنها كار هركسي نيست اما تصميمهاي كوچك و خردهريز مخصوصاً در فضاي خانه زودتر و بهتر نتيجه ميدهد. ميدانستيد مصرف آب در بخش خانگي و در كشور ايران تقريباً سه برابر استاندارد جهاني است و اين يعني بيتدبيري ما در مديريت مصرف آب در خانه؟ تا حالا به اين فكر كردهايد كه با چند راهكار، چند حركت و چند اصلاح رفتاريتان ميتوانيد حجم زيادي از هدر رفت آب را در خانهتان كاهش دهيد؟ حتماً متوجه شدهايد كه مشكل كمبود آب كمبود ساير انرژيها مانند برق را هم به دنبال دارد يعني در واقع شما بايد خيلي استادانه اما جدي راهحلهايي را در خانه پيش بگيريد كه هم مصرف آب را به حداقل برسانيد هم از ساير منابع انرژي مانند برق بهترين استفاده را كنيد. شايد راهحلهاي ساده امروز كمك كند كه خطر كمآبي و هشدارها را جدي بگيريم و بتوانيم مديريت مصرف را در سبك زندگيمان اصلاح كنيم.
پاكيزگي به قيمت نابودي آب
تا حالا به اين فكر كردهايد كه شستن دستهايتان در چند مرحله انجام ميشود، حدوداً چه زماني صرف اين كار ميكنيد و به طور متوسط چند دقيقه شيرآب باز ميماند و چند ليتر آب هدر ميرود؟ رسيدن به همه جواب اين سؤالها ساده است. شما معمولاً دو تا سه دقيقه پيش از شروع شستن دستها آب را باز ميگذاريد تا اصطلاحاً بتوانيد گرمي و سردي آب را ميزان كنيد. خيس كردن، مايعزدن و آبكشي دستها هم حدوداً 10 تا 15 دقيقه زمان ميطلبد. با يك حساب سرانگشتي هر دست شستن ما تقريباً 20 دقيقه زمان ميطلبد در حالي كه ما تمام آن مدت 20 دقيقه شير آب را باز ميگذاريم و به خودمان اجازه ميدهيم كه چيزي بين 10 تا 15 ليتر آب به راحتي و فقط براي يك دست شستن ساده هدر برود. از همه بدتر اينكه ما معمولاً در هر 24 ساعت بين پنج تا شش بار هم دستهايمان را به همين روش ميشوييم يعني در واقع 60 ليتر آب فقط براي شستن دستها هدر ميدهيم. پيشنهاد ميكنم اين بار براي شستن دستهايتان از همان ابتدا يك ظرف ديگر زير شير آب قرار دهيد تا اضافي آب در اين مرحله را در جاي ديگري مثل شستن سرويس بهداشتي يا حتي براي سيفون استفاده كنيد. بهتر است شير آب را در حالت متعادل (نه گرم و نه سرد) باز كنيد و بعد از خيس كردن دستها بلافاصله شير را ببنديد و تا زماني كه شستن كاملاً تمام نشده شير آب را باز نكنيد. براي آبكشي هم شير را در حداقل ميزان خروجي آب باز كنيد و با حركات سريع دستهايتان را آبكشي كنيد.
هركيلو ميوه ، 60 ليتر آب؟!
يكي از عادتهاي بدي كه در رفتارهايمان ديده ميشود اما براي خودمان كاملاً عادي شده روش شستن ميوه و سبزيجات است. ما عادت كردهايم كه ميوه و سبزيجات را دانه دانه آن هم در زماني كه شير آب كاملاً باز است بشوييم. ما حتي عادت كردهايم در تمام مرحله شستن ظرفها از كف مالي گرفته تا آبكشي شير آب را كاملاً باز بگذاريم. فكرش را كرده ايد كه در اين روشهاي شستن چقدر آب مصرف ميشود؟ براي يك كيلو ميوه به روش غلط ما حدود 60 ليتر آب مصرف ميشود! حجمي معادل همين عدد هم براي ظرف شستن. بهتر نيست يك روش بهتر و كم هزينهتر را جايگزين اين روشهاي غلط شست و شو كنيم؟ براي شستن ميوهها ميتوانيد روي سينك ظرفشويي نيمه پر حساب كنيد. دريچه بستن مجراي خروجي را داخل سينك قرار دهيد، نيمي از حجم آن را از آب پر كنيد. چون ميوهها معمولاً از كثيفي كمتري برخوردار هستند اولويت را بر شستن آنها قرار دهيد. سپس در همين آب سبزيجات را هم خيس كنيد و بشوريد؛ ميتوانيد با دوش مخصوص آبكشي مرحله آخر آبكشي را بسيار خلاصه و سريع تمام كنيد. براي شستن ظرفها هم ميتوانيد از دو سينك نيمه پر استفاده كنيد اولي براي مرحله كف و دومي براي مرحله آبكشي.
كجايي «خزينه» كه يادت بخير
درست است كه دوران استفاده از خزينهها يا حمامهاي حوضي قديمي به سر آمده است اما باور كنيد با يك تشت آب هم ميشود حمام كرد و نيازي نيست كه صرفاً با دوش گرفتن استحمام كنيم. متأسفانه يكي از عادتهاي بدي كه در بين نسل جديد بسيار متداول شده است اين است كه به جاي اينكه از ظرفي بزرگ براي جمع كردن آب و شستوشوي بدنشان استفاده كنند از همان ابتدا شير حمام را در حالت دوش و با خروجي آب بالا قرار ميدهند. همين مسئله باعث شده كه ما از استاندارد جهاني مصرف آب براي استحمام كه حدود 43 ليتر است فراتر برويم و مصرفمان در اين بخش به مرز 65 ليتر هم برسد! براي اصلاح اين رفتارتان بهتر است وان يا تشتهاي آب بزرگ را جايگزين دوش گرفتن كنيد. باور كنيد اين نوع استحمام كردن هم از نظر مصرف آب به صرفهتر است هم فرزندتان از حضور در حمام بيشتر لذت ميبرد.
برنج شستن ارزش 10 ليتر را ندارد
شايد تا پيش از عنوان شدن اين مسئله به اين نكته ريز دقت نكرده و حتي فكرش را هم نكرده باشيد كه معمولاً خانمهاي خانه براي شست و شوي هر نيم كيلو برنج حدود 10 ليتر آب مصرف ميكنند. مهمتر از همه اينكه چون مصرف برنج در كشور ما بالاست با اين ميزان شستوشو هدر رفت آب در طول روز به دو يا سه برابر ميرسد و بدتر از همه اينكه باقي مانده اين آب راهي فاضلاب ميشود در حالي كه ميتواند به دليل دارا بودن املاح بالا براي آبياري گياهان يا حتي نظافت وسايل استفاده شود. بياييد براي اصلاح اين رفتارمان تصميم بگيريم اول: حجم آب شستن برنج را تا حد ممكن كم كنيم. دوم: تلاش كنيم با چندبار دست كشيدن، با همان حجم آب اوليه شستن برنج را تمام كنيم. سوم: باقي مانده آب را در ظرفي كنار بگذاريم تا در مصارف بعدي آب مثل آبياري باغچه، شستن سطوح و ظروف استفاده كنيم.
رفتار بدي كه اصلاح شده است
نميدانم خاطرتان هست يا نه تا همين چند سال پيش ما عادت كرده بوديم كه از زمان شروع مسواك زدن شير آب را باز بگذاريم تا زمان تمام شدن و شستن دهان و آبكشي دندانها. با تبليغات وسيع و اطلاعرساني زيادي كه در يك بازه زماني كوتاه در اين زمينه صورت گرفت بخش زيادي از مردم اين رفتارشان را اصلاح كردند. اگر شما هم مثل من از آن دسته كساني هستيد كه هنوز در اصلاح كردن اين رفتارتان موفق نبودهايد بايد بگويم كه پيشنهاد من اين است كه اين بار از همان لحظه اول كه تصميم به مسواك گرفتن ميگيريد، از همان لحظه استفاده از خميردندان دور باز كردن شيرآب را خط بكشيد، صبوري كنيد تا زماني كه به اين نتيجه برسيد كه مسواكزدنتان تمام شده و نياز به آبكشي داريد. در مرحله آبكشي هم چندبار باز كردن شير آب و ريختن داخل ليوان بهتر از باز گذاشتن مداوم شير است. البته ميتوانيم براي يك راهكار سادهتر سراغ اصلاح مصرف آب زمان وضو گرفتنمان هم برويم. اغلب ما عادت داريم شير آب را از زمان شروع وضو گرفتن تا زمان پايان آن باز بگذاريم. بهتر است براي اولين قدم روبان رنگي روي شير آب مربوط به مسواك زدن و وضو گرفتنتان گره بزنيد تا با ديدن رنگ آن متوجه يك هشدار اصلاح بشويد. همچنين ميتوانيد زمان وضو گرفتن يك ظرف زيرشير آب بگذاريد تا مازاد آب مصرف را ذخيره كنيد.
تكنولوژياي كه آيندهمان را به باد ميدهد
لباسشويي و ظرفشويي از آن دسته وسايل مدرني هستند كه برخلاف تصور شما بسيار پرمصرف هستند. حتي اگر شما بگرديد و ماشيني را پيدا كنيد كه مصرف برق آن در حداقل ميزان باشد باز هم شك نكنيد كه مصرف آب در اين وسيله بسيار بالاست. از همه بدتر اينكه چون حجم زياد آب مصرفي در اين نوع وسايل دور از چشم شما و از طريق مجراي جداگانه وارد ماشين و از آن خارج ميشوند پس شما نميتوانيد ببينيد كه چه حجمي از آب صرف شستن چند تكه لباس يا ظرف ميشود. نكته اول اينكه پيشنهاد ميكنم حداقل در فصل تابستان استفاده از اين وسايل را به حداقل برسانيد يعني تا جايي كه برايتان امكان دارد لباسها و ظرفها را در حجم كم و با دست بشوييد حتي براي اين كار ميتوانيد روي مازاد آب مصرفي بخشهاي ديگر حساب كنيد. اگر خواستيد زماني ماشين ظرفشويي يا لباسشويي بخريد تلاش كنيد كه گزينه انتخابتان را از بين كمترين حجمها قرار دهيد. اگر ناچار به استفاده از ماشين شديد صبر كنيد تا جايي كه امكان دارد ماشين از لباس يا ظرف پر شود.
چيزي از قلم نيفتاده باشد!
نصب كولر در محل سايه و دور از نور خورشيد، قرار دادن يك پارچ آب براي خنك ماندن در يخچال (جلوگيري از باز گذاشتن طولاني مدت شير آب به بهانه خنك شدن)، يادآوري روشهاي درست مصرفكردن انرژي به فرزندان، استفاده از سرويس بهداشتي فرنگي به جاي ايراني، جداسازي آب تصفيه شده از آب غيرشرب در خانه براي مديريت بهتر مصرف، كنترل وسايل و تجهيزات آبي از جمله شيرهاي آب، آب پخشكن دوش، واشرها، سرشيرها، مجراهاي اصلي و تقسيمكننده آب به داخل خانه و قطع فلكه اصلي آب در زمان مسافرت راهحلهاي كوچكي است كه ميتواند با اصلاح شدن در مصرف آب خانه شما نقش چشمگيري داشته باشد. حتي ميتوانيم براي كم كردن بخش مهمي از مصرف آب در خانهمان از سرشيرهاي كاهنده آب استفاده كنيم. اين سرشيرها با وارد كردن حجم زيادي هوا در ازاي مصرف ميزان كمي آب باعث ميشود كه شما برخلاف تصورتان ميزان كمتري آب مصرف كنيد. نكته جالب و مهم در مورد اين سرشيرهاي كاهنده اين است كه به راحتي روي انواع شيرهاي آب و دوشها نصب ميشوند.
چند راهحل در يك قدم ساده
با چند راه حل ساده ميتوانيد از بخش زيادي از دور ريز آب در ديگر مصارف خانه جلوگيري كنيد مثلاً تلاش كنيد كه هيچ زباله، آشغال يا حتي گرد و خاكي در مسير حياط و راهپلهها باقي نماند براي اين كار ميتوانيد از جارو كمك بگيريد. اگر هوس آب پاشي راه پله و حياط به سرتان زد دور شيلنگ آب را خط بكشيد و از مازاد آبي كه از مراحل قبلي ذخيره كردهايد استفاده كنيد. براي آبياري باغچه و گلها هم بهتر است زمانهاي عصر و هواي خنك را انتخاب كنيد و براي اين كار هم از آب ذخيره كردهتان استفاده كنيد. استفاده از كولرهاي گازي اگرچه مصرف آب را به صفر ميرساند اما حجم برق مصرفي در اين كولرها چندبرابر برق و آبي است كه در كولرهاي آبي مصرف ميشود پس باز هم بهترين گزينه وسيله خنككننده كولر آبي است. متأسفانه كولرها در فصل تابستان هدر رفت آب بسياري دارند پس براي يك اصلاح رفتار بهتر است تابستان امسال حواستان به كولر آبيتان باشد چون هر نشت يا مشكل فني در اين كولرها ميتواند مصرف آب را در آنها تصاعدي افزايش دهد. نكته مهم ديگر اينكه بياييد در فصل تابستان تا جايي كه امكان دارد از شستن ماشين صرف نظر كنيم و تا جاي ممكن با يك دستمال مرطوب كثيفيهاي سطح ماشين را پاك كنيم.
